I KA 20/23

I KA 20/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Dziergawka SSN Ryszard Witkowski Protokolant Kinga Sternik przy udziale prokuratora del. do Departamentu do Spraw Wojskowych Prokuratury Krajowej - ppor. Ingi Jasińskiej w sprawie ppłk. rez. M. B. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r., apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt So. 15/22, 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2. kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. Ryszard Witkowski Małgorzata Bednarek Anna Dziergawka [PGW] UZASADNIENIE I KA 20/23 2 UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt I KA 20/23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z 8 maja 2023 r., sygnatura akt So. 15/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji I KA 20/23 3 ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. USTALENIE FAKTÓW W ZWIĄZKU Z DOWODAMI PRZEPROWADZONYMI PRZEZ SĄD ODWOŁAWCZY 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---- - -------- Sąd odwoławczy nie prowadził własnego postępowania dowodowego --------- ---------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty I KA 20/23 4 --- ----- ------- ----- ---- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu --------- ----------- ----------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ------- -------- -------- 1. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW I WNIOSKÓW Lp. Zarzut 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść, polegający na uznaniu przez Sąd I instancji, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełniania nie budzą wątpliwości, a postawa ppłk. rez. M. B. niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny I KA 20/23 5 1. przestrzegał porządku prawnego, co w konsekwencji uzasadnia warunkowe umorzenie postępowania karnego przeciwko oskarżonemu, podczas gdy uwzględniając wszystkie okoliczności w jakich doszło do popełnienia przestępstwa, a w szczególności okoliczności popełnienia czynów, że czyny nie były odosobnionym przypadkiem, motywację oskarżonego działającego w zamiarze dokonania obu czynów zabronionych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, a także jego wiek i doświadczenie życiowe, wskazują, że warunkowe umorzenie postępowania wobec ppłk. rez. M. B. nie było zasadne; 2. obrazę przepisów prawa materialnego mającą istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. 66 § 1 k.k. w zw. z art., 414 § 1 k.p.k., wobec warunkowego umorzenia postępowania odrębnie w zakresie dwóch czynów, podczas gdy warunkowe umorzenie postępowania powinno obejmować całe postępowanie karne. zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Niezasadny okazał się zarzut z pkt 1 apelacji bowiem sąd I instancji prawidłowo zastosował w sprawie instytucję warunkowego umorzenia postępowania w stosunku do ppłk. rez. M. B.. Zgodnie z art. 66 § 1 k.k., sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Wbrew twierdzeniom apelującego, ocena kwantyfikatorów stopnia społecznej szkodliwości i winy oskarżonego na kanwie niniejszej sprawy uzasadniały zastosowanie wobec ppłk. rez. M. B. środka probacyjnego w postaci warunkowego umorzenia postępowania. Sąd I instancji wziął pod uwagę wszystkie istotne z punktu widzenia możliwości zastosowania tej instytucji elementy, w tym - wbrew twierdzeniom apelującego również konieczne do oceny stopnia szkodliwości społecznej kwestie zamiaru i motywacji ppłk. rez. M. B., nadając im odpowiednią wagę. Analiza treści uzasadnienia prowadzi do wniosku, że sąd I instancji uznał, że czyny przypisane oskarżonemu zostały popełnienie przez niego w zamiarze bezpośrednimi kierunkowym. I KA 20/23 6 Okoliczności te zostały jednak ocenione w ujęciu całościowym, z uwzględnieniem wpływającymi na dotychczasowej niekaralności oskarżonego oraz wartość przedmiotu przestępstwa. Sąd zwrócił również uwagę na podłoże emocjonalne działań oskarżonego, które bezsprzecznie wpłynęło na jego motywację. Również niezasadny okazał się zarzut z pkt 2 apelacji. Jakkolwiek rację ma prokurator, że nie jest dopuszczalna postać rozstrzygnięcia o warunkowym umorzeniu postępowania co do niektórych czynów, to wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie, umorzenie objęło całość postępowania. Mimo zapisu sugerującego selektywność warunkowego umorzenia, objęło ono wszystkie czyny, których popełnienie przypisano ppłk. rez. M. B. W stosunku do obu czynów objętych umorzeniem ustalony został tożsamy okres próby wynoszący jeden rok. Konkludując wskazać należy, że mimo błędnego zapisu w sentencji zaskarżonego wyroku, warunkowe umorzenie odnosi się do całości postępowania i dotyczy wszystkich czynów zarzucanych oskarżonemu aktem oskarżenia. Wniosek 1. Zmiana zaskarżonego wyroku i skazanie oskarżonego za popełnienie przestępstw zakwalifikowanych każdorazowo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 2 a k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. 2. wymierzenie ppłk. rez. M. B. za pierwszy czyn kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, w wysokość jednej stawki 50 zł oraz środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę kwoty 443 zł na rzecz 24. Wojskowego Oddziału Gospodarczego w Giżycku, za drugi czyn kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, w wysokość jednej stawki 10 zł oraz środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę kwoty 177 zł na rzecz 24. Wojskowego Oddziału Gospodarczego w Giżycku, a w następstwie kary łącznej grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, w wysokość jednej stawki 50 zł i zasądzenie od oskarżonego kosztów procesu, w tym opłat sądowych. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Niezasadność podniesionych zarzutów uniemożliwia uwzględnienie wniosków odwoławczych sformułowanych przez prokuratora. I KA 20/23 7 1. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ----------- 2. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Wyrok Sądu I instancji został w całości utrzymany w mocy. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Sąd pierwszej instancji nie dopuścił obrazy przepisów prawa materialnego ani błędu w ustaleniach faktycznych. Wszystkie zarzuty podniesione w apelacji okazały się bezzasadne. Nie stwierdzono także innych uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie, w szczególności tych, o których mowa w art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k. Apelacja prokuratora nie była skuteczna. Zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy pozwolił w pełni oraz w sposób niebudzący wątpliwości na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, które zdaniem sądu było prawidłowe. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany -------------- I KA 20/23 8 Zwięźle o powodach zmiany ------------------- 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. --------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------- 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ---------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia --------- I KA 20/23 9 4.1. ---------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------- 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ----------- -------------------- 1. KOSZTY PROCESU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2 O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. 2. PODPIS I KA 20/23 10 SSN Ryszard Witkowski SSN Małgorzata Bednarek SSN Anna Dziergawka [PGW] [ms]