V K 815/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner.Sędziowie: S. Dąbrowski, M. Bogusławski (sprawozdawca).Prokurator: W. Gatner.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława J. oskarżonego z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 17 maja 1961 r., na podstawie art. 383 pkt 3, 388 § 1 i 394-396 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Stanisława J. w części dotyczącej kary łącznej i skazania za czyn z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 69) (pkt II aktu oskarżenia) i sprawę w powyższym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu dla Województwa Warszawskiego w Warszawie.Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie rozpoznawał ponownie w dniach 16 i 17 maja 1961 r. sprawę przeciwko Stanisławowi J. i współoskarżonym, a to wobec uchylenia poprzedniego wyroku skazującego tegoż Sądu z dnia 4 marca 1960 r. przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 17 lutego 1961 r.Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 1961 r. skazał między innymi Stanisława J.:1) z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) za czyn opisany w pkt II aktu oskarżenia, tj. za to, że jako wykonawca robót budowlanych z ramienia Zrzeszenia Polskich Inwalidów Wojennych w O. wyłudził od Warszawskich Kolejowych Zakładów Gastronomicznych kwotę 72.134,40 zł, podając w wystawionych rachunkach końcowych za wykonane roboty cały szereg nieuzasadnionych mnożników oraz danych niezgodnych z rzeczywistością - na karę 1 roku więzienia i 3.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia,2) z art. 26 w związku z art. 287 § 1 k.k. za to, że nakłonił Wincentego K., kierownika sklepu MHD, do wystawienia dla ZPIW fikcyjnych rachunków na łączną kwotę 33.033 zł - na karę 1 roku więzienia,3) z art. 187 k.k. za to, że działając wspólnie ze współoskarżonym Jerzym S., podrobił rachunki na nazwisko Ludwika W. i Stanisława M. na łączną kwotą 9.980 zł - na karę 1 roku więzienia, przy czym jako karę łączną Sąd wymierzył oskarżonemu Stanisławowi J. karę 2 lat więzienia z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 12 września 1958 r. do dnia 4 marca 1961 r. i uznał karę pozbawienia wolności za odbytą.Od tego wyroku Prokurator Generalny PRL założył rewizję nadzwyczajną na niekorzyść Stanisława J., zarzucając wyrokowi w części dotyczącej skazania oskarżonego J. z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. za czyn opisany w pkt III aktu oskarżenia, na podstawie przepisu art. 371 pkt 4 k.p.k., rażącą niewspółmierność kar więzienia i grzywny wymierzonych za ten czyn w stosunku do czynu polegającego na zagarnięciu przez Stanisława J. na szkodę Warszawskich Kolejowych Zakładów Gastronomicznych, w związku z prowadzonymi robotami remontowymi, nienależnych sum w łącznej wysokości ponad 72.000 zł, i podnosząc ten zarzut na zasadzie art. 384 pkt 2 k.p.k. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kar więzienia i grzywny orzeczonych za czyn z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) oraz łącznej kary więzienia - przez wymierzenie kar znacznie surowszych.Rewizja nadzwyczajna wywodzi, że Stanisław J., stosując niesłusznie wyższe narzuty i mnożniki w rozliczeniach końcowych robót prowadzonych na Dworcu Wschodnim w W. oraz podając pozycje nie odpowiadające rzeczywistości a dotyczące obmiarów robót, wyłudził od WKZG nienależne kwoty pieniężne w łącznej wysokości przeszło 72.000 zł. Było to zagarnięcie mienia społecznego znacznych rozmiarów i dlatego ten właśnie zarzut przesądził o właściwości sądu wojewódzkiego do rozpoznawania niniejszej sprawy w I instancji.W zestawieniu z rozmiarami strat poniesionych przez WKZG zarówno kara 1 roku więzienia, jak i kara 3.000 zł grzywny (wymierzona przez Sąd na podstawie przepisu art. 42 § 2 k.k.) nie pozostają w żadnej słusznej proporcji i wymagają bezwzględnego zaostrzenia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Rewizja nadzwyczajna słusznie wywodzi, że w wypadku prawidłowego przypisania winy kara wymierzona Stanisławowi J. za czyn opisany w punkcie II aktu oskarżenia byłaby rażąco łagodna. Jednakże nie można się zorientować, czy wina została prawidłowo przypisana, gdyż wyłudzenie musi być dokonane cum dolo directo - colorato.Biegli podają, że zasadnicza różnica powstała przy narzutach, gdyż Zrzeszenie stosowało narzut 24% zamiast 18%, jak to przyjęli biegli. Powołane jednak przez nich zarządzenie Prezesa Rady Ministrów nr 79 z dnia 27 marca 1957 r. przewiduje stawkę narzutów w wysokości 24% (Biuletyn Informacyjny Nr 4 Urzędu Rady Ministrów, W-wa, kwiecień 1957 r., str. 23). Poza tym w aktach sprawy brak materiału do stwierdzenia, jaką sumę wydatkowały Kolejowe Zakłady Gastronomiczne na roboty, co ma duży wpływ na kwestię przywłaszczenia kwoty 72.000 zł.Wyrok Sądu Wojewódzkiego w części dotyczącej Stanisława J nie został uzasadniony. Pogląd, że z braku zaskarżenia nie zachodziła konieczność uzasadnienia wyroku w części dotyczącej Bolesława J., jest błędny. Uzasadnienie częściowe wyroku jest niedopuszczalne, gdyż orzeczenie jest niepodzielne, uzasadnienie więc powinno w każdym wypadku obejmować całość orzeczenia i wszystkich oskarżonych, a nie tylko tych, którzy zgłosili wniosek o sporządzenie uzasadnienia.Wobec braku uzasadnienia nie można się zorientować, czym kierował się Sąd Wojewódzki przypisując Bolesławowi J. winę, a zwłaszcza w jaki sposób ocenił opinie biegłych, na którą to okoliczność zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 lutego 1961 r. Nr I K 948/60.Orientację co do przesłanek, którymi się Sąd Wojewódzki kierował, przypisując winę Bolesławowi J., utrudnia również i ta okoliczność, że przy analogicznej sytuacji uniewinniono oskarżonego od zarzutu opisanego w pkt III aktu oskarżenia.Z tych zasad, uwzględniając rewizję nadzwyczajną Generalnego Prokuratora PRL, Sąd Najwyższy uchylił wyrok w zaskarżonej części i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.