I KK 126/23

I KK 126/23 POSTANOWIENIE Dnia 31 lipca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Zbigniew Kapiński w sprawie M. S. skazanego za czyn z art. 200§1 k.k. w zw. z art. 12§1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 31 lipca 2023 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt II AKa 152/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt III K 506/21, postanowił: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zwolnić skazanego M. S. od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych postępowania kasacyjnego obciążając wydatkami Skarb Państwa. [PGW] UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 22 marca 2022 roku, sygn. akt III K 506/21 skazał M. S. na karę łączną 7 lat pozbawienia wolności, orzekł na rzecz pokrzywdzonych częściowe zadośćuczynienie za doznaną krzywdę oraz nakaz opuszczenia lokalu za zamieszkiwanego wspólnie z pokrzywdzoną na okres 3 lat, zakaz zbliżania się i kontaktowania w jakiejkolwiek formie z pokrzywdzonymi. Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego M. S. I KK 126/23 2 Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z dnia 4 października 2022 roku sygn. akt II AKa 152/22 po rozpoznaniu wniesionej apelacji zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] wniósł obrońca skazanego, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. - art. 433 § 2 kpk, art. 457 § 3 kpk i art. 7 kpk poprzez nienależyte rozważenie zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy M. S. i powielenie przez Sąd Apelacyjny w […] błędnej, dowolnej, pozbawionej obiektywizmu dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny wyjaśnień skazanego M. S. oraz zeznań pokrzywdzonej R. C. a także dowodu w postaci badania lekarskiego R. C. w zakresie ustalenia faktu obcowania płciowego małoletniej pokrzywdzonej ze skazanym; - art. 433 § 2 kpk i art. 2 § 2 kpk poprzez powielenie przez Sąd Apelacyjny ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy na podstawie budzącego wątpliwości materiału dowodowego tj. wątpliwości wynikających ze sprzeczności materiału osobowego (zeznań świadków) z treścią badania lekarskiego pokrzywdzonej, z którego wynika, że pokrzywdzona nie obcowała płciowo przed badaniem; - art. 5 § 1 i 2 kpk tj zasady domniemania niewinności i zasady poczytywania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść skazanego poprzez przyjęcie że wynik badania lekarskiego pokrzywdzonej w świetle całości materiału dowodowego bez wątpienia pozytywnie weryfikuje fakt współżycia pokrzywdzonej ze skazanym; - art. 433 § 2 i art 193 § 1 KPK, polegające na weryfikowaniu faktu obcowania płciowego, który nie wynikał jednoznacznie z badania lekarskiego przeprowadzonego przez lekarza ginekologa w Ginekologiczne - Położniczym Szpitalu Klinicznym Uniwersytetu Medycznego w X., za pomocą zasad doświadczenia zawodowego i życiowego oraz dowodów osobowych ujawnionych w sprawie zamiast weryfikowania wiedzy specjalnej za pomocą wiadomości specjalnych; 2. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.: I KK 126/23 3 - art. 433 § 2 kpk, art. 457 § 3 kpk i art. 7 kpk poprzez nienależyte rozważenie zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy w postaci zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych i błędnej oceny dowodów w postaci zeznań pokrzywdzonej w relacji do wyjaśnień skazanego i w konsekwencji powielenie przez Sąd Apelacyjny w […] błędów popełnionych przez Sąd Okręgowy poprzez nieuprawnione przyjęcie, że skazany M. S. doprowadzając małoletnią pokrzywdzoną R. C. do obcowania płciowego stosował przy tym przemoc, a także niepełnie rozpatrzenie wszystkich zarzutów obrony i niepełne uzasadnienie stanowiska w pisemnych motywach rozstrzygnięcia w tym zakresie ; a w konsekwencji: - rażące naruszenie art. 433 § 2 kpk i 2 § 2 kpk poprzez nieuwzględnienie podniesionego w apelacji zarzutu błędu s ustaleniach faktycznych i nieuprawnione w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego uznanie tak jak Sąd Okręgowy , że skazany M. S. doprowadzał przemocą pokrzywdzoną R. C. do obcowania płciowego, mimo braku w materiale dowodowym sprawy okoliczności stanowczo wskazujących na takie ustalenie faktyczne w sprawie , przy jednoczesnym istnieniu okoliczności wskazujących na przyjęcie, że obcowanie płciowe ( o ile do niego dochodziło) odbywało się bez zamanifestowanego przez pokrzywdzoną sprzeciwu ; - rażące naruszenie art 433 § 2 kpk i art. 5 § 1 kpk tj poprzez nieuwzględnienie podniesionego w apelacji zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych i w konsekwencji naruszenie zasady domniemania niewinności poprzez niewynikające wprost z materiału dowodowego przyjęcie tak jak Sąd Okręgowy, że skazany M. S. doprowadzał pokrzywdzoną R. C. przemocą do obcowania płciowego gdy tymczasem materiał zgromadzony w sprawie, a w szczególności zeznania pokrzywdzonej i wyjaśnienia samego skazanego nie pozwalają na niebudzące wątpliwości przyjęcie, że skazany M. S. doprowadził pokrzywdzoną do