VI KRN 238/78
WyrokIzba Karna1978-09-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania na podstawie art. 26 k.k. z powodu znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu jest dopuszczalne, gdy oskarżony jest odpowiedzialny za ochronę mienia i jego wartość jest znacząca, a sąd pierwszej instancji nie sporządził uzasadnienia wyroku?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił wyrok umarzający postępowanie na podstawie art. 26 k.k., stwierdzając, że brak uzasadnienia wyroku uniemożliwia kontrolę rozumowania sądu co do znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu. Przyznanie się do winy może mieć wpływ na wymiar kary, ale nie na ocenę stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, która wymaga uwzględnienia okoliczności popełnienia czynu, wartości mienia oraz odpowiedzialności oskarżonego za jego ochronę. Wskazania dotyczące oceny społecznego niebezpieczeństwa czynu zawarte w wytycznych wymiaru sprawiedliwości mają charakter uniwersalny i stosuje się je również przy ocenie podstaw stosowania art. 26 k.k.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy umorzył postępowanie wobec Zbigniewa J., oskarżonego o zagarnięcie mienia społecznego (mieszanki "P") o wartości 1776 zł, uznając społecznie niebezpieczne niebezpieczeństwo czynu za znikome na podstawie art. 26 k.k. Wyrok ten nie posiadał uzasadnienia. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w celu ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Polony. Sędziowie: W. Ochman, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Petela.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Zbigniewa J., oskarżonego z art. 200 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Mieście Lubawskim z dnia 17 stycznia 1978 r.uchylił powyższy wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi w celu ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Nowym Mieście Lubawskim wyrokiem z dnia 17 stycznia 1978 r. umorzył na podstawie art. 26 k.k. postępowanie przeciwko Zbigniewowi J., oskarżonemu o to, że dnia 22 listopada 1977 r. w N., jako magazynier Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", będąc z tytułu sprawowanej funkcji odpowiedzialny za ochronę i nadzór nad mieniem społecznym zagarnął 240 kg mieszanki "P" o wartości 1776 zł na szkodę tejże Spółdzielni, tj. o popełnienie przestępstwa przewidzianego w art. 200 § 1 k.k.Rewizję nadzwyczajną od tego wyroku na niekorzyść Zbigniewa J. wniósł Minister Sprawiedliwości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrok powyższy nie został zaskarżony przez strony i na skutek tego nie sporządzono jego pisemnego uzasadnienia.Brak uzasadnienia tego wyroku uniemożliwia kontrolę rozumowania sądu oraz przesłanek, jakie doprowadziły sąd do wniosku, że społeczne niebezpieczeństwo czynu oskarżonego jest znikome. Wniosek taki, wyrażający się w umorzeniu postępowania na podstawie art. 26 k.k., jest - jak się wydaje - błędny nawet uwzględniając to, że oskarżony w sposób nie budzący wątpliwości przyznał się do winy i przyznanie to nie zostało niczym podważone.Okoliczność ta bowiem, leżąca prawdopodobnie u podstaw rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy, mogła mieć wpływ na wymiar kary, ale nie powinna decydować o ocenie stopnia społecznego niebezpieczeństwa dokonanego przez oskarżonego czynu. Ocena owego stopnia natomiast wymagała uwzględnienia okoliczności, w jakich doszło do zagarnięcia przez oskarżonego mienia społecznego, a zwłaszcza wartości tego mienia, oraz faktu, że oskarżony w związku z pełnioną funkcją magazyniera był odpowiedzialny za jego ochronę.U podłoża tej oceny powinny także lec wskazania zawarte w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania (OSNKW 1971, z. 3, poz. 33), a zwłaszcza zawarte w rozdziale II pkt 2 tychże wytycznych, w których Sąd Najwyższy wskazał, jakie przesłanki decydują o stopniu społecznego niebezpieczeństwa czynu.Wprawdzie w wytycznych tych mowa jest o problematyce związanej z art. 27 k.k., ale rozważania i wskazania zawarte w rozdziale II pkt 2 mają charakter uniwersalny w zakresie oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa, i dlatego nie mogą być pomijane przy ocenie podstaw stosowania art. 26 k.k.Wskazane wyżej okoliczności przedmiotowe i podmiotowe czynu Zbigniewa J. nie dają podstawy do przyjęcia, że czyn ten nie stanowi przestępstwa w rozumieniu art. 26 k.k. Umorzenie postępowania na podstawie art. 26 k.k. nastąpiło więc z obrazą tego przepisu prawa materialnego i dlatego orzeczenie zawierające to rozstrzygnięcie podlega uchyleniu w myśl art. 387 pkt 1 k.p.k.Z wyżej przytoczonych względów Sąd Najwyższy rewizję nadzwyczajną uznał za zasadną.Nie przesądzając obecnie rozstrzygnięcia w zakresie winy i kwalifikacji prawnej czynu Zbigniewa J., wskazać trzeba, że uwzględniając fakt braku szkody w mieniu społecznym, niezbyt znaczną wartość zagarniętego mienia, postawę oskarżonego po popełnieniu czynu - rozważenia wymagać będzie ewentualne potraktowanie czynu Zbigniewa J. jako wypadku mniejszej wagi (art. 200 § 2 k.k.) i zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary.
Powiązane orzeczenia
- Rw 1393/71 1972-01-14Czy umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 26 § 1 k.k. (czyn o znikomym niebezpieczeństwie społecznym) powinno nastąpić w formie wyroku uniewinniającego, czy postanowienia o umorzeniu?
- Rw 991/85 1985-11-05Czy ocena znikomego stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, uzasadniająca umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 26 § 1 k.k., może uwzględniać okoliczności dotyczące osobowości sprawcy, które nie mieszczą…
- VI KRN 231/78 1978-12-09Czy umorzenie postępowania na podstawie art. 26 § 1 k.k. jest uzasadnione, gdy materiał dowodowy nie wskazuje na znikome społeczne niebezpieczeństwo czynu, a istnieją okoliczności obciążające oskarżonego?
- Z 3/77 1977-03-10Czy umorzenie postępowania karnego z powodu znikomości społecznego niebezpieczeństwa czynu (art. 26 § 1 k.k.) jest niedopuszczalne w sprawie o przestępstwo, dla którego nie można warunkowo umorzyć postępowania na podstaw…
- V KRN 290/89 1989-11-29Czy zniszczenie mienia o znacznej wartości, popełnione z niskich pobudek i przy znacznym nasileniu złej woli, może być uznane za czyn o znikomym społecznym niebezpieczeństwie, uzasadniającym umorzenie postępowania na pod…
Powołane przepisy
art. 200 § 1 KKart. 26 KKart. 27 KKart. 387 pkt 1 KPKart. 200 § 2 KK§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.