I K 706/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana R., Henryki S., Zygmunta B., Leonarda S., oskarżonych z art. 290 § 1 k.k. w związku z art. 290 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 25 maja 1959 r., na podstawie art. 375, 384 ust. 2, 388 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania oskarżonych Jana R. i Zygmunta B.;zmienił tenże wyrok w części dotyczącej kary wymierzonej pozostałym oskarżonym w ten sposób, że karę więzienia wymierzoną oskarżonemu Leonardowi S. złagodził do jednego roku, a wykonanie kary pozbawienia wolności w stosunku do oskarżonej Henryki S. warunkowo zawiesił na okres lat czterech;zaliczył na poczet orzeczonej kary Leonardowi S. okres tymczasowego aresztowania od dnia 25 lipca 1958 r. do 22 sierpnia 1958 r. (...)Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy po rozpoznaniu w dniu 25 maja 1959 r. sprawy:1. Jana R. oskarżonego o to, że:1.w okresie od listopada 1957 r. do kwietnia 1958 r. w W. jako kierownik Działu Przygotowania Umów i Planowania Przedsiębiorstwa Budownictwa Indywidualnego, w związku z zawarciem z Marianem K. oraz Henryką i Leonardem S. umów na budowę domków indywidualnych przyjął w formie korzyści majątkowej od Mariana K. na poczet omówionej kwoty 40.000 zł sumę 35.000 zł, z której 10.000 zł przekazał Zygmuntowi R. oraz od małżonków S. kwotę 30.000 zł na poczet umówionej kwoty 40.000 zł, tj. o przestępstwo z art. 290 § 1 k.k.;2. Zygmunta R. oskarżonego o to, że:II.w grudniu 1957 r. w W., jako główny księgowy pełniący równocześnie obowiązki zastępcy dyrektora Przedsiębiorstwa Budownictwa Indywidualnego, przyjął za pośrednictwem Jana R. korzyść majątkową w kwocie 10.000 zł w związku z zawarciem umów o budowę dwóch domków dla Mariana K., tj. o przestępstwo z art. 290 § 1 k.k.3. Henryki S., 4. Leonarda S. oskarżonych o to, że:III.w okresie od listopada 1957 r. do kwietnia 1957 r. w W. nakłonili Jana R. do przyjęcia w związku z zawarciem umowy na budowę domu korzyści majątkowej w kwocie 40.000 zł na poczet której wręczyli mu 30.000 złotych, tj. o przestępstwo z art. 293 k.k. i 290 § 1 k.k.Jana R. uznał za winnego tego, że w miejscu i czasie powyżej podanym pod punktem I jako kierownik działu Przygotowania Umów i Planowania Przedsiębiorstwa Budownictwa Indywidualnego, w związku z zawarciem z Marianem K. oraz Henryką i Leonardem S. umów na budowę domów indywidualnych przyjął w formie korzyści majątkowej od Mariana K. na poczet umówionej kwoty 40.000 zł, sumę 25.000 zł, z której 10.000 zł przekazał Zygmuntowi B. oraz od małżonków S. kwotę 10.000 zł na poczet umówionej kwoty 40.000 zł i za ten czyn skazał go z mocy art. 290 § 1 k.k. na karę 3 lat więzienia.Zygmunta B. uznał za winnego popełnienia czynu opisanego powyżej pod punktem II i za ten czyn skazał go z mocy art. 290 § 1 k.k. na karę 2 lat więzienia, na mocy art. 42 § 2 k.k. wymierzył obydwu skazanym grzywnę w wysokości: Janowi R. 10.000 zł z zamianą w razie nieściągalności na 200 dni więzienia zastępczego, Zygmuntowi B. 5.000 złotych z zamianą w razie nieściągalności na 100 dni więzienia zastępczego, na zasadzie art. 50 § 1 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa maszyny elektrycznej do szycia marki "Necchi" Nr 35.00.193078 produkcji włoskiej znajdującej się na przechowaniu u Alicji R. Henrykę S. i Leonarda S. uznał za winnych tego, że wiosną 1958 r. w W. nakłonili Jana R. do przyjęcia w związku z zawarciem umowy na budowę domu korzyści majątkowej w wysokości 40.000 zł na poczet której wręczyli mu 10.000 zł i za ten czyn skazał Henrykę S. i Leonarda S. z mocy art. 293 w związku z art. 290 § 1 k.k. na kary po 1 roku i 6 miesięcy więzienia.Od tego wyroku odwołali się oskarżeni.Rewizja oskarżonego Jana R. zarzuca:1)obrazę art. 299 i 44 § 2 k.p.k. przez zaliczenie do materiału dowodowego własnoręcznych oświadczeń oskarżonego, złożonych na piśmie w toku śledztwa,2)wymierzenie oskarżonemu kary rażąco surowej, Rewizja wnosi o wydatne złagodzenie kary.Rewizja oskarżonego Zygmunta B. zarzuca błędną ocenę okoliczności stanowiących podstawę skazania i wnosi o uchylenie wyroku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uznanie oskarżonego winnym przestępstwa z art. 290 k.k. i wymierzenie mu kary w granicach kary już odcierpianej.Rewizja oskarżonego Leonarda S. zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegającą na bezpodstawnym przypisaniu mu nakłaniania oskarżonego Jana R. do przyjęcia korzyści majątkowej. Rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu odpowiednio