WZ 42/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk E. Zawiłowski (sprawozdawca).Sędziowie: płk E. Olczak, ppłk E. Matwijów.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie oskarżonych o popełnienie przestępstw: 1) Tomasza M. - określonych w art. 218 § 1, art. 200 § 1 i art. 217 § 2 k.k. w zw. z art. 217 § 1 k.k.; 2) Czesława A. - określonych w art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. i w art. 218 § 1 k.k. oraz 3) Włodzimierza Z. - określonych w art. 218 § 1 k.k., po rozpoznaniu zażalenia prokuratura Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w W. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 8 września 1988 r. w kwestii zwrotu sprawy wymienionych oskarżonych prokuratorowi w trybie art. 344 § 1 i 2 k.p.k. i po zapoznaniu się z pisemnym wnioskiem przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej o uwzględnienie zażalenia uchylił, uwzględniając zażalenie prokuratora, zaskarżone postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. i sprawę oskarżonych Tomasza M., Czesława A. i Włodzimierza Z. przekazał temuż Sądowi do rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowołanym na wstępie postanowieniem Wojskowy Sąd Okręgowy w W. zwrócił akta oskarżonych Tomasza M., Czesława A. i Włodzimierza Z. Wojskowej Prokuraturze Garnizonowej w W. w celu rozszerzenia postępowania na inne osoby oraz uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Na to postanowienie prokurator złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 344 § 1, art. 344 § 2 oraz art. 6 k.p.k., przez bezzasadne uznanie, że w postępowaniu przygotowawczym przeprowadzonym w sprawie zachodzą istotne braki, których usunięcie w postępowaniu sądowym spowodowałoby znaczne trudności, gdy tymczasem tego rodzaju braków nie ma, oraz uznanie za konieczne rozszerzenia postępowania na czyn Bogusława M. wbrew zasadzie skargowości wyrażonej w art. 6 k.p.k. w sytuacji, gdy wobec Bogusława M. prokuratura zajęła stanowisko procesowe.Ustosunkowując się do zażalenia prokuratora, stwierdzić trzeba, że jest ono zasadne.Sąd I instancji, zwracając prokuratorowi sprawę, uczynił to w istocie rzeczy z naruszeniem art. 344 § 1 i 2 k.p.k. z następujących względów:Sąd I instancji postanowił zwrócić akta sprawy prokuratorowi "w celu rozszerzenia postępowania na czyn Bogusława M., polegający na niedopełnieniu przez niego obowiązków w zakresie kontrolowania stanu gospodarki służby mundurowej (..) i braku z jego strony nadzoru nad funkcjonowaniem gospodarki magazynowej w jednostce wojskowej, przez co stworzył on możliwość powstania niedoboru w tej gospodarce, przy czym istotny niedobór w tym mieniu nastąpił".Tego rodzaju decyzję trudno uznać za słuszną. Wprawdzie sąd I instancji jest władny w warunkach określonych w art. 34 § 2 k.p.k. zwrócić akta sprawy właściwemu prokuratorowi "w celu rozszerzenia postępowania za czyny osób nie pociągniętych do odpowiedzialności karnej", jednakże nie może tego uczynić w sytuacji, kiedy prokurator powziął już w postępowaniu przygotowawczym procesową decyzję, co od odpowiedzialności karnej danej osoby za czyny objęte postanowieniem sądu o zwrocie sprawy prokuratorowi.W omawianej sprawie, postanowieniem z dnia 14 stycznia 1988 r., Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w W. odmówiła wszczęcia postępowania karnego wobec Bogusława M. o jeden z czynów na podstawie art. 258 § 1 i art. 11 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 26 § 1 k.k., tj. ze względu na znikomość społecznego niebezpieczeństwa tego czynu, a o drugi czyn, polegający na rzekomym spowodowaniu niedoboru w wysokości 4.901.625 zł - na podstawie art. 258 i 11 pkt 1 k.p.k., tj. ze względu na niestwierdzenie znamion przestępstwa w zachowaniu się Bogusława M.Tego rodzaju postanowienie zamyka drogę, do wydania wyroku i w związku z tym może być wzruszone środkami przewidzianymi przepisami postępowania. Tak więc merytoryczna decyzja prokuratora w zakresie odpowiedzialności karnej konkretnej osoby wydana na podstawie art. 11 k.p.k. zamyka drogę do zwrotu akt sprawy prokuratorowi - zgodnie z art. 344 § 2 k.p.k. - nawet wówczas, gdy okazała się błędna, i to dopóty, dopóki nie zostanie zgodnie z przepisami postępowania uchylona. Sąd bowiem nie jest władny z jednej strony kontrolować decyzji prokuratora pod względem merytorycznej jej zasadności (z wyjątkiem prawnie określonych wypadków w trybie odwoławczym), a po drugie związany jest art. 6 k.p.k., zgodnie z którego treścią sąd może wszcząć postępowanie tylko na żądanie uprawnionego oskarżyciela. To ostatnie ma takie znaczenie, że zwrot sprawy prokuratorowi w trybie art. 344 § 2 k.p.k. nie obliguje go do sporządzania dodatkowego aktu oskarżenia, lecz może podjąć inną decyzję, np. warunkowo umorzyć postępowanie karne, umorzyć je ze względu na znikomość społecznego niebezpieczeństwa czynu.Tak więc mając na uwadze niedopuszczalność zwrócenia omawianych akt sprawy prokuratorowi w trybie art. 344 § 2 k.p.k., omawianą decyzję sądu I instancji należy uznać za błędną (...).