I KR 103/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Fornalik.Sędziowie: SN St. Mirski, SW Z. Rychlewski (spr.).Protokolant: T. Jarosławska.Prokurator Prok. Gen.: St. Majewski.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 1974 r. sprawy Janusza S., Marka K., Waldemara W., Marka T., i Dariusza W., oskarżonych z art. 168 § 2 k.k. oraz Marka K. oskarżonego z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 168 § 2 k.k. z powodu rewizji, założonych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 12 stycznia 1974 r., sygn. IV K 303/73,1)zmienia zaskarżony wyrok co do oskarżonego Marka K. w części dotyczącej kary w ten sposób, że na podstawie art. 73 § 1 i § 2 k.k. i art. 74 § 2 k.k. zawiesza warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres czterech lat i na mocy art. 76 § 3 k.k. oddaje oskarżonego na czas tej próby pod dozór kuratora,2)w pozostałych częściach utrzymuje tenże wyrok w mocy,3)zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego oraz tytułem opłaty za drugą instancję: od oskarżonych Janusza S., Marka K., Waldemara W. i Marka T. po 12.000 zł, od oskarżonego Dariusza W. zaś 8.400 zł, a od oskarżonego Marka K. 3.000 zł opłaty za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy w Warszawie po rozpoznaniu sprawy: m.in. Marka K. (...), oskarżonych o to, że:I.w dniu 15 września 1973 r. w Warszawie, działając wspólnie, przemocą polegającą na przytrzymywaniu za ręce i groźbą użycia kamienia doprowadzili Hannę K. do poddania się czynom nierządnym,to.jest o czyn określony w art. 168 § 2 k.k.;Marka K. oskarżonego o to, że:II.w dniu 15 września 1973 r. w Warszawie, godząc się na to, by Waldemar W., Janusz S. i Marek K. doprowadzili przemocą Hannę K. do poddania się czynom nierządnym, ułatwił im to przez nadużycie zaufania K. i zaprowadzenie jej na miejsce zgwałcenia,to.jest o czyn określony w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 168 § 2 k.k.,wyrokiem z dnia 12 stycznia 1974 r. uznał oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanych im czynów i skazał na mocy art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 168 § 2 k.k. w zw. z art. 21 § 2 k.k. w zw. z art. 57 § 1 i § 3 pkt 1 k.k. oskarżonego Marka K. na karę dwóch lat pozbawienia wolności (...).Nadto zasądził solidarnie od wszystkich wyżej wymienionych oskarżonych na rzecz Hanny K. kwotę 15.000 zł z 8% od dnia 15 września 1973 r. płatną do rąk Zygmunta K. oraz na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty kwotę 935 zł.Powyższy wyrok zaskarżyli rewizjami obrońcy oskarżonych (...).(...) Obrońca oskarżonego Marka K. w wywiedzionej przez siebie rewizji zarzucił:1)obrazę przepisów postępowania (art. 387 pkt 2 k.p.k.), a mianowicie art. 5 § 3 i 4 k.p.k. w zw. z art. 120 § 5 k.k. przez przyjęcie, że wniosek złożony przez przedstawiciela ustawowego pokrzywdzonej w toku śledztwa, posiada skuteczność w stosunku do wszystkich sprawców przestępstwa, nie wyłączając osk. Marka K., podczas gdy w rzeczywistości nie posiada on skuteczności w stosunku do ww. jako osoby najbliższej dla pokrzywdzonej;2)rażącą niewspółmierność kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.), gdyż po zapadłym wyroku Sądu I instancji, pokrzywdzona wraz z oskarżonym wystąpili do Sądu Powiatowego dla Warszawy-Pragi - Wydział I Nieprocesowy z wnioskiem o zezwolenie na zawarcie małżeństwa, powyższy nowy fakt czyni wyrok Sądu Wojewódzkiego oczywiście niesprawiedliwym.Rewizja wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i o umorzenie postępowania przeciwko oskarżonemu Markowi K., ewentualnie o zmianę tego wyroku przez warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Co do zarzutu obrazy przepisów postępowania, który podniosła rewizja obrońcy oskarżonego Marka K.Oskarżony Marek K. - jak dowodzi treść przedłożonego na rozprawie rewizyjnej odpisu aktu małżeństwa z dnia 11 maja 1974 r., sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego W. - zawarł w wymienionym poprzednio dniu związek małżeński z H.K. Od tej chwili dopiero oskarżony ten stał się jej - występującej w niniejszej sprawie w charakterze pokrzywdzonej - najbliższym w rozumieniu art. 120 § 5 k.k., nie był nim natomiast jeszcze ani w czasie, kiedy zaszło przedmiotowe zgwałcenie wspomnianej pokrzywdzonej (to znaczy w dniu 15 września 1973 r.), ani też wtedy, kiedy jej ojciec Zygmunt K. jako przedstawiciel ustawowy małoletniej pokrzywdzonej (mianowicie urodzonej w dniu 4 kwietnia 1957 r.) złożył w jej imieniu zgodnie z art. 42 § 2 k.p.k. wniosek o ściganie sprawców jej zgwałcenia, stanowiący nieodzowny warunek wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo z art. 168 k.k., którego ściganie z mocy § 3 cyt. przepisu następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 5 § 3 k.p.k.).W myśl przepisu art. 5 § 4 k.p.k. złożenie wniosku, o jakim wyżej mowa, zobowiązuje oskarżyciela publicznego do ścigania także niewskazanych w nim współsprawców, podżegaczy i pomocników oraz innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem sprawcy w owym wniosku wymienionego, z wyłączeniem wszakże najbliższych osoby zgłaszającej dany wniosek to znaczy - jak należy rozumieć - tych, których już w chwili składania rzeczonego wniosku łączył z wnioskodawcą stosunek określony w art. 120 § 5 k.k.Późniejsze (to znaczy dopiero po zgłoszeniu wniosku o ściganie) powstanie stosunku określonego w art. 120 § 5 k.k. nie może działać wstecz na korzyść osoby, która stała się najbliższym wnioskodawcy, to znaczy nie upoważnia do poczytania jej za uprzywilejowaną w rozumieniu art. 5 § 4 zd. 2 k.p.k. i do uznania w konsekwencji za bezskuteczny w odniesieniu do niej wniosku o ściganie oraz do umorzenia w związku z tym co do niej postępowania karnego na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k.Zarzut obrazy przepisów art. 5 § 3 i § 4 k.p.k. w związku z art. 120 § 5 k.k. nie jest przeto zasadny. (...)