łagodniejszej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.Rewizja oskarżonej Henryki S. zarzuca:1)brak podstaw faktycznych do przypisania oskarżonej, iż nakłoniła ona oskarżonego Jana R. do przyjęcia łapówki,2)nie zastosowanie wobec oskarżonej dobrodziejstwa art. 47 m.k.k. mimo istnienia warunków prawnych,3)nie rozważenie okoliczności łagodzących przy wymiarze kary.Rewizja wnosi o uniewinnienie oskarżonej lub przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Co do oskarżonego Jana R.ad. 1. Zarzut ten pozbawiony jest słuszności. Obowiązujące prawo procesowe nie zabrania przeprowadzenia dowodów pisemnych, w szczególności z listów, podań, oświadczeń lub innych rękopisów pochodzących od jakichkolwiek osób, nie wyłączając oskarżonych i świadków. Z wykładni ustawy wynika, iż pisemne oświadczenia osób sporządzone poza toczącym się postępowaniem nie mogą zastąpić ustnych zeznań tychże osób, choć również nie są one pozbawione charakteru dowodowego w tym znaczeniu, iż mogą prowadzić do przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania tych osób lub też w innej postaci (np. oświadczenie złożone poza postępowaniem karnym może stanowić podstawę do przesłuchania jego autora w charakterze świadka).Sytuacja taka jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi, albowiem oskarżony Jan R. wielokrotnie składał ustne zeznania w toku postępowania przygotowawczego oraz przed sądem. Mógł on zająć stanowisko co do treści swego pisemnego oświadczenia i zajął je, a zatem istota zagadnienia leży nie w dopuszczalności dowodu w postaci rękopisu oskarżonego, lecz w wartości dowodowej tegoż rękopisu. Pod tym względem nie ma błędu w ocenie dokonanej przez sąd, albowiem treść oświadczenia znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonego, złożonych w toku śledztwa i nawet bez tego dowodu pisemnego. Sąd miał dostateczne podstawy dowodowe do przypisania oskarżonemu przestępstwa określonego w sentencji wyroku.ad 2. Nie jest słuszny i drugi zarzut rewizji.Pobrane przez oskarżonego łapówki w związku z jego czynnościami służbowymi o charakterze usługowym, a mianowicie czynnościami związanymi z budową domków jednorodzinnych nie zostało oskarżonemu Janowi R. poczytane przez Sąd Wojewódzki przy wymiarze kary za okoliczność obciążającą. Rewizja słusznie wywodzi, że łapówki bywają pobierane w bardziej drastycznych sytuacjach ze względu na charakter czynności urzędników lub sytuację osób krzywdzonych przez łapownictwo, lecz brak tej okoliczności obciążającej nie dowodzi, że kara wymierzona oskarżonemu jest rażąco surowa.Karę 3 lat więzienia, mieszczącą się w granicach zagrożenia ustawowego do lat 5 uzasadniają w sprawie niniejszej takie okoliczności jak odpowiedzialne stanowisko oskarżonego oraz wysokość i powtarzalność pobieranych przez niego łapówek.Co do oskarżonego Zygmunta B.Wywody rewizji są nietrafne, ponieważ dla bytu przestępstwa zarzuconego oskarżonemu Zygmuntowi B. jest zgoła obojętne czy znał on nazwisko osoby, od której pochodziły pieniądze wręczane mu przez oskarżonego Jana R. czy też nazwiska tego nie znał. Wystarczy, że oskarżony Zygmunt B. jako b. odpowiedzialny pracownik przedsiębiorstwa przyjął od oskarżonego Jana R. "udział" w postaci nienależnych mu pieniędzy, pobranych przez oskarżonego Jana R. w związku z urzędowaniem obojga oskarżonych. Co się zaś tyczy tego faktu, to Sąd Wojewódzki miał dostateczną podstawę dowodową w postaci wyjaśnień oskarżonego Jana R., a nawet własnych wyjaśnień oskarżonego Zygmunta B. Ocena wszystkich zeznań obu tych oskarżonych w swym całokształcie nie wykazuje dowolności lub błędu w rozumowaniu sądu.Kara wymierzona oskarżonemu Zygmuntowi B. nie wyłączając grzywny, nie może być uznana za rażąco surową.Co do oskarżonego Leonarda S.Ustalenie Sądu Wojewódzkiego, iż rola oskarżonego Leonarda S. nie ograniczała się jedynie do czysto technicznej pomocy w przekazaniu pieniędzy "z rąk do rąk" bez świadomości i zamiaru tegoż oskarżonego uczestniczenia we wręczeniu łapówki, nie wykazuje błędu w ocenie materiału dowodowego. Oskarżony S. był nie mniej niż jego żona zainteresowany w załatwieniu sprawy z oskarżonym Janem R., a wysnucie z jego zachowania się innego wniosku niż ten, że współdziałał on ze swą małżonką w doręczeniu łapówki byłoby dowolne. Przy wymiarze kary Sąd Wojewódzki nie uwzględnił jednak na korzyść oskarżonego Leonarda S. tej okoliczności, iż był on mniej aktywnym współuczestnikiem przestępstwa niż jego żona, a przeto uwzględniając tę okoliczność Sąd Najwyższy złagodził odpowiednio karę oskarżonemu Leonardowi S. (...).