I KO 178/51

PostanowienieIzba Karna1951-05-25

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zebranie gromadzkie zwołane przez sołtysa i obradujące pod jego przewodnictwem, dotyczące podjęcia zobowiązań, stanowi organ władzy w rozumieniu art. 128 k.k., a nieprzyzwoite zachowanie się na takim zebraniu (demonstracyjne opuszczenie go) jest występkiem z art. 128 k.k.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że zebranie gromadzkie zwołane przez sołtysa i obradujące pod jego przewodnictwem, dotyczące podjęcia zobowiązań, nie jest organem władzy w rozumieniu art. 128 k.k. Nieprzyzwoite zachowanie się na takim zebraniu, polegające na demonstracyjnym opuszczeniu go, nie stanowi występku z art. 128 k.k. Sąd podkreślił, że kwestia, czy opuszczenie zebrania miało charakter nieprzyzwoitej demonstracji, jest zagadnieniem faktycznym, które powinien rozstrzygnąć sąd orzekający w sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego, a nie kwestią wymagającą zasadniczej wykładni ustawy.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki we Wrocławiu przedstawił Sądowi Najwyższemu pytania prawne dotyczące kwalifikacji prawnej zebrania gromadzkiego jako organu władzy oraz odpowiedzialności karnej za nieprzyzwoite zachowanie się na takim zebraniu. Pytania dotyczyły interpretacji art. 128 k.k. w kontekście ustawy o terenowych organach jednolitej władzy państwowej z 1950 r. oraz dotychczasowych przepisów o gromadach.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione pytania prawne, stwierdzając, że zebranie gromadzkie nie jest organem władzy w rozumieniu art. 128 k.k., a nieprzyzwoite zachowanie się na nim nie stanowi występku z tego artykułu.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szerer; Sędziowie: Z. Sitnicki (sprawozdawca), St. Gronowski; Prokurator: J. Markowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Michała J., osk. z art. 128 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. postanowił przedstawione przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu pytania prawne:1.Czy zebranie gromadzkie, zwołane przez sołtysa wsi i odbywające się pod jego przewodnictwem jest organem państwowym lub samorządowym w rozumieniu art. 128 k.k. i czy obradując w przedmiocie podjęcia zobowiązań, wykonuje ono zajęcie urzędowe?2.Czy nieprzyzwoite zachowanie się na takim zebraniu (demonstracyjne opuszczenie go) stanowi występek z art. 128 k.k.?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznea)Formułując pierwsze z pytań, Sąd Wojewódzki nie uwzględnił obecnego stanu prawnego. Ustawa z dn. 20.III 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. R. P. Nr 14, poz. 130) nie zna przeciwstawności "organa państwowe" i "organa samorządowe", zna natomiast - jak już z samego zatytułowania ustawy widać - jednolitą władzę państwową. Toteż w pierwszym pytaniu zamiast "organem państwowym lub samorządowym w rozumieniu art. 128 k.k." powinno być: "organem władzy w rozumieniu art. 128 k.k.". W odpowiedni też sposób sformułowano odpowiedź na pierwsze pytanie.b)Przechodząc do istoty zagadnienia, należy zauważyć że przepis art. 44 ust. 1 powołanej ustawy z dn. 20.III 1950 r. stanowi: "Dotychczasowe przepisy o gromadach i organach gromadzkich zachowują moc do czasu odrębnego uregulowania ustawowego." Według zaś dotychczasowych przepisów organami gromady są sołtys i zebranie gromadzkie. Udzielenie więc odpowiedzi na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie nie nastręcza trudności.c)Kwestia natomiast, czy opuszczenie zebrania gromadzkiego przez uczestnika tego zebrania miało w konkretnym przypadku charakter nieprzyzwoitej demonstracji, nie jest zagadnieniem, wymagającym zasadniczej wykładni ustawy; powinien ją przeto rozstrzygnąć sąd, który orzeka w sprawie, na podstawie materiału dowodowego, jakim dysponuje. Przepis art. 390 § 1 k.p.k. upoważnia sąd rewizyjny do przekazywania do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu tylko kwestii wymagających wykładni zasadniczej. Nie można natomiast i nie powinno być przerzucane na Sąd Najwyższy merytoryczne orzekanie w sprawach.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 128 KKart. 390 KPKart. 44 ust. 1art. 390 § 1 KPK§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.