V K 216/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Franciszka F. oskarżonego z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) i z art. 286 § 1 k.k. oraz Antoniego S. oskarżonego z art. 286 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Powiatowego w Jaworze z dnia 14 maja 1958 r., na podstawie aort. 394-396, 400, 383 pkt 3 i art. 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Jaworze do ponownego rozpoznania.Rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Jaworze z dnia 14 maja 1958 r. w sprawie Franciszka F. oskarżonego z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) i z art. 286 § 1 k.k. i Antoniego S. oskarżonego z art. 286 § 2 k.k. zarzuca:1)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez niesłuszne uznanie, że czyny zarzucane i przypisane obu oskarżonym: Franciszkowi F. z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68), a Antoniemu S. z art. 286 § 2 k.k. - były czynami przedstawiającymi znikome społeczne niebezpieczeństwo, co w rezultacie doprowadziło do bezpodstawnego umorzenia postępowania w sprawie na zasadzie art. 49 k.p.k.2)rażącą niewspółmierność kary wymierzonej Franciszkowi F. za czyn z art. 286 § 1 k.k. w szczególności przez warunkowe zawieszenie jej wykonania.Zgłaszając te zarzuty na podstawie przepisu art. 383 pkt 3 i art. 388 § 1, zdania drugie oraz § 4 k.p.k. rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Jaworze w innym składzie.Uzasadnienie faktyczneUzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Prokurator Powiatowy w Jaworze w listopadzie 1957 r. wniósł akt oskarżenia przeciwko.I. Franciszkowi F.1)z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) - o to, że jako brygadzista POM w B. przywłaszczył sobie kwotę 2548 zł pochodzącą z opłat za świadczone przez jego brygadę usługi na szkodę tegoż POM,2)z art. 286 § 1 k.k. - o to, że nie dopełnił obowiązku osobistego wydawania paliwa traktorzystom, przez co umożliwił powstanie w podległym mu magazynie braku paliwa w ilości 4575 kg wartości 7996,40 zł na szkodę POM w B.II. Antoniemu S.3)z art. 286 § 2 k.k. o to, że jako traktorzysta POM w B. działając w celu osiągnięcia dla siebie korzyści majątkowej, przekroczył swe uprawnienia w ten sposób, że wykonał orkę na obszarze 1/2 ha przy użyciu ciągnika, sprzętu i paliwa POM, nie zawierając równocześnie umowy oraz nie odprowadzając zapłaty w kwocie 150 zł do kasy POM w B.Sąd Powiatowy w Jaworze wyrokiem z dnia 14 maja 1958 r. skazał Franciszka F. za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., opisane w pkt 2 - na karę 1 roku więzienia z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat. Natomiast tymże wyrokiem Sąd Powiatowy, uznając Franciszka F. za winnego przywłaszczenia na szkodę POM kwoty 897 zł w okolicznościach opisanych w pkt 1 oraz Antoniego S. za winnego przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. opisanego w pkt 3 umorzył postępowanie w tych częściach w oparciu o przepis art. 49 k.p.k. z uwagi na znikome społeczne niebezpieczeństwo tych czynów.Wyrok ten wobec niezaskarżenia przez strony uprawomocnił się. Uzasadnienia wyroku nie sporządzono (art. 337 § 1 k.p.k. w brzmieniu obecnie obowiązującym).Umorzenie postępowania przeciwko Antoniemu S. oraz częściowe umorzenie postępowania przeciwko Franciszkowi F. nastąpiło w wyniku mającej istotny wpływ na treść wyroku błędnej oceny okoliczności faktycznych, przyjętych za jego podstawę - wobec czego wyrok w tej części ostać się nie może.Jak wynika z zeznań świadków oraz wyjaśnień oskarżonego Franciszka F., który przyznał się do popełnienia zarzucanych czynów - Franciszek F. otrzymując od rolników należność za prace wykonane przez podległą mu brygadę traktorzystów z POM w B. przywłaszczył sobie z tych wpłat łącznie 897 zł, które zużył na leczenie chorej żony w maju 1957 r. Pieniądze te zobowiązał się zwrócić do POM w B. i istotnie zwrócił już po wszczęciu dochodzenia w niniejszej sprawie jesienią 1957 r. Ze względu na zajmowane w tym czasie stanowisko brygadzisty czyn ten posiadał cechy przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68).Na podstawie zeznania świadka Romana P. i wyjaśnienia Antoniego S. Sąd ustalił, że oskarżony jako traktorzysta POM w B. w kwietniu 1957 r. dokonał orki półhektarowego pola, należącego do tegoż POM, przy czym orki tej nie zgłosił brygadziście. Roman P. wpłacił za wykonaną pracę 150 zł. Antoniemu S., który pieniądze te zatrzymał i zużył na własne potrzeby. W tych warunkach działanie oskarżonego Antoniego S. zawierało cechy przestępstwa z art. 286 § 2 k.k.Sąd Powiatowy, słusznie zatem uznając Franciszka F. i Antoniego S. za winnych popełnienia opisanych wyżej czynów - błędnie od kary ich uwolnił, oceniając, że działanie oskarżonych przedstawiało znikome społeczne niebezpieczeństwo i uzasadniało umorzenie postępowania w oparciu o przepis art. 49 k.p.k.Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 29 stycznia 1958 r. II K Rn 1052/57) o znikomości niebezpieczeństwa społecznego czynu powinien zawsze decydować całokształt okoliczności dotyczących zarówno osobowości sprawcy, stopnia jego winy, jak i popełnionego przez niego czynu.W niniejszej sprawie charakter popełnionych przez oskarżonych na szkodę przedsiębiorstwa państwowego przestępstw, które - co można uznać za notoryjnie znane - szerzą się nagminnie oraz wysokość ustawowego ich zagrożenia karami do 10 lat więzienia, przemawia przeciwko potraktowaniu czynów przypisanych oskarżonym jako przestępstw o znikomym społecznym niebezpieczeństwie. Ponadto sąd nie uwzględnił w należyty sposób osobowości sprawców i wynikającego z opinii POM oraz PGR ich ogólnego nagannego zachowania się oraz złego wywiązywania się z pracy zawodowej, a co do Franciszka F. piastowanego przezeń odpowiedzialnego stanowiska brygadzisty, nakładającego nań specjalny obowiązek dbałości o mienie społeczne. Okoliczności te oczywiście przemawiały przeciwko stosowaniu w danym wypadku art. 49 k.p.k.Powyższa błędna ocena okoliczności faktycznych miała istotny wpływ na treść wyroku, doprowadziła bowiem do niezasadnego częściowego umorzenia postępowania w stosunku do Franciszka F. oraz Antoniego S.Ponadto kara 1 roku więzienia, wymierzona Franciszkowi F. za przestępstwo z art. 2 § 1 k.k. w szczególności wobec warunkowego zawieszenia jej wykonania na okres 2 lat może się okazać ze względu na okoliczności popełnienia tego przestępstwa, jak również pierwszego przestępstwa niewspółmiernie łagodną.W tych warunkach, skoro zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Powiatowego w Jaworze w części, dotyczącej umorzenia postępowania na zasadzie art. 49 k.p.k. przeciwko obu oskarżonym, słuszne będzie uchylenie wyroku także i w pozostałej części dotyczącej skazania oskarżonego Franciszka F. z art. 286 § 1 k.k. i przekazanie sprawy w całości temuż Sądowi do ponownego rozpoznania w innym składzie, aby mógł on orzec odpowiadającą winie karę za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. oraz wymierzyć Franciszkowi F. karę łączną.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.