V KRN 318/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch. Sędziowie: K. Dobesz, K. Grzebuła (sprawozdawca), L. Jax, I. Kazimierczak, Z. Nyczaj (współsprawozdawca), J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jacka D., oskarżonego z art. 64 § 2 w związku z art. 25 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 23 u.k.s., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 3 lutego 1965 r. i od utrzymującego go w mocy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1966 r., na podstawie art. 394-400 § 2, 383 pkt 2, 388 § 1 i 439 k.p.k. oraz art. 10 i 17 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 19, poz. 73 z późniejszymi zmianami)1. zmienił oba zaskarżone wyroki w części dotyczącej stosowania innego równoważnika przy zaliczeniu okresu tymczasowego aresztowania niż przy wymiarze kary grzywny - w ten sposób, że przyjął w obu wypadkach jako równoważnik jednego dnia aresztu 300 zł grzywny (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 3 lutego 1965 r. uznał Jacka D. za winnego przyczynienia się do sprowadzenia w 1962 r. w zorganizowanej grupie przestępczej z Francji do kraju 1 000 swetrów, narażając Skarb Państwa na uszczuplenie cła w wysokości 371 500 zł, za co na mocy art. 64 § 2 w związku z art. 25 § 1 pkt 1 lit. b oraz w związku z art. 23 u.k.s. skazał go na 70 000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 234 dni aresztu zastępczego. Na podstawie art. 15 u.k.s. zaliczono mu na poczet kary grzywny okres tymczasowego aresztowania od dnia 15 lutego do 23 października 1963 r., przyjmując równoważnik 200 zł za jeden dzień aresztu.Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 19 lutego 1966 r. wyrok ten co do Jacka D. utrzymał w mocy.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 3 lutego 1965 r. i utrzymującego go w mocy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1966 r. w sprawie Jacka D., oskarżonego z art. 64 § 2 w związku z art. 25 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 23 u.k.s., na podstawie art. 394-400 § 2 k.p.k. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego założył rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego.Na podstawie przepisu art. 371 pkt 1 k.p.k. skarżący zarzucił wymienionym wyrokom obrazę art. 9, 13 § 2 i 15 u.k.s. przez zaliczenie oskarżonemu w danej sprawie innego równoważnika grzywny przy zamianie grzywny na areszt zastępczy, a innego przy zaliczeniu okresu tymczasowego aresztowania na poczet tej grzywny.Podnosząc ten zarzut na zasadzie art. 383 pkt 2 i art. 388 § 1 zdanie pierwsze k.p.k., skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonych wyroków w częściach stosujących inny równoważnik przy obliczeniu okresu tymczasowego aresztowania na poczet grzywny i o przyjęcie, że równoważnik ten wynosi 300 zł za jeden dzień tymczasowego aresztu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w powiększonym składzie zważył, co następuje:Rewizja jest słuszna.Oba zaskarżone wyroki w orzeczeniu o karze wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 9, 13 § 2 i 15 u.k.s.Jak wynika z przeliczenia, Sąd Wojewódzki, skazując oskarżonego Jacka D. na 70 000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 234 dni aresztu zastępczego (art. 13 § 2 u.k.s.), przyjął równoważnik grzywny 300 zł za dzień aresztu (dokładnie 299 zł 14 gr). Natomiast okres tymczasowego aresztowania zaliczył na poczet tej grzywny (art. 15 u.k.s.) przy równoważniku 200 zł za jeden dzień aresztu.Ustalenie odmiennych równoważników w danej sprawie przeciw temu samemu oskarżonemu narusza powołane wyżej przepisy ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123). Do obliczenia bowiem okresu tymczasowego aresztowania należy stosować ten sam równoważnik, jaki zastosowano przy zamianie w danej sprawie grzywny na karę aresztu zastępczego, gdyż ustalanie wysokości równoważników nie jest czynnością dowolną. Podobnie jak kary grzywny powinny uwzględniać te wszystkie okoliczności, które mają znaczenie dla wymiaru każdej kary (art. 54 k.k.) oraz stosunki majątkowe sprawcy (art. 9 u.k.s., art. 56 k.k.), tak samo również przy stosowaniu równoważników zamiennych w granicach od 100 do 300 zł (art. 13 § 2 u.k.s.) sądy powinny wybierać takie równoważniki, które uwzględniałyby nie tylko wagę popełnionego przestępstwa, ale również stosunki majątkowe sprawcy. Dlatego też ustalanie innego równoważnika w stosunku do tego samego sprawcy przy zamianie mu grzywny na areszt zastępczy oraz innego przy zaliczeniu mu okresu tymczasowego aresztowania na poczet tej grzywny nie tylko narusza przepisy art. 9, 13 § 2 i 15 u.k.s., ale ponadto nie znajduje uzasadnienia w logicznym rozumowaniu.Sąd Najwyższy w toku kontroli rewizyjnej przeoczył to uchybienie Sądu pierwszej instancji, zwłaszcza że nie było ono podniesione w rewizji oskarżonego. Oskarżony Jacek D. przebywał w areszcie tymczasowym przez 8 miesięcy i 8 dni. Licząc różnicę 100 zł dziennie, tj. różnicę pomiędzy równoważnikiem, jaki Sąd I instancji przyjął (200 zł), a tym, jaki powinien był przyjąć (300 zł), chodzi w konkretnym wypadku o poważną kwotę około 24 600 zł, którą by można było zaliczyć na poczet orzeczonej grzywny 70 000 zł.Skoro więc przytoczone względy wykazują, że wyroki obu sądów wydane zostały z obrazą powołanych przepisów prawa materialnego, należało oba te wyroki uchylić w częściach stosujących odmienne równoważniki i orzec jak w sentencji.Opłatę sądową za wszystkie instancje zasądzono na podstawie art. 17 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 19, poz. 73 z późniejszymi zmianami), albowiem w wyniku zastosowania jako równoważnika jednego dnia aresztu 300 zł grzywny zmniejszyła się dolegliwość karna oskarżonego, co w istocie jest równoznaczne z obniżeniem wymiaru kary.Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji.