V CSK 541/16
WyrokIzba Cywilna2017-03-28
Skład orzekający: Krzysztof Strzelczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błąd w rozumieniu art. 84 k.c. może dotyczyć jedynie sfery motywacyjnej, a nie samej treści czynności prawnej, i czy takie zagadnienie prawne uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodziły przesłanki określone w art. 3989 § 1 k.p.c. Stwierdzono, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, iż błąd w rozumieniu art. 84 k.c. dotyczy treści czynności prawnej, a nie jej sfery motywacyjnej. Ponadto, zagadnienie to było oderwane od ustaleń faktycznych, gdyż sądy obu instancji zgodnie uznały, że upłynął roczny termin na uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli pod wpływem błędu.Stan faktyczny
Powód domagał się stwierdzenia nieważności umowy darowizny i umowy zniesienia współwłasności. Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku Sądu Apelacyjnego oddalającego powództwo. Powód argumentował, że skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni art. 84 k.c. w kontekście tego, czy błąd może dotyczyć sfery motywacyjnej czynności prawnej. Sądy obu instancji uznały, że upłynął roczny termin na uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli pod wpływem błędu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz pozwanej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CSK 541/16 POSTANOWIENIE Dnia 28 marca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa P. O. przeciwko E. S. o stwierdzenie nieważności umowy darowizny i umowy zniesienia współwłasności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 marca 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt V ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających przyjęcie wniesionej skargi kasacyjnej do rozpoznania. Strona skarżąca opiera wniosek o przyjęcie skargi na potrzebie wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżność. Chodzi tu o wykładnię art. 84 k.c. przez wyjaśnienie, czy błąd istotny
2 w rozumieniu tego przepisu może dotyczyć jedynie sfery motywacyjnej, a nie samej treści czynności prawnej. Stanowiska tego nie sposób jednak podzielić. Po pierwsze w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, zgodny z literalnym brzmieniem przepisu, błąd w rozumieniu art. 84 k.c. ma dotyczyć jedynie treści czynności prawnej, a nie sfery motywacyjnej (por. wyrok SN z dnia 6 maja 1997 r., I CKN 91/97, Lex nr 79941; wyrok Sądu Najwyższego z 10 września 1997 r. I PKN 251/97, OSNAPiUS 13/98, poz. 389; wyrok SN z dnia 19 października 2000 r., III CKN 963/98, OSNC 2002, Nr 5, poz. 63). Powołanie się w tym zakresie na jeden pogląd odmienny wyrażony w orzecznictwie na marginesie rozstrzygania innych zagadnień (por. uzasadnienie wyroku SN z 19 maja 2016 r., IV CSK 495/15, LEX nr 2067785) nie może tej oceny podważać, ani stanowić wprost wniosku o istnieniu rozbieżności w orzecznictwie. Po drugie zagadnienie to jest oderwane od poczynionych ustaleń. Sądy meriti uznały bowiem zgodnie, że w sprawie doszło do upływu rocznego terminu na uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli dokonanego pod wpływem błędu, o którym mowa art. 88 § 2 k.c. Skarżący w żaden sposób nie podważa zaś tego wiążącego Sąd Najwyższy ustalenia w podniesionych podstawach kasacyjnych, co czyni przedstawione zagadnienie prawne bezprzedmiotowym. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c. a contrario). O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aj
Powiązane orzeczenia
- III CSK 230/19 2020-01-31Czy błąd co do prawa, spowodowany niedbalstwem strony w zapoznaniu się z treścią oświadczenia woli, wyklucza możliwość powołania się na ten błąd w świetle art. 84 k.c.?
- III CSK 38/15 2015-05-22Czy skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli skarżący powołuje się na istotne zagadnienie prawne dotyczące wykładni pojęcia „wykrycia błędu” w kontekście art. 88 § 2 k.c., ale nie wykazuje, że wątpl…
- I CSK 3705/24 2025-01-14Czy wieloletnie przeświadczenie o pokrewieństwie, które nie zostało potwierdzone w postępowaniu spadkowym, może stanowić błąd w rozumieniu art. 84 k.c. uzasadniający uchylenie się od skutków oświadczenia woli, jeśli term…
- I PK 127/14 2014-11-04Czy błąd w pobudce może być uznany za błąd istotny w rozumieniu art. 84 k.c. w kontekście uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli?
- III CSK 381/16 2017-05-18Czy skarga kasacyjna może zostać przyjęta do rozpoznania, gdy wnioskodawca powołuje się na oczywistą zasadność opartą na błędnym rozumieniu przepisów prawnych dotyczących pozorności czynności prawnej i błędu co do treści…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 84 KCart. 88 § 2 KCart. 98 § 1art. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy