V KRN 290/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Gacek.Sędziowie SN: M. Szczepański, E. Porębski. (spr.).Protokolant: A. Dudzińska.Prokurator Prok. Gen.: St. Kołodziej.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 1989 r. sprawy Jerzego S. oskarżonego z art. 212 § 1 k.k. z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść (DSU Rn 1034/89/93) od wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt II K 604/88 i wyroku Sądu Wojewódzkiego w Siedlcach z dnia 16 czerwca 1989 r., sygn. akt II Kr 200/89 uchyla zaskarżone wyroki i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Łukowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Łukowie wyrokiem z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. II K 604/88, umorzył na podstawie art. 11 pkt 2 w zw. z art. 26 § 1 k.k. postępowanie karne w sprawie Jerzego S. oskarżonego o to, że dnia 20 sierpnia 1988 r. w E. gmina S. działając umyślnie uszkodził wiatę i znajdujący się w niej sprzęt rolniczy łącznej wartości 564.893 zł na szkodę Sylwestra G., to jest o czyn z art. 212 § 1 k.k. (k. 74).Wyrok ten został zaskarżony w całości przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego. W rewizji zarzucono obrazę art. 26 k.k. przez wyrażenie błędnego poglądu, że społeczne niebezpieczeństwo czynu popełnionego przez oskarżonego w okolicznościach ustalonych przez sąd jest znikome i w następstwie tego niesłuszne umorzenie postępowania karnego wobec Jerzego S. W konkluzji rewizji prokurator wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie, iż czyn oskarżonego stanowi przestępstwo określone w art. 212 § 1 k.k. i wymierzenie oskarżonemu kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres próby 4 lat i grzywny w wysokości 100.000 zł.Sąd Wojewódzki w Siedlcach podzielając zarzut rewizji prokuratora nie podzielił jednak wniosku o skazanie oskarżonego z art. 212 § 1 k.p.k. i zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 czerwca 1989 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że na podstawie art. 27 § 1 i 29 § 1 k.k. (k. 95) warunkowo umorzył postępowanie karne w stosunku do oskarżonego na okres próby 1 roku.Od wspomnianych wyżej wyroków obu Sądów wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego w całości Prokurator Generalny PRL, w której powołując się na przepisy art. 376, 386 i 387 pkt 1 k.p.k. zarzucił:1. wyrokowi Sądu Rejonowego w Łukowie - obrazę przepisów prawa materialnego przez bezpodstawne przyjęcie, że społeczne niebezpieczeństwo czynu przypisanego oskarżonemu jest znikome i umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 26 § 1 k.k. mimo, iż elementy przedmiotowe i podmiotowe tego czynu, a zwłaszcza duże nasilenie złej woli i zniszczenie mienia wartości 564.893 zł nie dają podstawy do wysnucia takiej oceny,2. wyrokowi Sądu Wojewódzkiego w Siedlcach - obrazę przepisu art. 27 § 1 i 2 k.k. przez warunkowe umorzenie postępowania karnego w sprawie Jerzego S. mimo, że był on karany sądownie, a nadto - przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. zagrożone jest karą do 5 lat pozbawienia wolności, co wyklucza możliwość zastosowania tego przepisu i wniósł o uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Łukowie do ponownego rozpoznania w innym składzie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest zasadna, w tym częściowo w pkt 2 zarzutu. Sąd Rejonowy w Łukowie umarzając postępowanie karne na podstawie art. 26 § 1 k.k. bezpodstawnie przyjął, że społeczne niebezpieczeństwo czynu zarzucanego oskarżonemu jest znikome.Sąd ten - co wynika z uzasadnienia jego wyroku - wydając takie orzeczenie wprawdzie rozważał elementy podmiotowe jak i przedmiotowe w aspekcie art. 26 § 1 k.k., ale niesłusznie wyeksponował w zakresie tych pierwszych to, że oskarżony jest ojcem pięciorga dzieci i z uwagi na to planował na gruncie ojca pobudowanie w przyszłości domu mieszkalnego, aby zabezpieczyć swoją rodzinę.Przyjmując nawet za wiarygodne takie pobudki działania oskarżonego nie można przejść obojętnie nad tym, że grunt na którym pokrzywdzony postawił wiatę jest własnością ojca oskarżonego, który zezwolił swemu zięciowi na pobudowanie wiaty, tak więc oskarżony wbrew woli ojca uzurpował sobie prawo do decydowania o wykorzystaniu nieruchomości nie stanowiącej jego własności. Planowanie zaś w przyszłości pobudowania przez oskarżonego na gruncie ojca domu nie może usprawiedliwiać zniszczenia przez niego wiaty, która ze względu na charakter tego obiektu w przypadku potrzeby innego rozwiązania zabudowy gruntu w przyszłości mogła być w krótkim czasie rozebrana i usunięta przez jej właściciela.Podstawowe elementy strony przedmiotowej to przede wszystkim rodzaj dobra w które godzi przestępstwo, charakter i rozmiar szkody wyrządzonej czynem, a także sposób działania sprawcy, natomiast elementy podmiotowe to głównie umyślność działania, pobudki, motywy i cele działania sprawcy. W niniejszej sprawie zarówno efekt przedmiotowy, jak i wina sprawcy są duże dlatego też nie było podstaw do uznania, iż stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu jest tak znikomy, że nie można mówić o przestępstwie.Ustalono bowiem prawidłowo, że Sylwester G. za zgodą właściciela nieruchomości Kazimierza S. wybudował w jego ogrodzie wiatę, w której przechowywał maszyny rolnicze. W dniu 20 sierpnia 1988 r. oskarżony działając raczej z zemsty przy użyciu ciągnika uszkodził wiatę wybudowaną przez jego szwagra, oraz znajdujący się w niej sprzęt rolniczy narażając go na straty w kwocie 564.894 zł. Dowodzi to, że skutki czynu są dla pokrzywdzonego dotkliwe, zwłaszcza, że musiał ponownie budować wiatę i remontować uszkodzony sprzęt. Nasilenie złej woli było również duże, przy czym oskarżony działał z niskich pobudek, co świadczy o dużym stopniu zawinienia oskarżonego. Oskarżony w miejscu swego zamieszkania nie miał dobrej opinii (k. 23), gdyż był już karany za wykroczenia przez kolegium ds. wykroczeń, a nadto po spożyciu alkoholu wywoływał awantury.Słuszny jest częściowo zarzut rewizji pod adresem wyroku Sądu Wojewódzkiego albowiem Sąd Rewizyjny orzekł z oczywistą obrazą art. 27 § 1 i § 2 k.k., gdyż umorzył warunkowo postępowanie karne o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k., zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 5, wbrew dyspozycji § 2 art. 27 k.k., że "warunkowego umorzenia nie stosuje się, gdy przestępstwo jest zagrożone karą przekraczającą 3 lata pozbawienia wolności".Natomiast nietrafny jest zarzut w pkt 2 w tej części, w której stwierdza się, że warunkowo umorzono postępowanie karne mimo uprzedniej karalności sądowej Jerzego S.Organy prowadzące postępowanie karne - zarówno prokurator jak i Sąd Rejonowy nie dysponowały urzędowymi danymi o karalności oskarżonego, gdyż za takowe nie można uznać zapytania o karalność na k. 39 akt.Sąd Najwyższy z urzędu zażądał takich danych z Centralnego Rejestru Skazanych (k. 9 akt SN) z których wynika że oskarżony nie jest notowany w CRS i w tym stanie rzeczy zarzut co do poprzedniej karalności nie jest trafny. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w części wstępnej wyroku.