VI KO 22/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski.Sędziowie: Z. Chełmicki, A. Kafarski (współsprawozdawca), Z. Kubec, J. Dziowgo, H. Kempisty, J. Zembaty (sprawozdawca).Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Euzebiusza D. oskarżonego z art. 255 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawiony w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 8 czerwca 1962 r. do rozstrzygnięcia w składzie powiększonym kwestie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy:1."Od jakiego momentu biegną terminy przewidziane w art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308), określające okres wszczęcia postępowania karnego za przestępstwo popełnione przed wejściem w życie tej ustawy: czy od daty otrzymania wiadomości przez pokrzywdzonego o popełnieniu przestępstwa, jeżeli o tym dowiedział się on przed wejściem w życie tej ustawy, czy też od dnia jej obowiązywania?"2."Czy postępowanie karne o przestępstwo z art. 255 § 1 k.k., wszczęte na wniosek władzy przełożonej pokrzywdzonego, posiada charakter postępowania publicznoskargowego wyłączającego zastosowanie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308) oraz art. 65 k.p.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. W sprawie niniejszej pokrzywdzony dowiedział się o zniesławieniu go przez oskarżonego we wrześniu 1960 r. Wniosek Prezesa Sądu Wojewódzkiego jako władzy przełożonej pokrzywdzonego wpłynął do Prokuratury dnia 12 kwietnia 1961 r., stając się podstawą do wszczęcia śledztwa w dniu 25 kwietnia 1961 r. Akt oskarżenia wniesiony został do sądu dnia 7 lipca 1961 r. Sąd Powiatowy w Kutnie w dniu 7 września 1961 r., przed rozpoczęciem przewodu sądowego, postanowił na wniosek oskarżonego postępowanie umorzyć na mocy art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) w związku z art. 3 lit. c) k.p.k., wychodząc z założenia, że skoro pokrzywdzony dowiedział się o stawianych mu zarzutach we wrześniu 1960 r., a akt oskarżenia wniesiony został do sądu dopiero w lipcu 1961 r., to upłynął już okres 6-miesięczny przewidziany w art. 13 cytowanej ustawy i wobec tego wszczęte w sprawie postępowanie należy umorzyć.Stanowisko Sądu Powiatowego nie jest słuszne. Sąd Najwyższy wyjaśnił już, że nie można liczyć wspomnianego terminu sześciomiesięcznego inaczej niż dopiero od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (uchwała S.N. w powiększonym składzie z dnia 27 kwietnia 1961 r. VI KO 2/61), a więc od dnia 8 grudnia 1960 r. Skoro zatem wniosek Prezesa Sądu Wojewódzkiego wpłynął do Prokuratury dnia 12 kwietnia 1961 r., tj. przed upływem 6 miesięcy od wejścia w życie cytowanej ustawy, to należy uznać, że nie jest on spóźniony, wszczęcie zatem postępowania karnego nastąpiło bez obrazy przepisu art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.2. W myśl uznawanej przez Sąd Najwyższy wykładni art. 50 k.p.k. przestępstwo prywatnoskargowe podlega ściganiu publicznoskargowemu wtedy, gdy wniosek o ściganie pochodzi od władzy przełożonej pokrzywdzonego (por. uchwałę 7 sędziów S.N., NP nr 1/1961). Jednakże czyn w swej materialnej istocie jest przestępstwem prywatnoskargowym i dopiero z chwilą wpłynięcia takiego wniosku będzie ścigany w trybie skargi publicznej. Ratio legis przepisu art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. zmierza do zahamowania wszelkich wystąpień o przestępstwo prywatnoskargowe po upływie 3 lub 6 miesięcy od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie jego sprawcy. Chodzi o ograniczenie liczby nie tylko aktów oskarżenia, wnoszonych przez samego pokrzywdzonego jako oskarżyciela prywatnego, lecz również skarg składanych przez organ prokuratorski lub przez władzę przełożoną pokrzywdzonego, które miałyby realizować spóźnione przez pokrzywdzonego wszczęcie postępowania sądowego o czyn będący przestępstwem prywatnoskargowym. Możność zgłoszenia wniosku władzy przełożonej aż do chwili upływu przedawnienia ścigania (art. 86 k.k.) wypaczałaby intencję ustawodawcy wyrażoną w art. 13 ustawy, w którym zakreślono termin dla akcji prokuratora podejmowanej w trybie art. 65 k.p.k. Co do władzy przełożonej pokrzywdzonego (np. w sytuacji, o której mowa w art. 255 § 5 k.k.), to trzeba uznać analogiczną sytuację prawną, a mianowicie że po upływie 6 miesięcy od chwili dowiedzenia się pokrzywdzonego o osobie sprawcy przestępstwa wniosek władzy przełożonej nie może spowodować wszczęcia postępowania karnego.Z tych powodów rozstrzygnięto jak w konkluzji uchwały.