Z 2/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Badecki. Sędziowie: płk A. Kruszka (sprawozdawca), płk C. Lipski.Prokurator: płk J. Piotrowicz.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym zażalenie prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Szczecinie na postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w Szczecinie z dnia 17 marca 1966 r. w sprawie Henryka R. i Mariana N., mocą którego zwrócono akta sprawy prokuratorowi celem uzupełnienia śledztwa.Prokurator w zażaleniu wnosi o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi celem jej rozpoznania bez uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Sąd Najwyższy postanowił zażalenie prokuratora na postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w Szczecinie z dnia 17 marca 1966 r. w sprawie Henryka R. i Mariana N. pozostawić bez uwzględnienia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Wojskowy Sąd Garnizonowy postanowieniem z dnia 17 marca 1966 r. zwrócił akta sprawy przeciwko Henrykowi R. i Marianowi N. prokuraturze celem zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego Henrykowi R. z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu na art. 144 § 1 k.k.W.P., a czynu zarzuconego Marianowi N. z art. 27 k.k.W.P. w związku z art. 28 § 1 cytowanej ustawy na art. 130 § 1 k.k.W.P.Prokurator, żaląc się na to postanowienie, podnosi, że żądanie Sądu poprawienia kwalifikacji prawnej zarzuconych oskarżonym czynów na surowszą nie jest trafne z następujących względów:1)materiały dochodzenia nie wskazują na to, że z faktem prowadzenia samochodu przez nietrzeźwego Henryka R. wiązała się konkretna możliwość powstania skutków, o jakich mowa w art. 144 § 1 k.k.W.P.,2)zarzucony oskarżonemu Marianowi N. czyn wyczerpuje znamiona podżegania Henryka R. do popełnienia przestępstwa z art. 28 § 1 cytowanej ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r., który powinien mieć zastosowanie jako przepis szczególny w stosunku do art. 130 § 1 k.k.W.P. jako normy ogólnej.Sąd Najwyższy uznał zarzuty i argumentację zażalenia za nietrafne.I. Wojskowy Sąd Garnizonowy w Szczecinie słusznie wskazał w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, że zebrane w postępowaniu przygotowawczym materiały dowodowe pozwalają zarzucić oskarżonemu Henrykowi R. prowadzenie powierzonego mu samochodu wojskowego w stanie nietrzeźwości, co mogło wywołać skutki określone w art. 144 § 1 k.k.W.P.Wprawdzie skutki takie nie nastąpiły, lecz na możliwość ich nastąpienia - wbrew zdaniu prokuratora - wskazują zawarte w aktach dowody, a w szczególności zeznania świadka K. i Ireny F. oraz wyjaśnienia oskarżonego Mariana N.Z dowodów tych wynika, że oskarżony Henryk R. kierowanym przez siebie samochodem wjechał do rowu. Sąd dopatrzył się w tym przejawu daleko idącej niezdolności oskarżonego do prowadzenia pojazdu, grożącej wypadkiem. Tymczasem prokurator, ustalając w akcie oskarżenia tę samą okoliczność, w szczególności zaś stwierdzając, że "oskarżony Henryk R., nie panując nad pojazdem, wjechał do przydrożnego rowu", wykazuje niekonsekwencję i usiłuje w zażaleniu złagodzić własne ustalenie, skoro dla uzasadnienia zarzutu zażalenia podaje, iż oskarżony "wjechał w zaspę". W zażaleniu prokurator nie wspomina już o utracie przez oskarżonego panowania nad pojazdem, a przecież utrata panowania nad pojazdem będącym w ruchu grozi z reguły wypadkiem.Sąd Najwyższy jest zdania, iż Wojskowy Sąd Garnizonowy w Szczecinie, znajdując w aktach sprawy dowody, uzasadniające postawienie oskarżonemu zarzutu popełnienia przestępstwa zagrożonego surowszą sankcją karną niż zawarta w przepisie wskazanym w akcie oskarżenia, miał nie tylko prawo, lecz i obowiązek zwrócić na to uwagę we właściwym czasie, to jest przed wyznaczeniem rozprawy, i podjąć postanowienie o zwrocie akt prokuratorowi celem poprawienia kwalifikacji prawnej zarzuconego oskarżonemu czynu na surowszą.Sąd, wydając postanowienie, na które żali się prokurator, obowiązek ten spełnił.Zakwalifikowanie już w akcie oskarżenia czynu zarzuconego oskarżonemu z najsurowszego z wchodzących w grę w danym wypadku przepisów ma istotne znaczenie dla realizowania w toku postępowania przed sądem zasad procesowych dochodzenia prawdy i prawa oskarżonego do obrony, a w każdym razie - dla sprawności i szybkości postępowania, uwarunkowanej właściwym faktycznym i prawnym określeniem granic oskarżenia.II. Błędnie wywodzi prokurator w zażaleniu, jakoby w konkretnym wypadku oskarżenia Mariana N., art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. był przepisem szczególnym w stosunku do art. 130 § 1 k.k.W.P. i żeby z tego tytułu uzyskał on pierwszeństwo w zastosowaniu go do czynu zarzuconego temu oskarżonemu.Czyn zarzucony oskarżonemu Marianowi N. został przedstawiony szczegółowo w części opisowej aktu oskarżenia i według tego opisu polegał na tym, że oskarżony, jako dysponent samochodu obsługiwanego przez kierowcę - oskarżonego Henryka R., nie tylko nie przeciwstawił się piciu wódki przez oskarżonego Henryka R., lecz sam go do tego nakłaniał, a następnie gdy kierowca był już nietrzeźwy, nakłonił go do prowadzenia w tym stanie samochodu.Nie można rozpatrywać zagadnienia kwalifikacji prawnej w ramach stosunku normy szczególnej do ogólnej, gdy czyn podlegający ocenie prawnej nie mieści się swymi znamionami w całości w żadnym z wchodzących w grę przepisów.W konkretnym wypadku przepis art. 27 k.k.W.P. w związku z art. 28 § 1 cytowanej ustawy obejmuje tylko część działania oskarżonego. W przepisie tym natomiast nie mieści się cała reszta czynu, który można zarzucić oskarżonemu, w szczególności zaś niedopełnienie przez niego obowiązków służbowych dysponenta (por. zarządzenie Nr 25/MON z 18 kwietnia 1961 r.).Orzeczenie b. NSW Zg. Og. 104/53 z dnia 28 lipca 1953 r., na które powołuje się prokurator, jako mające uzasadnić trafność jego poglądu, odnosi się do sytuacji, w której rzeczywiście można mówić o konkurencji przepisów szczególnych w stosunku do ogólnych. W niniejszej sprawie sytuacja ta nie zachodzi.Aktualna jest tu wskazówka wynikająca z wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach przestępstw drogowych (Monitor Polski z 1963 r. Nr 70, poz. 348), a mianowicie, że jeśli czyn zarzucony oskarżonemu stanowi naruszenie jego obowiązku służbowego, to odpowiedzialność sprawcy może się kształtować również na podstawie przepisu chroniącego ten obowiązek.Stanowisko zatem Sądu, który domaga się poprawienia kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego oskarżonemu Marianowi N. na art. 130 § 1 k.k.W.P., jest zasadne.