I KR 62/72

WyrokIzba Karna1972-05-11

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd jest zobowiązany do dopuszczenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów, jeśli strona wnioskuje o zbadanie poczytalności oskarżonego, a sąd nie stwierdził uzasadnionych wątpliwości co do jego stanu psychicznego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd jest zobowiązany do dopuszczenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów tylko wtedy, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego. Odmowa dopuszczenia takiego dowodu jest uzasadniona, jeśli z materiału dowodowego nie wynikają takie wątpliwości, a okoliczności podnoszone przez stronę nie uzasadniają ich istnienia. Fakt uprawiania nierządu, stan nietrzeźwości w chwili czynu czy sposób popełnienia przestępstwa nie stanowią samoistnych przesłanek do badania poczytalności.
Stan faktyczny
Janina A. została skazana za zabójstwo i kradzież. W rewizji zarzuciła sądowi obrazę przepisów postępowania karnego przez nieuwzględnienie wniosku o powołanie biegłych psychiatrów w celu zbadania jej poczytalności. Oskarżona twierdziła, że taka obraza mogła doprowadzić do wymierzenia kary w rażąco surowych rozmiarach. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę po rozpoznaniu rewizji.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i zasądził od oskarżonej koszty postępowania rewizyjnego oraz opłatę sądową.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Szarej (spr.).Sędziowie SN: St. Dąbrowski, Z. Neumann.Prokurator Prok. Gen.: K. Kraft.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 11 maja 1972 r. sprawy Janiny A. oskarżonej z art. 148 § 1 i art. 203 § 1 k.k. z powodu rewizji złożonej przez oskarżoną od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Ł. z dnia 17 listopada 1971 r., sygn. V K 72/74,1)utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy,2)zasądza od oskarżonej koszty postępowania rewizyjnego i 3.900 zł tytułem opłaty sądowej za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m. Ł. z dnia 17 listopada 1971 r., sygn. V K 72/71, Janina A. została skazana:I.z mocy art. 148 § 1 k.k. na karę 15 (piętnastu) lat pozbawienia wolności za to, że dnia 12 czerwca 1971 r. w Ł. działając w zamiarze pozbawienia życia Mieczysława C. uderzyła go kilkakrotnie nożem kuchennym w okolicę szyi i karku oraz syfonem szklanym w głowę, powodując stłuczenia mózgu w lewym płacie skroniowym, wylew lewostronny krwi do opon miękkich, ranę tłuczoną prawej skroni i ranę kłutą prawostronną na granicy karku i szyi oraz cztery rany cięte szyi, w następstwie czego nastąpił zgon tegoż C.;II.z mocy art. 203 § 1 i art. 36 § 3 k.k. na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności i 3.000 zł (trzech tysięcy) złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 60 (sześćdziesiąt) dni pozbawienia wolności za to, że w czasie i miejscu jak w punkcie I, zabrała w celu przywłaszczenia kwotę 670 złotych, 45 bonów dolarowych oraz zegarek marki "S.", tj. mienie łącznej wartości około 8.900 zł na szkodę tegoż Mieczysława C.;III.na mocy art. 66 k.k. wymierzono oskarżonej karę łączną 15 (piętnastu) lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 17 czerwca 1971 r.Od tego wyroku oskarżona założyła rewizję, zarzucając mu obrazę art. 3 § 1, 357 i 176 § 1 k.p.k. przez pozostawienie bez uwzględnienia wniosku obrony o powołanie biegłych lekarzy psychiatrów w celu zbadania stopnia poczytalności oskarżonej, tj. obrazę, która mogła doprowadzić do wymierzenia kary pozbawienia wolności w rażąco surowych rozmiarach i wnosząc o jego zmianę przez złagodzenie wymierzonej kary pozbawienia wolności, a ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja, nie kwestionując prawidłowości ustaleń faktycznych, zawartych w motywach zaskarżonego wyroku, podnosi zarzut obrazy przepisów art. 3 § 1, 357 i 176 § 1. k.p.k., mającej polegać na niesłusznym odstąpieniu przez Sąd Wojewódzki od poddania oskarżonej badaniom przez biegłych lekarzy, psychiatrów.Zarzut ten nie jest słuszny.Zgodnie z normą art. 176 § 1 k.p.k. zasięga się opinii instytutu naukowego lub naukowo-badawczego albo zakładu specjalistycznego lub powołanej do tego instytucji albo też powołuje się biegłych, jeżeli dla stwierdzenia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy wymagane są wiadomości specjalne. Ze względu na tę zasadę w przypadku istnienia uzasadnionej wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego Sąd zobowiązany jest do dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów niezależnie od wniosku strony (art. 183 k.p.k.). Mając jednakże na uwadze to, że dowód ten należy dopuścić tylko wtedy, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, Sąd zobowiązany jest do zbadania zasadności wniosku o przeprowadzenie takiego dowodu. Jeśli okaże się, że okoliczności powołane przez stronę są nieprawdziwe, bądź nawet jeśli są prawdziwe, ale nie uzasadniają istnienia wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, Sąd odmawia dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów.Przechodząc do kwestii podniesionej w rewizji należy stwierdzić, iż Sąd Wojewódzki, odmawiając dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów, nie uchybił zasadzie wyrażonej w art. 176 § 1 k.p.k., skoro ani z wyjaśnień oskarżonej Janiny A., ani z innych dowodów ujawnionych na rozprawie nie wynika, by była ona dotknięta chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym. Nic nie wskazuje też na to, że czynności psychiczne w chwili czynów były u niej zakłócone z innego powodu tak, iż zdolność rozpoznania ich znaczenia lub kierowania postępowaniem była u niej ograniczona w znacznym stopniu. Fakt zaś zawodowego uprawiania przez oskarżoną nierządu, jak również jej stan nietrzeźwości w chwili czynu i sposób popełnienia przestępstwa, nie mogą być uznane - wbrew odmiennemu poglądowi wyrażonemu w rewizji - za przesłanki do istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jej poczytalności.Wymierzonej oskarżonej Janinie A. kary nie można uznać za rażąco surową w rozumieniu art. 387 pkt 4 k.p.k., jeśli się uwzględni stopień społecznego niebezpieczeństwa przypisanych jej czynów. Przeciwnie, dotychczasowa karalność oskarżonej, niechęć do pracy, pasożytniczy tryb życia, okrutny sposób działania, a także zachowanie się po popełnieniu przestępstwa, to okoliczności, które pozwalają stwierdzić, że wymierzona jej kara jest raczej karą łagodną.Stwierdzając powyższe, Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nie jest zasadna i dlatego orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 148 § 1art. 203 § 1 KKart. 148 § 1 KKart. 203 § 1art. 36 § 3 KKart. 66 KKart. 3 § 1art. 176 § 1 KPKart. 183 KPKart. 387 pkt 4 KPK§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.