V KRN 353/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Chełmicki.Sędziowie: A. Kafarski (sprawozdawca), I. Kazimierczak.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Warmanowa.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jadwigi N., oskarżonej z art. 230 § 2 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 6 lutego 1968 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Kazimierzy Wielkiej z dnia 29 września 1967 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił wymienione wyżej wyroki i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Kazimierzy Wielkiej w celu ponownego jej rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Kazimierzy Wielkiej wyrokiem z dnia 29 września 1967 r. skazał Jadwigę N. z mocy art. 230 § 2 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia za to, że w dniu 28 stycznia 1967 r. w S. nieumyślnie spowodowała śmierć swego nieletniego syna Władysława przez to, że uderzyła go pięścią w brzuch, w wyniku czego doznał on rozległego pęknięcia wątroby z krwotokiem do jamy brzusznej i w następstwie tego zmarł.Sąd Wojewódzki w Kielcach utrzymał w mocy zaskarżony przez oskarżoną wyrok Sądu Powiatowego.W sprawie tej rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonej założył w terminie wskazanym w art. 397 k.p.k. Minister Sprawiedliwości.Rewizja ta zarzuca wymierzenie oskarżonej rażąco łagodnej kary w stosunku do popełnionego przez nią czynu i wnosi o zmianę zaskarżonych wyroków przez wymierzenie oskarżonej kary znacznie surowszej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna twierdzi, że działanie oskarżonej miało bardzo drastyczny charakter i że nie był to odosobniony wypadek brutalnego potraktowania syna, albowiem biła go ona dość często, mimo że uwzględniając wiek dziecka i stan jego zdrowia, wymagało ono troskliwej opieki.Twierdząc we wskazany wyżej sposób, rewizja nadzwyczajna powołała się na dowody znajdujące się na kartach 7, 8, 9, 21, 24 i 51 oraz na fakt, że protokół oględzin zwłok dziecka stwierdził liczne zmiany urazowe rozsiane na ciele, szczególnie na twarzy, powłokach czaszki, na pośladkach i prawej kończynie dolnej.Zarzut wymierzenia oskarżonej kary niewspółmiernie łagodnej w stosunku do popełnionego przez nią czynu byłby istotny w tym wypadku, gdyby zostało stwierdzone, że oskarżona dziecko swe poprzednio maltretowała. W takim bowiem wypadku działanie oskarżonej rozpatrywane w niniejszej sprawie nie mogłoby być uznane za odosobnione, lecz za będące jednym z ogniw postępowania oskarżonej. W obecnym jednak stanie sprawy brak jest podstaw do dokonania tego rodzaju ustaleń, gdyż powołane przez rewizję nadzwyczajną dowody na kartach 7, 8 i 9 są jedynie notatkami milicyjnymi, a na karcie 24 - notatką powiatowego opiekuna społecznego.Notatki te, jak wynika z ich treści, stanowią zapiski z zadanymi pytaniami wskazanym w nich osobom. Osoby te (Krystyna J. i Maria R.) zostały na rozprawie głównej przesłuchane, notatki zaś dotyczące zadanych im pytań zostały na rozprawie ujawnione.Ujawnienie omawianych notatek na rozprawie zostało dokonane z obrazą art. 299 i 300 k.p.k., gdyż art. 299 k.p.k. zezwala na odczytanie lub uznanie za ujawnione w warunkach wskazanych w tym przepisie jedynie protokołów przesłuchania oskarżonego, świadków i biegłych, artykuł zaś 300 k.p.k., mówiąc w punkcie 6 § 1 o dopuszczalności odczytania innych złożonych dokumentów urzędowych lub prywatnych, nie może być tłumaczony w ten sposób, że wolno na jego podstawie ujawniać notatki z zadanymi pytaniami świadkom, gdyż depozycje tych osób powinny być zawsze ujęte w formie protokołów z zachowaniem warunków wskazanych we właściwych przepisach k.p.k.Wspomniane notatki nie mogą więc stanowić podstawy do dokonania ustaleń. Sąd jednak przy rozpoznaniu sprawy nie mógł pominąć tego, że dane zawarte w tych notatkach mówią o bardziej drastycznym zachowaniu się oskarżonej w stosunku do swego dziecka, niż to przedstawili świadkowie Krystyna J. i Maria R. W związku z tym, w dążeniu do wykrycia prawdy, Sąd miał obowiązek wezwania na rozprawę i przesłuchania w charakterze świadków osób, które sporządziły omawiane notatki, w celu przedstawienia przez te osoby treści złożonych wobec nich wypowiedzi Krystyny J. i Marii R. oraz skonfrontowania tych osób z wymienionymi świadkami, a następnie rozważenia ewentualnie zachodzących rozbieżności między ich zeznaniami.Wbrew twierdzeniu rewizji nadzwyczajnej ustalenie - podczas oględzin i sekcji zwłok - obrażeń na ciele dziecka nie stanowi dowodu, że obrażenia te zostały spowodowane przez oskarżoną, gdyż nie można wyłączyć, że obrażenia te były spowodowane przez inne dzieci lub na skutek upadków dziecka - prawdopodobnych ze względu na daleko posuniętą krzywicę.Na zakończenie dodać należy, że Sąd Powiatowy nie rozważył również należycie sprzeczności w wyjaśnieniach oskarżonej, co było konieczne do prawidłowego zakwalifikowania jej czynu, albowiem dla rozgraniczenia odpowiedzialności z § 1 i 2 art. 230 k.k. decydujący jest rodzaj winy przestępstwa podstawowego.