VI KRN 231/78

PostanowienieIzba Karna1978-12-09

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania na podstawie art. 26 § 1 k.k. jest uzasadnione, gdy materiał dowodowy nie wskazuje na znikome społeczne niebezpieczeństwo czynu, a istnieją okoliczności obciążające oskarżonego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że umorzenie postępowania na podstawie art. 26 § 1 k.k. jest nietrafne, jeśli zebrany materiał dowodowy nie wyjaśnia braku winy lub znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu, a jednocześnie istnieją okoliczności obciążające oskarżonego, takie jak znaczny stopień winy, poważne obrażenia pokrzywdzonych i wysoka szkoda majątkowa. W takiej sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie przedstawił istotnych argumentów uzasadniających zastosowanie art. 26 § 1 k.k., zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone.
Stan faktyczny
Prokurator oskarżył Franciszka K. o nieumyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, co doprowadziło do zderzenia pojazdów, uszkodzenia mienia i obrażeń ciała. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie wobec Franciszka K. na podstawie art. 26 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki pozostawił bez rozpoznania zażalenie wniesione przez Jana Z. (pokrzywdzonego i współoskarżonego) na to postanowienie. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść Franciszka K., kwestionując zasadność umorzenia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego w Gryfinie i przekazał sprawę Franciszka K. do merytorycznego rozpoznania temuż Sądowi.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie J. Borodej (sprawozdawca), R. Młynkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: E. Gutkowska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Franciszka K., oskarżonego z art. 145 § 1 kk., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść oskarżonego od postanowienia Sądu Rejonowego w Gryfinie z dnia 6 marca 1978 r. oraz od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 22 maja 1978 r.uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego w Gryfinie i sprawę Franciszka K. przekazał do merytorycznego rozpoznania temuż Sądowi.Uzasadnienie faktyczneProkurator Rejonowy w Gryfinie oskarżył Franciszka K. o to, że dnia 15 grudnia 1977 r. na trasie M. - G. nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż jako kierowca samochodu marki "Praga" nie zachował należytej ostrożności i odstępu bocznego w czasie wymijania się z samochodem marki "Zaporożec", prowadzonym przez Jana Z., w wyniku czego doprowadził do zderzenia się obu pojazdów, które uległy uszkodzeniu na kwotę 67.000 zł, a Jan Z. i Wiesława Z. doznali obrażeń ciała na czas powyżej 7 dni, tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k.Sąd Rejonowy w Gryfinie postanowieniem z dnia 6 marca 1978 r. umorzył postępowanie na podstawie art. 11 pkt 2 k.p.k. i art. 26 § 1 k.k. między innymi przeciwko Franciszkowi K.Postanowienie to zaskarżył w części dotyczącej Franciszka K. "pokrzywdzony" Jan Z., występujący w sprawie niniejszej również w charakterze oskarżonego o spowodowanie tego wypadku, oraz jego obrońca, kwestionując zasadność tego postanowienia co do Franciszka K.Sąd Wojewódzki w Szczecinie postanowieniem z dnia 22 maja 1978 r. pozostawił bez rozpoznania to zażalenie w części dotyczącej Franciszka K.Oba wyżej wymienione postanowienia zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości na niekorzyść Franciszka K.Podnosząc zarzut obrazy art. 26 § 1 k.k. polegającej na zastosowaniu tego przepisu i umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie dawał podstawy do uznania, że społeczne niebezpieczeństwo zarzucanego czynu jest znikome, rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy Franciszka K. do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gryfinie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, do następuje:Rewizja nadzwyczajna, domagająca się uchylenia postanowienia Sądu Rejonowego w Gryfinie, jest zasadna.Sąd Rejonowy w uzasadnieniu postanowienia nie przytoczył żadnych istotnych argumentów, które wskazywałyby na znikome społeczne niebezpieczeństwo czynu zarzucanego oskarżonemu Franciszkowi K. Zdaniem sądu, naruszenie przepisów ruchu przez obu kierowców, których pojazdy weszły w kolizję, stanowi wystarczającą przesłankę do zastosowania art. 26 § 1 k.k. Ocena ta nie jest trafna, zebrany bowiem w sprawie materiał dowodowy nie wyjaśnia, na czym polegało naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez Jana Z. Wskazuje natomiast na stosunkowo znaczny stopień winy oskarżonego Franciszka K. i poważne okoliczności obciążające go, związane z charakterem obrażeń ciała doznanych przez Jana i Wiesławę Z., wysokością szkody oraz ucieczką z miejsca przestępstwa.W tej sytuacji umorzenie postępowania na podstawie art. 26 § 1 k.k. uznać należy za nietrafne.Z tego też względu zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego w Gryfinie należało uchylić i sprawę przekazać do rozpoznania temu Sądowi.Nie jest zasadna rewizja nadzwyczajna w części kwestionującej decyzję Sądu Wojewódzkiego o pozostawieniu bez rozpoznania zażalenia oskarżonego Jana Z. na umorzenie postępowania w stosunku do współoskarżonego Franciszka K.Decyzja ta jest prawidłowa, gdyż przepisy kodeksu postępowania karnego nie upoważniają pokrzywdzonych, którzy przyczynili się do przestępstwa i postawieni zostali w stan oskarżenia, do zaskarżenia orzeczeń sądu w stosunku do innych osób współoskarżonych w sprawie.Prawo do kwestionowania decyzji sądu przysługuje pokrzywdzonemu tylko w wypadku, gdy dopuszczony zostanie do udziału w procesie w charakterze oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciela prywatnego lub powoda cywilnego.Natomiast kumulowanie w tej samej sprawie roli pokrzywdzonego przestępstwem z rolą oskarżonego nie jest dopuszczalne (por. pkt 3 wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1976 r. w sprawie wzmożenia interesów pokrzywdzonego w postępowaniu sądowym w sprawach karnych - OSNKW 1977, z. 1-2, poz. 1).Mając to na względzie, a także uznając, że decyzja Sądu Wojewódzkiego ma jedynie charakter formalny, Sąd Najwyższy ograniczył się tylko do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w Gryfinie (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 145 § 1 kk.art. 145 § 1 KKart. 11 pkt 2 KPKart. 26 § 1 KK§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.