V CZ 95/12

PostanowienieIzba Cywilna2013-03-27

Skład orzekający: Marian Kocon, Grzegorz Misiurek, Krzysztof Pietrzykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie powoda od kosztów sądowych w pierwszej instancji uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów postępowania apelacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że samo zwolnienie od kosztów sądowych nie stanowi wystarczającej podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów postępowania apelacyjnego. Celem zwolnienia od kosztów sądowych jest zapewnienie dostępu do sądu, a nie zwalnianie strony z obowiązku zwrotu kosztów procesu między stronami po rozstrzygnięciu sprawy. Strona wytaczająca powództwo musi liczyć się z możliwością obciążenia jej kosztami procesu.
Stan faktyczny
Powód wniósł zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego, które obciążało go kwotą 1200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Powód domagał się zmiany tego postanowienia poprzez nieobciążanie go tymi kosztami, argumentując m.in. zwolnieniem od kosztów sądowych w pierwszej instancji. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 120 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CZ 95/12 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa Z. S. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w Warszawie o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 marca 2013 r., zażalenia powoda na postanowienie o kosztach, zawarte w pkt II wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 listopada 2011 r., oddala zażalenie; zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. 2 Uzasadnienie W wyroku z dnia 25 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy zasądził od powoda Z. S. na rzecz pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń SA w Warszawie kwotę 1200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik procesowy Z. S. wniósł o jego zmianę poprzez nieobciążanie powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W art. 102 k.p.c. ustawodawca odwołuje się do pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”. Takie sformułowanie wprawdzie nie jest klauzulą generalną, jednak opiera się na zwrocie niedookreślonym, który może odsyłać również do argumentów natury aksjologicznej. Regulacja ta znajdzie zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, gdy z uwagi na okoliczności konkretnej sprawy, zastosowanie reguł ogólnych k.p.c. dotyczących zwrotu kosztu procesu byłoby nieuzasadnione. W rozważanej sprawie nie ma okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. W szczególności takiej okoliczności nie stanowi samo zwolnienie od kosztów sądowych, co przesądził ustawodawca w art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. „o kosztach sądowych w sprawach cywilnych” (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 90 poz. 594 ze zm.). Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2011 r. (IV CZ 111/11, niepubl.) celem zwolnienia od kosztów sądowych jest zagwarantowanie prawa strony dostępu do sądu, zaś uwzględnienie tego celu odpada w sytuacji, gdy sąd rozstrzyga o kosztach procesu między stronami. Przy wytoczeniu powództwa strona powodowa musi się liczyć z możliwością obciążenia jej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji. jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 102 KPCart. 108

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy