V CSK 50/18

Sygn. akt V CSK 50/18 POSTANOWIENIE Dnia 25 czerwca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Monika Koba w sprawie z powództwa M.S. oraz małoletnich M.S. i M.S. przeciwko Wojewódzkiemu Pogotowiu Ratunkowemu w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 czerwca 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt I ACa […]/16, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 2 Wyrokiem z dnia 27 lipca 2017 r. Sąd Apelacyjny w K. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 1 marca 2016 r. w ten sposób, że oddalił powództwo M.S., M.S. i M.S. przeciwko Wojewódzkiemu Pogotowiu Ratunkowemu w K. o zapłatę odszkodowania, zadośćuczynienia i renty. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że podstawowym zagadnieniem w sprawie było rozstrzygnięcie, czy pomiędzy zaniechaniem pogotowia (spóźnionym przyjazdem) a śmiercią M.S. istnieje związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k.c., tj. czy gdyby karetka przyjechała wcześniej dałoby się uratować matkę i żonę powodów. Podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że w okolicznościach sprawy istnieje adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zaniechaniem pozwanego (spóźnionym o 6 minut przyjazdem ambulansu), a śmiercią M.S., gdyż wypełnienie obowiązku przez pozwane Pogotowie Ratunkowe i przyjazd karetki o 6 minut wcześniej i tak nie mógłby zapobiec szkodzie w postaci jej śmierci i nie zwiększyłby realnej szansy na uratowanie jej życia. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powodów. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazali, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne w postaci konieczności odpowiedzi na pytanie: 1) czy możliwe jest oparcie rozstrzygnięcia sprawy na przyjęciu, na podstawie opinii biegłego, że jeśli wystąpienie danego schorzenia „zwykle” prowadzi do zgonu pacjenta, to i w rozpatrywanej sprawie tak również stałoby się, nawet jeśli pomoc medyczna nadeszłaby w porę, bez opóźnienia, które miało miejsce, podczas gdy według ugruntowanego w judykaturze poglądu w tzw. procesach odszkodowawczych lekarskich do przyjęcia „normalnych następstw” w rozumieniu art. 361 § 1 k.c., wystarczające jest ustalenie prawdopodobieństwa między działaniem lub zaniechaniem sprawcy a szkodą, a zatem w sytuacji uznającej roszczenia poszkodowanego za zasadne, 2) czy możliwe jest kierowanie się zasadą prawdopodobieństwa w sytuacji odwrotnej, tj. przy orzeczeniu, że roszczenia takie nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ prawdopodobne jest, że pacjentka i tak umarłaby. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, iż wskazanie przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie ma cechować się istotnością, czyli być doniosłe z uwagi na rangę zawierającego się w nim problemu prawnego oraz jego znaczenie wykraczające poza potrzeby rozstrzygnięcia sprawy, w której wniesiono skargę. Nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 23 listopada 2010 r., II CSK 344/10, nie publ., z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, nie publ., z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, nie publ., i z dnia 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14, nie publ.). Nie istnieje 4 potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy w danej kwestii wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2015 r., I CSK 976/14, nie publ.). Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżących nie spełnia wyżej sprecyzowanych w judykaturze Sądu Najwyższego wymagań. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że stwierdzenie związku przyczynowego w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. między określonym zdarzeniem a naruszeniem dóbr poszkodowanego wymaga przede wszystkim przeprowadzenia testu warunku sine qua non. Gdy jako przyczynę szkody rozpatruje się zaniechanie pewnego powinnego działania, test ten zakłada odpowiedź na pytanie, czy gdyby działanie to nastąpiło, to czy w świetle zasad wiedzy i doświadczenia życiowego poszkodowany nie doznałby uszczerbku w swych dobrach prawnie chronionych. Odpowiedź negatywna wyklucza odpowiedzialność odszkodowawczą ze względu na brak związku przyczynowego, a odpowiedź pozytywna przesądza o uznaniu tego zaniechania za przyczynę warunkującą naruszenie dóbr poszkodowanego i otwiera następny etap badań, tj. czy naruszenie dóbr poszkodowanego stanowiło normalne następstwo tego zaniechania (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2013 r., I CSK 392/12, OSNC-ZD 2014, nr 3, poz. 58, z dnia 12 września 2013 r., IV CSK 61/13, OSNC-ZD 2014, nr 4, poz. 68, i z dnia 9 maja 2014 r., I CSK 344/13, nie publ.). Z uwagi na poważne przeszkody natury dowodowej, które pojawiają się w przypadku szkód na osobie, ze względu na właściwości wchodzących w grę procesów biologicznych, dla zapewnienia uzasadnionych interesów poszkodowanych w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wobec niemożności wykazania w tym zakresie związku przyczynowego w sposób absolutnie pewny, do jego przyjęcia wystarcza, że jest on ustalony z dostateczną (wysoką, znaczną, przeważającą) dozą prawdopodobieństwa (por. m. in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1967 r., I PR 174/67, OSN 1968, nr 2, poz. 26, z dnia 17 czerwca 1969 r., II CR 165/69, OSPiKA 1970, z. 7, poz. 155, z dnia 5 14 grudnia 1973 r., II CR 692/73, OSNCP 1974, nr 10, poz. 176, z dnia 17 lipca 1974 r., II CR 415/74, nie publ., z dnia 27 lutego 1998 r., II CKN 625/97, PiM 1999/3/130, z dnia 13 czerwca 2000 r., V CKN 34/00, nie publ., z dnia 4 listopada 2005 r., V CK 182/05, nie publ., z dnia 17 maja 2007 r., III CSK 429/06, nie publ., z dnia 2 czerwca 2010 r., III CSK 245/09, nie publ., z dnia 5 kwietnia 2012 r., II CSK 402/11, nie publ.). Nie zachodzi, zatem potrzeba kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym zakresie. Ponadto, sformułowane przez skarżących zagadnienie prawne nie ma charakteru abstrakcyjnego, syntetycznego i uniwersalnego, lecz jest osadzone w okolicznościach konkretnej sprawy i jest pytaniem w tej właśnie sprawie, opartym dodatkowo na założeniach sprzecznych z podstawą faktyczną rozstrzygnięcia. W motywach wniosku skarżący zarzucają, że Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że nie istnieje adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zaniechaniem pozwanego (spóźnionym o 6 minut przyjazdem ambulansu), a śmiercią M.S. Powodowie w istocie nie formułują wątpliwości na tle określonych przepisów, a kwestionują ustalenia faktyczne i ocenę dowodów, poczynione przez Sąd Apelacyjny, którymi Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym jest związany (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). Dodatkowo w podstawach skargi, nie respektując zasady związania Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia, wprost stawiają zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. w zakresie oceny opinii biegłej z zakresu medycyny ratunkowej, która miała kluczowe znaczenie dla oceny przez Sąd istnienia związku przyczynowego między opóźnionym przyjazdem karetki, a śmiercią żony i matki powodów. Skarżący powołując się na orzecznictwo dotyczące tzw. procesów lekarskich, w których przyjęto, że związek przyczynowy między zachowaniem pozwanego, a szkodą w postaci pogorszenia stanu zdrowia pacjenta nie musi być ustalony w sposób pewny, pomijają, że w sprawie ustalono w sposób kategoryczny, że pomiędzy zaniechaniem pozwanego a szkodą w postaci śmierci M.S. nie zachodzi związek przyczynowy. Wcześniejszy o 6 minut przyjazd karetki nie zwiększyłby, bowiem realnej szansy na uratowanie jej życia. 6 Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. jw ał