I K 829/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes M. Mazur (sprawozdawca); Sędziowie: W. Bryl, T. Cyprian; Prokurator: T. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana B., osk. z art. 38 m.k.k., po rozpoznaniu rewizji oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 13 kwietnia 1951 roku, na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary i za przypisany oskarżonemu czyn skazał go na karę jednego roku więzienia. (...)Uzasadnienie faktyczneWyrokiem b. Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 2 czerwca 1950 r. oskarżony Jan B. skazany został z mocy art. 290 § 1 k.k. na 1 rok więzienia za to, że jako kierownik referatu Min. Przemysłu i Handlu przyjął w związku z urzędowaniem korzyść majątkową od Franciszka K. za przydzielenie mu sześciu ton blachy. Wyrok ten wskutek rewizji oskarżonego został przez Sąd Wojewódzki w Katowicach jako Sąd II instancji z powodu nieważności uchylony (niewłaściwość rzeczowa) i sprawę przekazano do osądzenia Sądowi Wojewódzkiemu jako sądowi I instancji, gdyż dopatrzono się w czynie oskarżonego znamion przestępstwa z art. 38 m.k.k., a nie z art. 290 k.k. na tej mianowicie podstawie, że oskarżony sam osobiście w swoim zakresie urzędowania nie miał nic wspólnego z przydziałami blachy, a wykorzystując fakt swojej pracy w Min. Przemysłu i Handlu oraz powołując się na swoje wpływy podjął się pośrednictwa w uzyskaniu przydziału blachy i za to przyjął wynagrodzenie. Sąd Wojewódzki w Katowicach rozpoznając na skutek tego sprawę w I instancji i podzielając powyższe wywody skazał oskarżonego B. z art. 38 m.k.k. na trzy lata więzienia.Od tego wyroku obrońca oskarżonego założył rewizję, żądając uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Sąd Wojewódzki w sposób prawidłowy i zgodnie z danymi przewodu sądowego ustalił, że oskarżony Jan B., jako urzędnik Min. Przemysłu i Handlu, powołując się na swoje wpływy w tym Ministerstwie, podjął się pośrednictwa w sprawie uzyskania dla Franciszka K. przydziału 6 ton blachy, przyjmując za to od niego kwotę 20.000 zł. Jak bowiem zeznał świadek K., oskarżony nakłonił go do napisania do Min. Przemysłu i Handlu podania o przydział blachy, zapewniając go, że w tym Ministerstwie urzęduje także kuzyn oskarżonego, który "może K. pomóc". Następnie oskarżony zapewniał K., iż blachę otrzyma. Po pewnym czasie oskarżony przybył do K. i okazując mu pismo stwierdzające przydział blachy dla niego domagał się za wręczenie K. tego pisma kwoty 120.000 zł. Gdy K. na to się nie zgodził, oskarżony zażądał 60.000 zł, K. wręczył mu jednak tylko kwotę 20.000 zł.Z powyższego wynika, iż oskarżony podejmując się pośrednictwa w załatwieniu dla K. sprawy przydziału blachy w Ministerstwie Przemysłu i Handlu powoływał się na wpływy w tym Ministerstwie, w którym zresztą sam był zatrudniony jako urzędnik, oraz przyjął od K. korzyść majątkową. To działanie oskarżonego wypełnia tak podmiotowo, jak i przedmiotowo istotę czynu z art. 38 m.k.k.Twierdzenia rewizji, że oskarżony nie powoływał się na swój wpływ na urzędnika, są gołosłowne i sprzeczne z aktami sprawy oraz prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji.Bezzasadny jest także zarzut obrazy art. 324 i 393 k.p.k. polegający na nieuprzedzeniu oskarżonego o możliwości surowszej kwalifikacji zarzucanego mu czynu, skoro Sąd Wojewódzki odczytał wyrok Sądu Rewizyjnego.Zasadny natomiast jest zarzut niedopuszczalnej reformatio in peius, skoro wyrok z dnia 2 czerwca 1950 r. został uchylony na skutek rewizji oskarżonego. Odmienne stanowisko Sądu I instancji w tym względzie, jakoby art. 393 k.p.k. nie miał zastosowania do niniejszego przypadku, gdyż wyrok z dnia 2 czerwca 1950 r. był uznany za nieważny, a więc uznany za niebyły, jest oparte na dogmatyczno-werbalnej przesłance i niezgodne z zasadami procesowymi państwa ludowego. Istota instytucji reformationis in peius polega na tym, że skoro prokurator nie zaskarżył wyroku, a wyrok został uchylony wskutek rewizji oskarżonego, to ustawa wzbrania surowszego skazania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Jest to materialna gwarancja dla oskarżonego, że z prowadzoną przezeń w ramach ustawy obroną nie wiąże się żadne ryzyko.Z tych zasad należało orzec karę w granicach wyroku z dnia 2 czerwca 1950 r., gdyż znaczna szkodliwość społeczna czynu nie pozwalała na obniżenie sankcji. Argumenty rewizji, że nie wzięto pod uwagę dawności czynu (1947 r.) i łatwości uzyskania przez rzemieślnika, jakim był K., przydziału blachy, są niesłuszne.Troska o wysoki poziom etyczny aparatu urzędniczego w państwie ludowym w miarę postępu budownictwa socjalistycznego nie tylko nie maleje, ale wzrasta. Z ogólnym wzrostem stopy życiowej i poziomu kulturalnego można i należy stawiać wyższe wymagania każdemu obywatelowi, a więc i urzędnikowi. Ponadto nie ma żadnej słusznej przyczyny, by sprawca, którego czyn przestępny późno ujawniono, korzystał z tego powodu z pobłażliwości prawa, skoro czyn pozostaje nadal tak samo społecznie niebezpieczny, a w osobie sprawcy nie stwierdzono przemian na korzyść, jak to właśnie ma miejsce w danym przypadku, oskarżony skazany bowiem został innym jeszcze wyrokiem na sześć lat więzienia z art. 286 k.k.Łatwość uzyskania przydziału blachy jest w świetle art. 54 k.k. zupełnie bez znaczenia.