II KK 432/22

Sygn. akt II KK 432/22 POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron, sprawy skazanych: Z. K. i A. S. za czyny z art. 190 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanych od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. X Ka 994/21, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z dnia 19 lipca 2021 r., sygn. III K 716/17 na podst. art. 535 § 3 k.p.k. postanowił: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanych kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Z. K. została oskarżona o to, że w dniu 15 listopada 2016 roku w W. na bazarze „[…]" kierowała groźby pozbawienia życia wobec B. A., przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. A. S. został oskarżony o to, że w dniu 14 listopada 2016 roku w W. na bazarze „[…]" kierował groźby pozbawienia życia wobec B. A., przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. 2 Wyrokiem z dnia 19 lipca 2021 roku, sygn. akt III K 716/17, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie: 1. oskarżoną Z. K. uznał za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i za to na podstawie art. 190 § 1 k.k. skazał ją na karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych; 2. oskarżonego A. S. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 190 § 1 k.k. skazał go na karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych; 3. na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził solidarnie od oskarżonych na rzecz oskarżycielki posiłkowej B. A. kwotę 2500 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; 4. na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził solidarnie od oskarżonych na rzecz oskarżyciela posiłkowego M. A. kwotę 2500 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; 5. na podstawie art. 41a § 1 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych zakaz kontaktowania się w jakikolwiek bezpośredni sposób z oskarżycielami posiłkowymi B. A. i M. A. na okres 3 lat; 6. na podstawie art. 41a § 1 i 4 k.k., art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych zakaz zbliżania się do oskarżycieli posiłkowych B. A. i M. A. na odległość mniejszą niż 100 metrów na okres 3 lat. Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonych. W wyniku tego sąd odwoławczy zmienił orzeczenie jedynie w zakresie środków kompensacyjnych i karnych. Kasację od wyroku sądu odwoławczego wywiódł obrońca, zarzucając mu rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art 433 § 1 k.p.k. w zw. z art 17 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu wadliwej kontroli odwoławczej i w następstwie tego uchybienia niezasadne zaakceptowanie przypisanego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie w wyroku o sygn. akt III K 716/17 popełnienia przestępstwa przez oboje skazanych z art. 190 § 1 k.k., w sytuacji, w której pokrzywdzona B. A. nie złożyła w toku postępowania skutecznie wniosku o ściganie Z. K. oraz A. S., co stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą, o 3 której mowa art 439 § 1 pkt 9 k.p.k., a co sąd okręgowy winien wziąć pod uwagę w ramach kontroli odwoławczej i wydać rozstrzygnięcie uchylające wyrok sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wywiedziona przez obrońcę skazanych kasacja okazała się oczywiście bezzasadna. Nie ma racji skarżący twierdząc, że w realiach niniejszej sprawy oskarżycielka posiłkowa nie złożyła skutecznego wniosku o ściganie skazanych Z.K. oraz A. S.. Podnosząc powyższy zarzut obrońca wskazywał, że opisując zdarzenie z udziałem A. S., w rubryce przeznaczonej na złożenie wniosku o ściganie, widnieje jedynie podpis pokrzywdzonej oraz data 14.11.2016 roku, zaś jako osoba, wobec której pokrzywdzona miała złożyć wniosek o ściganie wskazany jest nie A. S., ale mężczyzna o imieniu S., obywatel A.. Nadto obrońca wskazywał także, że zeznając w dniu 15 listopada 2016 roku pokrzywdzona nie złożyła wniosku o ściganie w związku z czynem popełnionym przez Z. K.. Lektura akt nie potwierdziła jednak sformułowanego przez obrońcę zarzutu. Ustawa nie wprowadza szczególnej formy wniosku, co oznacza, że może on zostać złożony zarówno pisemnie, jak i ustnie do protokołu (art. 143 § 1 pkt 1 k.p.k.). Istotne jest przy tym, aby w sposób jednoznaczny została wyrażona wola ścigania, chociażby zawierająca się w formule „żądania ukarania winnych” (zob. np. uchwała SN z dnia 13 października 1971 r., VI KZP 34/71, OSNKW 1972/1/2; wyrok SN z dnia 21 maja 1973 r., III KR 89/73, Biul. SN 1973/12/205; wyrok SN z 12.12.1985 r., II KR 372/85, OSNKW 1986/9–10/80). W niniejszej sprawie, w protokole przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej, w dniu 14 listopada 2016 roku, B. A. wskazała m. in: „w dniu 14.11.2016 r. w godz. 13:10-13:35 w W. na terenie targowiska […] mężczyzna obywatel Armenii o imieniu A. groził mi śmiercią. Obawiam się spełnienia tych gróźb i wnoszę o ściganie i ukaranie tych ludzi za groźby kierowane wobec mnie” (k. 23). Z uwagi na fakt, iż kolejnego dnia ponownie doszło do zdarzenia z udziałem pokrzywdzonej, złożyła 4 ona w tym zakresie zeznania uzupełniające, wprost wskazując, iż czyni to „w nawiązaniu do złożonego przeze mnie zawiadomienia w dniu wczorajszym (…)”, obejmując – jak należy uznać – złożonym wnioskiem o ściganie sprawców gróźb karalnych także zdarzenie z dnia 15 listopada 2016 roku. Początkowo postępowanie było bowiem prowadzone w sprawie zdarzeń opisanych jako groźby pozbawienia życia kierowane wobec B. A. w okresie od dnia 29 września do 15 listopada 2016 roku, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (k. 51) – a zatem jedno przestępstwo, odnośnie do którego pokrzywdzona złożyła wniosek o ściganie wprost, w sposób niemogący budzić jakichkolwiek wątpliwości. Przypomnieć zaś należy, iż zgodnie z art. 12 § 1 i 2 k.p.k., w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu, a w razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku. Nadto, po pierwotnym umorzeniu dochodzenia, B. A. złożyła zażalenie na tę decyzję, dotyczącą kierowanych wobec niej gróźb, artykułując dążenie do ścigania i ukarania sprawców popełnionych na jej szkodę przestępstw (k. 53). Przesłuchiwana po raz kolejny w charakterze świadka w dniu 8 sierpnia 2017 roku pokrzywdzona, odnosząc się do obu zdarzeń, podczas których doszło do kierowania gróźb pozbawienia życia pod jej adresem, wyraźnie zeznała, iż „ A. i Z. (…) chcą przejąć nadzór na bazarem, oni chcą się wzbogacać (…). Czuję się cały czas zastraszona, obawiam się o siebie, męża, podtrzymuję złożony wniosek o ściganie i ukaranie sprawcy. (…) Nie wiem co sprawcy gróźb mieli osiągnąć zeznając takie rzeczy, nie powinni mi grozić” (k. 60v). Niezależnie od powyższych okoliczności, w doktrynie przyjmuje się, że w przypadku braku wyraźnego oświadczenia, czy też istnienia wątpliwości w tym zakresie, wniosek o ściganie można złożyć w każdym czasie, także po wniesieniu aktu oskarżenia. Wymóg taki spełnia również oświadczenie pokrzywdzonego, że przyłącza się do procesu roli oskarżyciela posiłkowego. W takiej sytuacji wola ścigania jest wyraźna i brak uprzedniego wniosku o ściganie uznać należy za konwalidowany (J. Kosonoga (w:) red. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, Warszawa 2017, s. 204- 5 205; T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 1, Warszawa 2014, s. 107). W tym kontekście odnotować trzeba, że podczas rozprawy w dniu 24 maja 2019 roku pokrzywdzona złożyła oświadczenie o chęci działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego i z takim statusem występowała w toku postępowania przed sądem (k. 284). Nie sposób zatem uznać, by nie wyrażała jednoznacznie niezbędnej woli ścigania i ukarania sprawców w toku prowadzonego postępowania karnego w rozumieniu art. 12 § 1 k.k. Wniosek taki byłby zupełnie dowolny, mając także na uwadze fakt, że działający wszak w jej imieniu pełnomocnik w mowie końcowej przed sądem I instancji wprost wskazał, że wnosi o skazanie oskarżonych (k. 790). W realiach sprawy, postępowanie obejmujące zdarzenia stanowiące przedmiot postępowania kasacyjnego niewątpliwie wskutek złożenia niezbędnego wniosku o ściganie toczyło się z urzędu. Tym samym wywiedziona przez obrońcę kasacja nie mogła zostać uwzględniona i należało ją oddalić jako oczywiście bezzasadną, obciążając skazanych kosztami postępowania kasacyjnego. [as]