I KO 50/24
Izba Karna2024-07-03
Skład orzekający: Kazimierz Klugiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy oskarżony pełni funkcję ławnika w sądzie okręgowym, który jest jednostką nadrzędną wobec sądu rejonowego właściwego do rozpoznania sprawy, a oskarżyciel prywatny wyraża obawy co do obiektywizmu i bezstronności sądu, zachodzą podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że inicjatywa Sądu Rejonowego w Opolu zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i musi być wykładana restryktywnie. Jednakże, w sytuacji gdy oskarżona jest ławnikiem Sądu Okręgowego, który rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń Sądu Rejonowego, a siedziby obu sądów są tożsame, uzasadnione jest przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu spoza obszaru właściwości Sądu Okręgowego w Opolu, aby uniknąć wątpliwości co do obiektywizmu i budować autorytet wymiaru sprawiedliwości.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Opolu zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy karnej dotyczącej J. D. innemu sądowi równorzędnemu. Powodem było pełnienie przez oskarżoną funkcji ławnika w Sądzie Okręgowym w Opolu, który jest jednostką nadrzędną wobec Sądu Rejonowego. Oskarżyciel prywatny wyraził obawy co do obiektywizmu i bezstronności sądu, wskazując, że oskarżona twierdziła, iż ma sprawę załatwioną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Oławie.Pełny tekst orzeczenia
I KO 50/24 POSTANOWIENIE Dnia 3 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie J. D., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 3 lipca 2024 r., wystąpienia Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt II K 159/24, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k., p o s t a n o w i ł : sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Oławie. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Opolu postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r., zwrócił się o przekazanie sprawy II K 159/24 innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swoje wystąpienie wskazał, że oskarżoną w sprawie jest J. D. pełniąca funkcję ławnika w Sądzie Okręgowym w O., który jest jednostką nadrzędną względem tamtejszego Sądu. Dodatkowo oskarżyciel prywatny występując do Sądu Rejonowego w wnioskiem o przekazanie sprawy oświadczył, że oskarżona twierdziła, że „ma sprawę załatwioną w sądzie”, co tym bardziej wskazuje na to, że w odbiorze zewnętrznym, jak i u oskarżyciela, mogą wywołać niepewność co do obiektywizmu i bezstronności Sądu właściwego do
I KO 50/24 2 rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych, co z oczywistych względów nie przekłada się na budowanie autorytetu wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego w Opolu zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym instytucja ustanowiona w art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter, stanowiąc odstępstwo od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Z tego względu wspomniany przepis musi być wykładany restryktywnie, albowiem nadmierne jego wykorzystywanie może podważać zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2018 r., IV KO 41/18, LEX nr 2498080; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18, LEX nr 2508529). „Chodzi zatem co do zasady o sytuacje, w których sprawa dotyczy bezpośrednio sądu właściwego lub jego sędziów i ławników. Gdy natomiast uczestnikami postępowania są osoby wykonujące zawód prokuratora, adwokata, radcy prawnego czy komornika, to dla przekazania sprawy innemu sądowi konieczne jest wykazanie, że in concreto z uwagi na istniejące relacje i intensywność kontaktów na gruncie zawodowym lub towarzyskim z sędziami sądu właściwego zachodzi uzasadniona obawa co do ich bezstronności” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., V KO 80/22, LEX nr 3486941). W niniejszej sprawie oskarżona jest wprawdzie ławnikiem Sądu Okręgowego w O., nie zaś Sądu Rejonowego w Opolu, to jednak biorąc pod uwagę tożsamość siedziby obu Sądów oraz właściwość funkcjonalną Sądu Okręgowego sprowadzającą się do rozpoznawania m.in. środków odwoławczych od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w ww. Sądzie Rejonowym zasadne stało się przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu spoza obszaru właściwości Sądu Okręgowego w Opolu. Biorąc pod uwagę względy ekonomiki procesowej sprawę przekazano Sądowi Rejonowemu w Oławie, położonemu w niedużej odległości od Opola.
I KO 50/24 3 Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [PGW] [ał]
Powiązane orzeczenia
- III KO 64/25 2025-06-02Czy w sytuacji, gdy oskarżycielem prywatnym w sprawie o zniesławienie jest sędzia sądu okręgowego, którego wydział jest właściwy do rozpoznawania środków odwoławczych od orzeczeń wszystkich sądów rejonowych w okręgu, zac…
- III KO 121/24 2024-09-26Czy w sytuacji, gdy oskarżony jest sędzią, a świadkami są inni sędziowie i prokuratorzy z tego samego okręgu, zachodzą podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwośc…
- V KO 10/24 2024-04-05Czy w sytuacji, gdy oskarżony pełnił funkcje związane z sądem miejscowo właściwym, a osoba zawiadamiająca o przestępstwie również miała powiązania z tym sądem, zachodzą podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równor…
- IV KO 73/13 2013-10-23Czy w sytuacji, gdy oskarżony pełnił funkcje prokuratora w różnych jednostkach prokuratury i nawiązał kontakty służbowe oraz towarzyskie z prokuratorami i sędziami w okręgu właściwego sądu, istnieje podstawa do przekazan…
- IV KO 77/24 2024-09-18Czy okoliczności związane z funkcją ławnika pełnioną przez oskarżonego w sądzie miejscowo właściwym uzasadniają przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?
Powołane przepisy
art. 37 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy