Z 11/66

PostanowienieIzba Cywilna1966-03-06

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd pierwszej instancji miał prawo zwrócić akta sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa w sytuacji ujawnienia się na rozprawie głównej nowych okoliczności wskazujących na popełnienie przestępstwa przez inną osobę niż oskarżeni, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej?
Ratio decidendi
Sąd pierwszej instancji miał prawo zwrócić akta sprawy prokuratorowi do uzupełnienia śledztwa, gdy na rozprawie głównej ujawniły się nowe okoliczności wskazujące na współudział innej osoby w popełnieniu przestępstwa. Zgodnie z art. 233 § 2 k.w.p.k., w takiej sytuacji sąd był obowiązany odroczyć rozprawę i zwrócić akta prokuratorowi, umożliwiając mu sporządzenie nowego aktu oskarżenia, jeśli uzna to za zasadne. Decyzja o objęciu nowej osoby aktem oskarżenia należy jednak do prokuratora.
Stan faktyczny
Sąd pierwszej instancji zwrócił akta sprawy prokuratorowi, aby uzupełnić śledztwo w zakresie potencjalnego współudziału osoby o inicjałach Ł. w przestępstwie z art. 259 k.k. Podstawą były zeznania świadka, który wskazał na żołnierza z dystynkcjami kaprala. Prokurator wniósł zażalenie, podnosząc m.in. brak wniosków stron oraz możliwość samodzielnego ustalenia dowodów przez sąd. Po wydaniu postanowienia, ustalono i przesłuchano wskazanego świadka, który nie potwierdził wersji świadka D., co skutkowało umorzeniem postępowania wobec Ł.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie prokuratora, uznając postanowienie sądu pierwszej instancji o zwrocie akt za słuszne.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneSąd I instancji wydał postanowienie o zwrocie akt sprawy prokuratorowi do uzupełnienia śledztwa przez sprawdzenie okoliczności podniesionych w zeznaniach świadka Wiktora D., złożonych na rozprawie głównej, a wskazujących na współudział Ł. w popełnieniu przestępstwa z art. 259 k.k. Podstawę do wydania tego postanowienia stanowiły nowe okoliczności podniesione przez świadka D., który zeznał między innymi na rozprawie głównej, jak następuje: "(...) Żołnierz ten odciągał mnie od parkanu, którego się trzymałem. Który to żołnierz mnie odciągał, nie mogę powiedzieć, bo sobie nie przypominam, jednakże mówił mi kierownik roszarni, że jego żona widziała tę scenę i twierdzi, że odciągał mnie od parkanu żołnierz, który miał na naramiennikach dwie belki (...)". Sąd I instancji uznał więc za celowe i konieczne ustalenie w toku uzupełniającego śledztwa tożsamości osoby wskazanej przez świadka D. i przesłuchanie jej na okoliczność udziału Ł. w czynie przestępnym. W zależności od wyników uzupełniającego śledztwa należałoby, zdaniem sądu I instancji, prowadzić sprawę przeciwko Ł. o przestępstwo z art. 259 k.k., a w braku podstaw do tego - o przestępstwo z art. 130 § 1 k.k. W.P., przy czym ze względu na ścisły związek jego czynu z działaniem oskarżonych Antoniego W. i Jerzego Z. prowadzenie sprawy łącznie przeciwko wszystkim wyżej wymienionym jest pożądane i zasadne. Prokurator podniósł w zażaleniu, że:1. sąd I instancji wydał zaskarżone postanowienie bez wniosków stron,2. zebrane w postępowaniu materiały dowodowe dawały wystarczającą podstawę do rozstrzygnięcia sprawy bez konieczności przesłuchania świadka wskazanego przez świadka D. na rozprawie głównej,3. sąd I instancji miał możność ustalenia nazwiska i adresu tego świadka i przesłuchania go na rozprawie, co nie było połączone ze szczególnymi trudnościami w rozumieniu art. 232 § 1 k.w.p.k.,4. stosownie do art. 233 § 1 k.w.p.k. sąd mógł jedynie zawiadomić właściwego prokuratora o ujawnieniu się na rozprawie przestępstwa popełnionego przez inną osobę niż oskarżeni. Skoro jednak prokurator brał udział w rozprawie, to mógł on zająć stanowisko co do ścigania Ł. Sąd nie był władny zmuszać prokuratora do objęcia aktem oskarżenia osoby, co do której było prowadzone postępowanie przygotowawcze, gdyż decyzja co do merytorycznego załatwienia sprawy należy do prokuratora,5. po wydaniu zaskarżonego postanowienia ustalono nazwisko świadka wskazanego przez Wiktora D. i przesłuchano go na podane przez pokrzywdzonego okoliczności. Ponieważ świadek ten nie potwierdził wersji D., w sprawie zaś nie było innych dowodów uzasadniających oskarżenie Ł. o współudział w dokonaniu rabunku, przeto prokurator umorzył postępowanie karne przeciwko Ł. o przestępstwo z art. 130 § 1 k.k.W.P., a to na podstawie art. 10 k.w.p.k. w związku z art. 7 k.k.W.P.Bezsporne jest, że na rozprawie głównej w dniu 29 kwietnia 1966 r. wyszła na jaw nowa okoliczność wskazująca na współudział Ł. w rabunku dokonanym przez oskarżonych Antoniego W. i Jerzego Z. na szkodę Wiktora D. Świadek D. powołał się mianowicie na kierownika roszarni, którego żona miała widzieć zajście i zauważyła, jak żołnierz z dystynkcjami kaprala odciągał pokrzywdzonego, gdy ten w pobliżu własnych zabudowań chciał odłączyć się od żołnierzy i trzymał się parkanu. Świadek D. nie znał nazwiska ani też adresu kierownika roszarni i jego żony.Skoro w toku rozprawy ujawniło się nowe przestępstwo popełnione przez inną osobę aniżeli przez oskarżonych, przy czym przestępstwo to miało związek z rozpoznawaną sprawą i było rzeczą celową łączne rozpoznanie sprawy przeciwko oskarżonym Antoniemu W. i Jerzemu Z. oraz Ł. - to sąd I instancji w myśl art. 233 § 2 k.w.p.k. nie mógł inaczej postąpić, lecz był obowiązany odroczyć rozprawę i zwrócić akta prokuratorowi. Zwrócenie akt sprawy do uzupełnienia śledztwa dawało prokuratorowi możność - w zależności od wyników uzupełniającego śledztwa - sporządzenia nowego aktu oskarżenia, obejmującego obok występujących w sprawie oskarżonych również Ł. Z tych względów postanowienie sądu I instancji w tej części należało uznać za słuszne. Kwestia zadecydowania o tym, czy należy objąć aktem oskarżenia Ł., należała oczywiście do prokuratora zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 § 1 k.w.p.k.Zażalenie prokuratora na powyższe postanowienie sądu I instancji było bezzasadne.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 259 KKart. 130 § 1 KKart. 232 § 1art. 233 § 1art. 10art. 7 KKart. 233 § 2art. 2 § 1§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.