I KK 132/22

Sygn. akt I KK 132/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski Protokolant Jolanta Włostowska w sprawie J. S. ukaranej za czyny z art. 116 § 1a k.w. i in. oraz z art. 14 ust. 1 pkt 2a i art. 431 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 10 maja 2022 r. kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść ukaranej od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt II W […], uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczeń o karze zawartych w pkt 1. i 2. oraz orzeczenia o opłacie i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K. UZASADNIENIE J. S. została obwiniona o to, że: 1. w dniu 8 grudnia 2020 r. o godzinie 17:50 w K., woj. […], na ulicy K., nie stosowała się do obowiązku zakrywania ust i nosa w przestrzeni ogólnodostępnej przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki, 2 przyłbicy lub kasku ochronnego, tj. o czyn z art. 116 § 1a k.w. w zw. z § 46a i 46b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz w zw. z § 25 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, 2. w tym samym miejscu i czasie co w punkcie I nie stosowała się do obowiązku poruszania się pieszo w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od innej osoby, tj. o czyn z art. 116 § 1 a k.w. w zw. z § 46a i 46b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz w zw. z § 24 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, 3. w tym samym miejscu i czasie co w punkcie I spożywała napój alkoholowy w miejscu publicznym, tj. o czyn z art. 14 ust. 1 pkt 2a i art. 431 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Sąd Rejonowy w K. wyrokiem nakazowym z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt II W […], uznał J. S. za winną popełnienia „czynu opisanego w punktach I i II części wstępnej wyroku nakazowego, tj. wykroczenia” z art. 116 § 1a k.w. w zw. z § 46a i 46b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz w zw. z § 25 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii i za to na podstawie art. 116 § 1a k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył jej karę 1 miesiąca ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin (pkt 1 wyroku). Uznał ją również za winną popełnienia czynu opisanego w punkcie III części wstępnej wyroku nakazowego, tj. wykroczenia z art. 14 ust. 1 pkt 2a i art. 431 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i wymierzył jej karę grzywny w kwocie 1000 zł (punkt 2). Na podstawie art. 119 § 1 k.p.s.o.w. w zw. z § 1 i § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.12.2017 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania (...) w sprawach o wykroczenia oraz art. 3 ust. 1 w zw. z art. 21 pkt 2 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach 3 karnych zasądził od J. S. na rzecz Skarbu Państwa zryczałtowane koszty postępowania w kwocie 50 zł i wymierzył jej opłatę w kwocie 1000 zł (punkt 3). Od tego wyroku żadna ze stron nie wniosła sprzeciwu i uprawomocnił się on w dniu 24 kwietnia 2021 r. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt II W […], wstrzymał wykonanie wobec J. S. wyroku nakazowego „do czasu rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy w tej sprawie, bądź podjęcia decyzji przez Pana Prokuratora Generalnego o niewystępowaniu z kasacją na korzyść ukaranej w tej sprawie”. Kasację od wydanego w tej sprawie wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze zawartego w punktach 1. i 2. oraz orzeczenia o opłacie zawartego w punkcie 3. części dyspozytywnej, na korzyść obwinionej, zarzucając: „ - rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 116 § 1a k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w., polegające na wymierzeniu obwinionej J. S., na podstawie tych przepisów, kary 1 miesiąca ograniczenia wolności, pomimo, iż żaden z czynów przypisanych obwinionej w pkt 1 części dyspozytywnej wyroku, które stanowiły wykroczenia stypizowane w art. 116 § 1a k.w. w zw. z § 46a i 46b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.2020.1845 j.t.) oraz w zw. z § 25 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia ogólnych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U.2020.2091) oraz z art. 116 § 1a k.w. w zw. z § 46a i 46b cyt. ustawy w zw. z § 24 ust. 1 pkt 1 cyt. Rozporządzenia, nie przewiduje za ich popełnienie takiego rodzaju kary, bowiem są one zagrożone jedynie karą grzywny albo nagany, - rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu