V K 797/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Korzeń (sprawozdawca).Sędziowie: A. Janowski, M. Fic.Prokurator: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława M. oskarżonego z art. 255 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 20 maja 1961 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Stanisław M. oskarżony został przez Prokuratora Powiatowego w J. o to, że w piśmie swym skierowanym do Prezydium Rady Ministrów zniesławił Prokuratora Powiatowego w L., Eliasza F., podając, że on, prowadząc śledztwo, zniszczył niedogodny dla niego jako dla oskarżyciela "akt sprawy" i w jego miejsce "sfałszował inne", tj. pomówił Eliasza F. o takie postępowanie, które mogło poniżyć go w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania obowiązków służbowych, a zatem o czyn z art. 255 § 1 k.k.Sąd Powiatowy w Lublinie na posiedzeniu niejawnym, bez udziału prokuratora, umorzył w dniu 20 maja 1961 r. postępowanie w sprawie na zasadzie art. 3 lit. c) k.p.k. w związku z art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308), wychodząc z założenia, że skoro czyn popełniony został w kwietniu 1958 r., a akt oskarżenia wpłynął do Sądu w dniu 22 października 1959 r., to wobec upływu okresu 6-miesięcznego, przewidzianego w art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego, nastąpiło przedawnienie ścigania i postępowanie w sprawie powinno być umorzone z mocy art. 3 lit. c) k.p.k.Od tego postanowienia założył rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Stanisława M. Prokurator Generalny PRL.Rewizja zarzuca mogącą mieć wpływ na jego treść obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 3 lit. c) k.p.k. popełnioną przez umorzenie postępowania w sprawie pomimo braku warunków umorzenia oraz wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Lublinie do merytorycznego rozpoznania w innym składzie sędziów.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zaskarżone postanowienie należało uchylić, jako dotknięte mogącą mieć wpływ na jego treść obrazą przepisów prawa procesowego (art. 3 lit. c) k.p.k.), a to z powodów następujących:Z akt sprawy wynika, że zarzucany oskarżonemu Stanisławowi M. czyn przestępny z art. 255 § 1 k.k. polegał na ściganym w trybie prywatnoskargowym zniesławieniu przezeń prokuratora Eliasza F. w związku z jego urzędowaniem oraz że śledztwo w sprawie niniejszej wszczęte zostało na wniosek Prokuratora Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 18 maja 1959 r. jako władzy przełożonej pokrzywdzonego Eliasza F., Prokuratora Powiatowego w L., który prowadził śledztwo w sprawie z oskarżenia Stanisława M. o czyn z art. 286 § 2 k.k., przy czym sprawa ta zakończyła się skazującym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu.W myśl powszechnie przyjętej wykładni art. 50 k.p.k. stanowiącego, że przestępstwa ścigane na wniosek pokrzywdzonego stają się z chwilą złożenia takiego wniosku przestępstwami ściganymi z urzędu - ten przepis procesowy dotyczy także wypadków, kiedy z wnioskiem o udzielenie ochrony prawnej pokrzywdzonemu urzędnikowi występuje jego władza przełożona, co sprawia, że postępowanie w takim razie toczy się z urzędu, a zatem nie mogą mieć wtedy do niego zastosowania żadne przepisy procesowe odnoszące się do postępowania w sprawach ściganych w trybie prywatnoskargowym.Przepis art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z prywatnego oskarżenia (Dz. U. Nr 54, poz. 308), na które zupełnie nietrafnie powołuje się w zaskarżonym postanowieniu Sąd Powiatowy, wyraźnie mówi o sprawach ściganych wyłącznie z oskarżenia prywatnego. Na równi z tymi sprawami potraktowane zostały w przepisie art. 13 cyt. wyżej ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. jedynie te sprawy, w których prokurator objął oskarżenie w trybie art. 65 k.p.k. W tych ostatnich stosownie do przepisów art. 65 § 2-4 k.p.k. - jakkolwiek po objęciu oskarżenia przez prokuratora postępowanie toczy się z urzędu - dopuszczalne jest odstąpienie od oskarżenia przez prokuratora i wówczas wchodzi z powrotem w swe prawa oskarżyciel prywatny. Ten specyficzny tryb postępowania nie odnosi się jednak do spraw ściganych "na wniosek", o których mowa w przepisie art. 50 k.p.k., i dlatego nie został on powołany w treści art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.Zgodnie z judykaturą Sądu Najwyższego (zob. uchwałę SN w sprawie VI KO 2/61) powołany wyżej przepis art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. nie ma zastosowania w sprawach, w których postępowanie w trybie prywatnoskargowym wszczęte zostało przed wejściem w życie ustawy, tj. przed dniem 8 grudnia 1960 r. (art. 15 cyt. ustawy).Nie zachodzi przy tym żadna wątpliwość, że wobec wszczęcia w sprawie niniejszej śledztwa na wniosek władzy przełożonej pokrzywdzonego w myśl przepisów art. 255 § 5 k.k., powzięcie późniejsze przez Prokuratora Powiatowego w J. w dniu 10 czerwca 1959 r. postanowienia o objęciu oskarżenia z mocy art. 65 k.p.k. było najzupełniej zbędne, a więc z punktu widzenia procesowego bezskuteczne.Na podstawie przesłanek powyższych należało przyjąć, że skoro art. 13 cyt. wyżej ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. nie może mieć w sprawie niniejszej zastosowania, to zaskarżone postanowienie Sądu z dnia 20 maja 1961 r., jako powzięte z wyraźną obrazą przepisów art. 3 lit. c) k.p.k. (która miała niewątpliwy wpływ na jego treść, nie było bowiem żadnych warunków do umorzenia postępowania w sprawie), należało uchylić.Z tych więc powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.