V K 1406/59

WyrokIzba Cywilna1959-11-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieprawidłowe ustalenie wieku oskarżonego, skutkujące brakiem obrońcy i zastosowaniem przepisów dotyczących dorosłych zamiast środków wychowawczych dla nieletnich, stanowi podstawę do uchylenia wyroku w trybie rewizji nadzwyczajnej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że nieprawidłowe ustalenie wieku oskarżonego, który w chwili popełnienia przestępstwa był nieletni, stanowiło istotne uchybienie. Brak obrońcy, gdy jego udział był obowiązkowy, jest bezwzględną podstawą do uchylenia wyroku w trybie rewizji nadzwyczajnej. Ponadto, skazanie nieletniego na karę więzienia zamiast środków wychowawczych stanowi obrazę prawa materialnego.
Stan faktyczny
Oskarżony Jerzy K. został skazany przez Sąd Powiatowy w Gdyni za przestępstwo z art. 257 § 1 k.k. na karę więzienia. W toku postępowania przyjęto, że w chwili popełnienia przestępstwa miał 17 lat. Nowy dowód – wyciąg z aktu urodzenia – wykazał, że urodził się dwa lata później, co oznacza, że w momencie popełnienia przestępstwa był nieletni. Oskarżony występował przed sądem bez obrońcy, mimo że jego udział był obowiązkowy. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Gdyni.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy ma posiedzeniu niejawnym w sprawie Jerzego K., osk. z art. 275 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej, założonej przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 17 czerwca 1959 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Gdyni.Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości wyrokowi Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 17 lipca 1959 r. w sprawie Jerzego K. zarzuca obrazę art. 378 § 1 lit. d k.p.k. i wnosi, po uzupełnieniu przewodu sądowego przez ujawnienie wyciągu aktu urodzenia osk. Jerzego K., o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Gdyni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrokiem Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 17 lipca 1959 r. osk. Jerzy K. skazany został za przestępstwo z art. 257 § 1 k.k. na 6 miesięcy więzienia.Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego, nie ustalono dokładnie w myśl przepisu art. 74 k.p.k. tożsamości osk. Jerzego K. i przyjęto, że urodził się on dnia 8 stycznia 1941 r., zatem w dniu popełnienia przestępstwa (22 marca 1959 r.) miał ukończonych 17 lat życia.Z urzędowego wyciągu aktu urodzenia Jerzego K. wynika jednak, że urodził się on dnia 8 stycznia 1943 r., zatem w momencie popełnienia przestępstwa i obecnie jest on nieletnim.Ponieważ zaś osk. Jerzy K. występował przed Sądem Powiatowym w Gdyni bez obrońcy, choć udział obrońcy był konieczny w myśl przepisu art. 79 § 1 lit. d k.p.k., przeto uchybienie powyższe skutkuje uchylenie zaskarżonego wyroku w trybie art. 371 § 1 k.p.k. Ponadto należy stwierdzić, że skazanie Jerzego K. na karę więzienia stanowi obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 70 k.k., co także powoduje uchylenie zaskarżonego wyroku.Niezależnie od powyższych zarzutów Sąd Najwyższy zauważa, że w aktach sprawy znajduje się wyciąg z protokołu posiedzenia niejawnego Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 27 sierpnia 1959 r., z którego wynika, że sąd postanowił nie uwzględnić wniosku prokuratora o wznowienie postępowania, albowiem okoliczność, iż oskarżony w chwili popełnienia przestępstwa był nieletni, "nie stanowi o jego niewinności", a fakt niepowołania obrońcy na rozprawę w Sądzie Powiatowym stanowi bezwzględny zarzut rewizyjny i można uchybienie to usunąć tylko w trybie rewizji nadzwyczajnej.Stanowisko powyższe w części dotyczącej przedłożenia wyciągu aktu urodzenia i uznania go za dowód nieznany w rozumieniu art. 463 k.p.k. uznać należy za błędne, albowiem wyciąg z aktu urodzenia, wskazujący na nieletniość, jest dowodem nowym, gdyż znajomość tej okoliczności skutkowałaby nie tylko wezwanie, zgodnie z treścią art. 79 § 1 lit. a k.p.k., obrońcy do sprawy, ale ponadto sąd nie wymierzyłby kary w granicach art. 257 § 1 k.k., lecz środki wychowawczo-poprawcze, przewidziane w rozdziale XI KKWyciąg z aktu urodzenia w niniejszym wypadku jest więc dowodem nowym - nieznanym ani sądowi, ani prokuratorowi, gdyż bez tego dowodu, jak to wynika z akt sprawy, wymierzono oskarżonemu karę przewidzianą dla dorosłych, podczas gdy znajomość tego dowodu nakazywała wymierzyć oskarżonemu środki wychowawczo-poprawcze, przewidziane dla nieletnich.Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 23 marca 1954 r. III KO 14/54 w materii tej wyjaśnił, że skazanie za przestępstwo cięższe w rozumieniu przepisu art. 463 k.p.k. następuje również i wtedy, gdy należało zastosować łagodniejsze zagrożenie karne, wynikające z przepisów części ogólnej k.k.W niniejszej sprawie, jak to wynika z powyższego, należało w prawidłowych warunkach wymierzyć oskarżonemu Jerzemu K. karę na podstawie art. 70 lub 71 k.k., a zatem zaskarżony wyrok ostać się wie może.Z powyższych zasad orzeczono jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 275 § 1 KKart. 394art. 378 § 1art. 257 § 1 KKart. 74 KPKart. 79 § 1art. 371 § 1 KPKart. 70 KKart. 463 KPKart. 70§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.