art. 9 § 2 k.w., polegające na jednoczesnym orzeczeniu o ukaraniu obwinionej za wyżej wymienione wykroczenia oraz wykroczenie zarzucane jej w pkt III wniosku o ukaranie i wymierzeniu jej dwóch kar jednostkowych, wbrew zasadzie wynikającej z tego przepisu, stanowiącej, iż przy jednoczesnym orzekaniu o ukaraniu za dwa lub więcej wykroczeń sąd wymierza łącznie karę w granicach zagrożenia określonych 4 w przepisie przewidującym najsurowszą karę, którym w tym przypadku był przepis art. 14 ust. 2a i art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U.2021.1119 j.t.), przypisany obwinionej w punkcie 2 części dyspozytywnej wyroku, - rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a mianowicie art. 119 § 1 k.p.s.w. w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, polegające na zasądzeniu od J. S. opłaty w kwocie 1.000 zł, podczas gdy zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 cyt. ustawy opłata wymierzona w postępowaniu wykroczeniowym w razie skazania na karę grzywny wynosi 10% od kwoty wymierzonej grzywny, nie mniej jednak niż 30 zł, a zatem w niniejszym wypadku opłata nie mogła być wyższa niż 100 zł”. Wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K.. Sąd Najwyższy, orzekając w składzie 1 sędziego (art. 15 § 2 i 4 k.p.s.w.) zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co przy zastosowaniu art. 535 § 5 k.p.k. pozwoliło uwzględnić ją w całości na posiedzeniu bez udziału stron. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wyrokując w sprawie J. S., Sąd Rejonowy w K. nie wykazał wymaganej staranności i naruszył kilka mających zastosowanie przepisów prawa. Już sama redakcja wyroku nasuwa zastrzeżenia, bowiem obwinioną uznano za winną „czynu (podkr. SN) opisanego w punktach I i II części wstępnej wyroku nakazowego, tj. wykroczenia (…)”, co pozostawało w sprzeczności z zastosowaniem przy wymiarze kary art. 9 § 2 k.w., w którym jest mowa o jednoczesnym ukaraniu za dwa lub więcej wykroczeń. Uchybieniami większej wagi były jednak te, na które wskazano w zarzutach kasacji. Za wykroczenia zakwalifikowane z art. 116 § 1a k.w. (przepis obowiązujący od 29 listopada 2020 r.) niedopuszczalne było wymierzenie ukaranej kary ograniczenia wolności, bowiem przewidziana w tym przepisie sankcja takiej kary nie przewiduje; przedmiotowe wykroczenie jest zagrożone karą grzywny albo karą nagany. Zaistniałe naruszenie prawa materialnego trzeba ocenić jako rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku, bowiem bez tego naruszenia ukaranej 5 zostałaby wymierzona inna kara, według katalogu kar (art. 18 k.w.) łagodniejsza, niż kara ograniczenia wolności. Podobną rangę miało naruszenie art. 9 § 2 k.w. Przepis ten stanowi, że „jeżeli jednocześnie orzeka się o ukaraniu za dwa lub więcej wykroczeń, wymierza się łącznie karę w granicach zagrożenia określonych w przepisie przewidującym najsurowszą karę, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu środków karnych na podstawie innych naruszonych przepisów”. Tymczasem Sąd Rejonowy jednocześnie orzekając o ukaraniu obwinionej za trzy wykroczenia, wymierzył jej dwie kary, zamiast łącznie jedną karę. W kasacji trafnie wskazano też na błędne określenie wysokości zasądzonej od obwinionej opłaty. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, skazany w pierwszej instancji na karę grzywny obowiązany jest uiścić opłatę w wysokości 10%, nie mniej jednak niż 30 zł. Zatem przy wymierzeniu obwinionej kary grzywny w wysokości 1000 zł, tytułem opłaty Sąd winien zasądzić kwotę 100 zł, a nie 1000 zł. Można zauważyć, że niezależnie od wadliwości wymierzenia obwinionej dwóch kar, Sąd postąpił niekonsekwentnie, bowiem chociaż powołał art. 21 pkt 2 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, który stanowi, że w razie skazania w postępowaniu o wykroczenie na karę aresztu albo karę ograniczenia wolności, opłata wynosi 30 zł, nie znalazło to odbicia w treści wyroku. Wobec stwierdzenia, że podniesione w kasacji uchybienia rzeczywiście zaistniały, należało postąpić zgodnie z wnioskiem skargi, tj. uchylić zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze oraz orzeczenia o opłacie i przekazać sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania. Sąd ten, wydając wobec J. S. orzeczenie o karze oraz o opłacie, będzie respektował przepisy mające w tej sprawie zastosowanie. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku. a.s.