VI KZP 13/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty. Sędziowie: Z. Chełmicki, A. Kafarski, Z. Kapitaniak (współsprawozdawca), W. Komorniczak (sprawozdawca), T. Rek, Z. Nyczaj.Prokurator Generalnej Prokuratury: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysławy M., oskarżonej z art. 255 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego do rozstrzygnięcia w trybie art. 30 ustawy o Sądzie Najwyższym przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 1 lipca 1965 r. składowi powiększonemu Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy przepis art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) ma zastosowanie w razie złożenia przez władzę przełożoną zniesławionego urzędnika wniosku o ściganie (§ 5 art. 255) przed upływem 6 miesięcy od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, jeżeli wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo z art. 255 § 1 k.k., nastąpiło po upływie tego terminu?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZgodnie z dotychczasowym stanowiskiem Sądu Najwyższego przestępstwo prywatnoskargowe, określone w art. 255 § 1 k.k. podlega ściganiu publicznoskargowemu wtedy, gdy wniosek o ściganie pochodzi od władzy przełożonej pokrzywdzonego (uchwała składu 7 sędziów z dnia 25 sierpnia 1960 r. VI KO 33/60, NP zesz. 1 z 1961 r.).Pomiędzy przestępstwami z art. 255 § 1 k.k., co do których z wnioskiem o ściganie wystąpiła władza przełożona pokrzywdzonego, a przestępstwami prywatnoskargowymi, co do których prokurator objął oskarżenie w trybie art. 65 § 1 k.p.k., zachodzi istotna różnica, m. in. w sferze skutków prawnych tych faktów. Pierwsze z tych przestępstw stają się z chwilą złożenia wniosku przez władzę przełożoną przestępstwami ściganymi z urzędu i mają do nich zastosowanie wszystkie przepisy k.p.k. przewidziane dla tego trybu. W szczególności prokurator obowiązany jest wszcząć postępowanie karne, a odstąpienie od oskarżenia po wniesieniu aktu oskarżenia nie wiąże sądu (art. 54 k.p.k.).Natomiast przestępstwo prywatnoskargowe z art. 255 § 1 k.k. nie traci tego charakteru, gdy prokurator obejmie oskarżenie w trybie art. 65 k.p.k., mimo że postępowanie toczy się wówczas z urzędu. Z chwilą bowiem odstąpienia prokuratora od oskarżenia wchodzi z powrotem w swe prawa oskarżyciel prywatny (art. 65 § 3 i 4 k.p.k.).Ten specyficzny tryb postępowania nie ma zastosowania w sprawach z oskarżenia publicznego (art. 255 § 5 k.k.) i dlatego nie został on powołany w treści art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.Z tych względów sześciomiesięczny termin zakreślony do wszczęcia postępowania w razie objęcia oskarżenia przez prokuratora w trybie art. 65 § 1 k.p.k. nie odnosi się do wszczęcia postępowania w związku z wnioskiem władzy przełożonej pokrzywdzonego. Nie oznacza to oczywiście, że termin ten nie dotyczy również wspomnianego wniosku. Dopóki wniosek taki nie został złożony, czyn pozostaje przestępstwem prywatnoskargowym i dlatego analogicznie do terminu 6 miesięcy, przewidzianego do objęcia oskarżenia przez prokuratora, przyjąć należy ten termin za aktualny również do złożenia wniosku przez władzę przełożoną pokrzywdzonego. Przekształcenie się z tym momentem czynu objętego wnioskiem w przestępstwo ścigane z urzędu sprawia, że wszczęcie postępowania karnego może nastąpić w każdym czasie biegu terminu przedawnienia (art. 86 k.k.).