obcowania płciowego przemocą po zamanifestowanym przez pokrzywdzoną skazanemu sprzeciwie; - rażące naruszenie art. 433 § 2 kpk i art. 5 § 2 kpk tj poprzez nieuwzględnienie podniesionego w apelacji zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych i w konsekwencji naruszenie zasady poczytywania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść I KK 126/23 4 skazanego poprzez nieuprawnione, niewynikające materiału dowodowego przyjęcie że skazany M. S. doprowadzał pokrzywdzoną R. C. przemocą do obcowania płciowego gdy tymczasem materiał zgromadzony w sprawie, a w szczególności zeznania pokrzywdzonej i wyjaśnienia samego skazanego nie pozwalają na niebudzące wątpliwości przyjęcie, że skazany M. S. doprowadził pokrzywdzoną do obcowania płciowego przemocą przy zamanifestowanym przez pokrzywdzoną skazanemu sprzeciwie; - rażące naruszenie prawa karnego procesowego, mogące mieć istotny wpływ na jego treść, a mianowicie art.433 § 2 kpk i art 410 KPK przez nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu zarzutu rażącej niewspółmierności kary wymierzonej skazanemu ujawnionych w toku przewodu sądowego możliwości intelektualnych skazanego, jego stanu rozwoju umysłowego oraz faktu, że skazany jest osobą młodocianą, wcześniej niekaraną. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w […] oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Okręgowego w P. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P.. W odpowiedzi na kasację obrońcy skazanego prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie prezentuje konsekwentne stanowisko odnośnie tego, że kontrola kasacyjna nie może obejmować: ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, zasadności oceny dowodów i wysnutych z tej oceny wniosków, oceny wiarygodności zeznań świadków dokonanej w ramach zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 kpk), jak również samego kwestionowania treści opinii biegłego i polemiki z jego wywodami (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2019 roku, III KK 112/19). W orzecznictwie Sądu Najwyższego od wielu już lat dominuje także stanowisko, odnośnie tego, że orzekając w trybie kasacji nie jest władny dokonywać ponownej oceny dowodów i na podstawie własnej oceny kontrolować poprawności dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Zadaniem I KK 126/23 5 Sądu Najwyższego jest jedynie sprawdzenie czy dokonując ustaleń faktycznych orzekające w obu instancjach sądy nie dopuściły się rażącego naruszenia reguł postępowania, co mogłoby mieć wpływ na ustalenia faktyczne, a w konsekwencji na treść wyroku. Innymi słowy kontroli podlegają nie same ustalenia faktyczne, ale sposób ich dokonania (por. St. Zabłocki, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego - Izba Karna, Palestra 1997, nr 1 – 2, str. 209). Tymczasem z treści analizowanej kasacji wynika wyraźnie, że obrońca skazanego M. S. stawiając w pkt. 1 i 2 zarzuty obrazy art. 433§2 k.p.k. i art. 457§3 k.p.k., 7 k.p.k., 2§2 k.p.k., 5§1 i 2 k.p.k., art. 410 k.p.k. oczekuje, że Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym dokona ponownej kontroli odwoławczej orzeczenia sądu meriti i zaaprobuje alternatywną ocenę materiału dowodowego przedstawioną w nadzwyczajnym środku zaskarżenia w zakresie wskazanych dowodów. Tego rodzaju stanowisko skarżącego jest bezpodstawne i niedopuszczalne, gdyż wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że specyfika i wyjątkowość postępowania kasacyjnego nie pozwala na prowadzenie dublującej niejako „trzecioinstancyjnej” kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2017 roku, III KK 27/17, Lex nr 2335984). Należy bowiem wskazać, że Sąd Apelacyjny w […] działając jako sąd odwoławczy dokonał w sposób prawidłowy instancyjnej kontroli zaskarżonego wyroku. Sąd ten w sposób właściwy, rzetelnie i na wystarczającym poziomie szczegółowości odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w apelacji obrońcy skazanego M. S., a zatem w pełni i w sposób prawidłowy zrealizował obowiązki wynikające z przepisów art. 433 § 2 kpk i art. 457 § 3 kpk, co wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku. Analiza przedmiotowej kasacji oraz jej uzasadnienia uprawnia Sąd Najwyższy do wniosku, że podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa procesowego w postaci art. 433 § 2 kpk jak i z art. 457 § 3 kpk zostały sformułowane instrumentalnie celem ponowienia zwykłej kontroli odwoławczej dokonanej przez Sąd Apelacyjny w […] w zakresie oceny poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie, w szczególności odnośnie oceny wyjaśnień oskarżonego M. S., zeznań pokrzywdzonych i nieosobowych źródeł dowodowych. Skarżący bowiem po raz kolejny próbuje przedstawić własną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, umniejszając jednocześnie winę I KK 126/23 6 skazanego, a nawet usiłując w ten sposób wykazać jego niewinność. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednocześnie, że Sąd Apelacyjny w sposób szczegółowy odniósł się zarówno do twierdzeń wygłaszanych przez pokrzywdzoną podczas badania ginekologicznego jak i jego wyniku, uzasadniając jednocześnie zasadność uznania jej zeznań za w pełni wiarygodne, uznając zgromadzony w sprawie material dowodowy za kompletny. Podkreślić również należy, że sam fakt rozpoznania przez Sąd drugiej instancji postawionych w zwykłym środku odwoławczym zarzutów w sposób, który nie satysfakcjonuje autora apelacji, nie oznacza, że doszło do obrazy wymienionych przepisów prawa procesowego tj. art. 433§2 k.p.k. lub też art. 457§3 k.p.k. Należy bowiem wskazać, że z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że w przypadku zarzutu kasacyjnego sprowadzającego się do naruszenia przez sąd odwoławczy przepisu art. 433 § 2 k.p.k. należy nie tylko wykazać, że sąd odwoławczy zarzutu apelacyjnego określonego rodzaju nie rozważył należycie, ale również autor kasacji musi wykazać, iż to uchybienie, zaistniałe przy dokonywaniu kontroli odwoławczej, w realiach tej konkretnej sprawy, mogło mieć istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia sądu odwoławczego. Należy zatem w kasacji wykazać, że przy dokonywaniu kontroli odwoławczej uchybienie (naruszenie art. 433 § 2 k.p.k.) zaistniało w rzeczywistości, opisać na czym ono polega i w jaki sposób skutkuje tak rażącym naruszeniem przepisów, że można je przyrównać w skutkach do przewidzianych w prawie procesowym bezwzględnych podstaw uchylenia orzeczenia (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt III KK 490/16, Legalis, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 2021 r., sygn. akt II KK 593/21). Mając zatem na uwadze treść pisemnych motywów zaskarżonego wyroku uznać należy, że Sąd Apelacyjny w […] w pełni i w sposób prawidłowy zrealizował obowiązki wynikające z przepisów art. 433 § 2 kpk i art. 457 § 3 kpk. Zaś rezultatem tej kontroli było zasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku wobec skazanego M. S., co do winy, sprawstwa, jak i orzeczonej kary pozbawienia wolności. Dodatkowo podkreślić należy, że całkowicie nieuzasadnione jest stawianie przez skarżącego zarzutów obrazy art. 2§2 k.p.k., art. 5§1 i 2, 7 k.p.k. i 410 k.p.k., I KK 126/23 7 bowiem w przedmiotowej sprawie Sąd Apelacyjny w […] orzekając jako sąd odwoławczy i utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego nie dokonywał żadnych nowych i samodzielnych ustaleń faktycznych, a jedynie w granicach zarzutów apelacji, oceniał, w ramach kontroli odwoławczej, prawidłowość oceny dowodów dokonanej przez sąd pierwszej instancji oraz dokonanych na podstawie wyników tej oceny dowodów ustaleń faktycznych. Wskazać zaś należy, że zarzut naruszenia art. 7 kpk i 410 k.p.k. może być podnoszony w postępowaniu kasacyjnym tylko wówczas, gdy sąd odwoławczy czynił samodzielne ustalenia faktyczne, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a zatem Sąd Apelacyjny w […] chociażby z tego względu nie miał możliwości, aby wskazane przez skarżącego przepisy procedury karnej ze sfery gromadzenia i oceny dowodów naruszyć. Zauważyć także należy, że stawianie zarzutu obrazy art. 2 § 2 k.p.k. może nastąpić tylko poprzez naruszenie przepisu procesowego o bardziej szczegółowym charakterze, przepisu zawierającego konkretny nakaz lub zakaz, który został np. zignorowany, opacznie zrozumiany lub nie doszło do jego zastosowania skarżący zaś stawiając tego rodzaju zarzut kwestionuje wyłącznie poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, twierdząc, że zostały dokonane „na podstawie budzącego wątpliwości materiału dowodowego (…)”. Z kolei art. 5 §1 k.p.k. jako naczelna zasada procesu karnego, nie formułuje żadnych nakazów ani zakazów, które orzekający sąd mógłby naruszyć. Zaś 5§2 k.p.k. dotyczy wątpliwości, które ma i nie jest w stanie rozstrzygnąć sąd rozpoznający sprawę, nie zaś wątpliwości którejś ze stron co do prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez sąd (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2020 roku, III KK 186/20). W ocenie Sądu Najwyższego należy również uznać, że naruszenie zawartej w art. 5 § 2 kpk zasady in dubio pro reo w przedmiotowej sprawie nie mogło nastąpić, gdyż Sąd odwoławczy nie stosował tej zasady i nie miał też podstaw, aby się do niej wprost odwoływać. Podkreślić także należy, że z naruszeniem art. 410 k.p.k. mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy sąd opiera swoje orzeczenie tylko na części materiału ujawnionego i jego rozstrzygnięcie nie jest wynikiem analizy całokształtu ujawnionych dowodów i okoliczności lub też wówczas, gdy Sąd orzekający pominie I KK 126/23 8 przy ustaleniach faktycznych określony dowód lub dowody które uznał za wiarygodne. W niniejszej sprawie tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła. Z wyżej wskazanych powodów kasacja została oddalona jako oczywiście bezzasadna na podstawie art 535 § 3 k.p.k. O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono zaś na podstawie art. 624§1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. [PGW] [ł.n]