WaC 349/49

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski.Sędziowie: dr J. Marowski (sprawozdawca), dr A. Wolter.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leokadii U. przeciwko Skarbowi Państwa o 28.470 zł, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prokuratorii Generalnej RP na wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 30 kwietnia 1949 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Okręgowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczne(...) Zaskarżony wyrok podlega uchyleniu na zasadzie art. 437 k.p.c. Według bowiem art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. (Dz. U. R. P. 1948 r. Nr 20 poz. 138) wywłaszczenie ma skutek wsteczny polegający na odjęciu prawa własności z dniem 9 maja 1945 r. Jeżeliby zatem rzeczywiście wniosek został złożony do wojewody (art. 3 dekretu), a następnie został uwzględniony, to prawo własności do spornej nieruchomości byłoby powódce odjęte z dniem 9 maja 1945 r. Nie ma przepisu, który określałby skutki cywilnoprawne odjęcia prawa własności z mocą wsteczną. Wypełniając tę lukę na zasadzie art. 3 Przep. og. pr. cyw., Sąd Najwyższy uważa za odpowiadające przejawionej w treści przepisu woli ustawodawcy i interesom obu stron, aby umowę najmu zawartą przez strony uznać za rozwiązaną z chwilą wywłaszczenia, z mocą wsteczną od daty odjęcia prawa własności wywłaszczonemu (nie przesądzając przy tym kwestii zwrotu świadczeń stron jako w obecnym sporze nieaktualnej) i aby również uznać za wygasłe roszczenia wywłaszczonego z tytułu bezumownego korzystania z jego nieruchomości. Jeżeliby zatem w niniejszej sprawie doszło do wywłaszczenia, powódce nie przysługiwałoby dochodzone przez nią roszczenie.Uzasadnienie prawnePrzepis art. 197 k.p.c. dający sądowi możność zawieszenia postępowania w określonych przypadkach nie oznacza pozostawienia kwestii zawieszenia postępowania do dowolnego uznania sądu, ale nakłada na sąd obowiązek rozważenia sprawy i wydania takiej decyzji, jaką uzasadniają okoliczności. Skoro zatem Sąd Okręgowy, wychodząc z błędnego założenia, że orzeczenie administracyjne nie miałoby znaczenia w sprawie, nie rozważył, czy postępowanie należało zawiesić, to pogwałcił on przepis art. 197 k.p.c.