I K 285/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik.Sędziowie: F. Karolus, J. Dankowski (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława Ż., oskarżonego z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 29 września 1964 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie Mieczysław Ż. został skazany z mocy art. 225 § 1 k.k. na 12 lat więzienia za to, że dnia 2 sierpnia 1964 r. w G., w zamiarze pozbawienia życia Jana S., strzelił do niego z posiadanego służbowego pistoletu wz. kal. 7,62 mm, powodując u niego postrzał klatki piersiowej, w następstwie czego - na skutek uszkodzenia serca i wątroby - Jan S. zmarł.Od tego wyroku obrońcy oskarżonego założyli rewizję, zarzucając:1) obrazę art. 339 k.p.k. w związku z art. 21 k.k.:a) przez błędną ocenę, pod względem prawnym, działania oskarżonego wyrażającą się w tym, że Sąd Wojewódzki odrzucił możliwość działania oskarżonego w obronie koniecznej z tego powodu, iż oskarżony posiadał przy sobie na zabawie służbową broń palną bezprawnie zamiast analizować działanie oskarżonego w oderwaniu od przepisów instrukcji służbowej dla funkcjonariuszy MO co do posiadania przy sobie broni,b) przez ustalenie bez żadnych ku temu podstaw dowodowych, że oskarżony spowodował zajście, i przez nierozważenie, czy grupa ludzi, która ścigała oskarżonego i usiłowała go otoczyć, postępowała w sposób właściwy i czy oskarżony mógł ten pościg uważać za bezprawny zamach;2) obrazę art. 320 i 339 k.p.k. przez powołanie w wyroku jako podstawy dowodowej poczynionych ustaleń zeznań wszystkich świadków sumarycznie, mimo że zeznania świadków Ireneusza Z., Jana K. i S. bądź mogły mieć wpływ na ocenę zeznań świadków Ł. i B., bądź też zawierały stwierdzenie, że oskarżony po rozmowie ze świadkiem K. opuścił zabawę i udał się w kierunku G., a następnie gdy zaczęto go gonić, zaczął uciekać;3) obrazę art. 44 k.p.k. przez odmowę przeprowadzenia dowodu z wizji lokalnej, mimo że szkic sytuacyjny sporządzony przez świadka S., uznany przez Sąd za zgodny z zeznaniami świadków, według zeznania tego świadka nieściśle określał odległość dzielącą oskarżonego od Jana S. w momencie zastrzelenia tegoż Jana S.Rewizja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Zarzuty podniesione w rewizji oskarżonego, poza zarzutem obrazy art. 44 k.p.k., nie są pozbawione słuszności.Sąd Wojewódzki zasugerował się błędną koncepcją, jakoby fakt bezprawnego posiadania przez oskarżonego broni palnej na zabawie wyłączał możność posłużenia się tą bronią w obronie koniecznej, i nie przywiązał dostatecznej wagi do wyświetlenia w drodze postępowania dowodowego okoliczności, które sprawiły, że oskarżony po rozstaniu się ze świadkiem K., komendantem posterunku MO, zaczął się wycofywać z terenu G., a następnie rzucił się do ucieczki. W świetle zaprotokołowanych wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadków stan faktyczny tego fragmentu zajścia nie rysuje się jasno. Na podstawie treści wspomnianych dowodów nie można się zorientować, czy oskarżony zajął w tym czasie postawę groźną dla otoczenia, w szczególności, czy groził bronią tym, z którymi się zetknął po drodze, czy też po prostu starał się oddalić, gdy tymczasem właśnie inni zaczepiali go wówczas i wykazywali chęć odwetu.Nader istotną kwestią jest ustalenie powodu, który skłonił oskarżonego do puszczenia się biegiem przez rżysko, a jego antagonistów - do pogoni. Jeżeli bowiem sytuacja przedstawiała się w ten sposób, że oskarżony, zaniechawszy swoich zaczepek, uchodził, a tę ucieczkę nie wykazującego już chęci agresji oskarżonego starano się udaremnić, by na nim dokonać aktu gwałtu, to późniejsze zachowanie się oskarżonego w stosunku do goniących go należałoby jednak rozważyć pod kątem działania w obronie koniecznej, ewentualnie w ramach jej przekroczenia.Ustalenie powyższych okoliczności wymaga drobiazgowego przesłuchania oskarżonego i świadków, co Sąd Wojewódzki powinien uczynić, gdy będzie ponownie rozpoznawać sprawę.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.