I KO 31/25

I KO 31/25 POSTANOWIENIE Dnia 11 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala w sprawie z zażalenia A. W. i E. W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Legnicy z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt […] o umorzeniu śledztwa, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 kwietnia 2025 r., wniosku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt II Kp 204/25 o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. postanowił: nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, właściwy do rozpoznania zażalenia A. W. i E. W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Legnicy z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt […] o umorzeniu śledztwa, na podstawie art. 37 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie tej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano m.in., że w niniejszej sprawie „prawa zmarłej pokrzywdzonej wykonuje X. Y., która była sędzią tutejszego sądu, obecnie zaś pozostaje sędzią w stanie spoczynku”. Wskazano również, że wyżej wymieniona sędzia pozostaje w kontaktach zarówno zawodowych, jak i I KO 31/25 2 towarzyskich z sędziami sądu wnioskującego, co może rodzić w odbiorze społecznym „nieuzasadnione przekonanie, że sprawa zostanie rozpoznana w sposób nieobiektywny, czy też prowadzić do nieuzasadnionych komentarzy i ocen podważających bezstronność sędziów”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że przepis art. 37 § 1 k.p.k., wprowadzający odstępstwo od konstytucyjnej zasady prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1), musi być wykładany restryktywnie. Oznacza to, że tylko okoliczności, które rzeczywiście mogą wywoływać w odbiorze społecznym, w tym także stron postępowania, wątpliwości co do bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy bądź wykluczać zakończenie postępowania przed tym organem w rozsądnym terminie, mogą stać się podstawą przekazania sprawy innemu sądowi w tym trybie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2013 r., III KO 65/13). Sąd wnioskujący nie wykazał, by w przedmiotowej sprawie takie okoliczności wystąpiły. Po pierwsze, w swoich rozważaniach sąd wnioskujący wyeksponował jedynie okoliczność, że sędzia X. Y. wykonuje prawa zmarłej pokrzywdzonej M. W., całkowicie pomijając to, że wyżej wymieniona nie wywiodła zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa, które zainicjowało postępowanie przed sądem w niniejszej sprawie. Po drugie, sąd wnioskujący nie wziął pod uwagę faktu, że co do zasady znajomość zawodowa sędziów wykonujących swe obowiązki w tym samym sądzie, nie przemawia automatycznie za uznaniem, że dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. innemu sądowi równorzędnemu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2016 r. III KO 56/16). Nie można natomiast a priori przyjmować, że pomiędzy wszystkimi sędziami sądu wnioskującego i sędzią w stanie spoczynku X. Y. istnieją na tyle silne więzi towarzyskie, przekraczające zwykłe relacje powstałe na gruncie I KO 31/25 3 służbowym, że nie jest możliwe rozpoznanie sprawy zainicjowanej ww. zażaleniem bez wywołania wątpliwości co do bezstronnego rozpoznania sprawy. W powyższym kontekście należy wskazać, że w swoim wystąpieniu sąd wnioskujący nie brał pod uwagę ani daty, w której wyżej wymieniona sędzia przeszła w stan spoczynku, ani tego, w jakim wydziale orzekała. Nie poświęcił tym kwestiom nawet wzmianki. A z informacji powszechnie dostępnych w Internecie wynika, że sędzia X. Y. przeszła w stan spoczynku w 2018 r., a wcześniej zajmowała stanowisko Przewodniczącej Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu. Powyższe okoliczności również nie pozwalają na stanowcze stwierdzenie, że z uwagi na istniejące relacje i intensywność kontaktów sędzi w stanie spoczynku X. Y. z sędziami sądu właściwego, zachodzi obawa co do bezstronnego rozpoznania ww. sprawy, uzasadniająca przekazanie w trybie art. 37 k.p.k. Pamiętać bowiem należy, że przekazanie sprawy w ww. trybie aktualizuje się tylko „w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawieniu sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobro wymiaru sprawiedliwości. Oznacza to, że ocena przesłanek przemawiających za skorzystaniem z instytucji unormowanej w art. 37 powinna cechować się zdecydowaną wyrazistością wniosków wynikających z tej oceny, oczywistych przy tym na tle całokształtu realiów konkretnej sprawy, w tym procesowych uwarunkowań jej rozpoznania przez sąd miejscowo właściwy i konsekwencji jej przekazania innemu sądowi” (J. Kosonoga [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, komentarz art. 37, teza 6). Należy również przypomnieć, że przekazanie sprawy innemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. jest ostatecznością i aktualizuje się dopiero wówczas, gdy nie ma innej metody dla uniknięcia podejrzeń o stronniczość sądu, w szczególności, gdy nie da się ich uniknąć w drodze prawidłowo zastosowanej instytucji wyłączenia sędziego - art. 42 k.p.k. (por. J. Kosonoga (w:) Kodeks postępowania karnego…, komentarz do art. 37, teza 8). Organ wnioskujący wskazanej wyżej ostateczności nie wykazał. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. [SOP] I KO 31/25 4 [r.g.]