II K 830/59

Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Katowicach, Wydział VIII Karny w Częstochowie, wyrokiem z dnia 26 maja 1959 r. skazał na mocy art. 257 § 1 k.k. oskarżonych:1)Czesława M. na 5 lat więzienia i2)Janusza S. na 4 lata więzienia za to, że działając wspólnie i w porozumieniu, czynem ciągłym, zabrali w celu przywłaszczenia z terenu kilkunastu cmentarzy wyznaniowych oraz komunalnych, elementy nagrobkowe jak krzyże, płyty, spody i filary, ramki do obramowania grobów i wizerunki z granitu szwedzkiego, brązu i porcelany wartości nie mniejszej od 180.000 zł na szkodę rodzin osób zmarłych; z art. 1 § 3 lit. c dekretu z dnia 4 marca 1953 r. przy zastosowaniu art. 1 § 1 lit. b i § 2 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. tegoż Czesława M. na 10 lat więzienia oraz tegoż Janusza S. na 8 lat więzienia za to, że:II.działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali włamania do sklepu tekstylnego nr 39 MHD, skąd skradli większą ilość materiałów wełnianych, przedstawiających łączną wartość 113.318.812 zł nadto tegoż Czesława M. na mocy art. 150 § 1 k.k. na 3 miesiące aresztu za to, że:III.będąc aresztowany na mocy postanowienia Prokuratora Powiatowego w Tarnowskich Górach z dnia 17 października 1958 r. w sprawie 1 DS 768/58 korzystając z nieuwagi dozorującego go funkcjonariusza MO zbiegł z aresztu Komendy Powiatowej MO.Jako kary łączne sąd wymierzył oskarżonym:1)Czesławowi M. 10 lat więzienia z utratą praw na 5 lat i przepadkiem majątku do wysokości wyrządzonej szkody,2)Januszowi S. 8 lat więzienia z utratą praw na okres 5 lat i przepadkiem majątku do wysokości wyrządzonej szkody.Tymże wyrokiem sąd skazał Romana Z. z art. 160 k.k. Martę S. z art. 27 k.k. w związku z art. 257 § 1 k.k. oraz 8-miu oskarżonych z art. 161 k.k.Od powyższego wyroku wnieśli rewizje oskarżeni Czesław M. i Janusz S.Rewizja oskarżonego Czesława M. zarzuca:1)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez skazanie tegoż oskarżonego za czyn określony w pkt II oskarżenia na podstawie pomówienia współoskarżonego S.,2)rażącą surowość wymierzonych oskarżonemu kar.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego z zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 1 § 3 lit. c dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) oraz o złagodzenie pozostałych kar.Rewizja oskarżonego Janusza S. zarzuca:1)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku,2)obrazę art. 292 k.p.k. przez niedopuszczenie dowodu z biegłych psychiatrów dla ustalenia stopnia poczytalności oskarżonego.3)obrazę art. 17 k.k. względnie 18 k.k. oraz art. 79 i 80 k.k. przez nieuznanie skazanego za nieodpowiedzialnego i nieumieszczenie go w zamkniętym zakładzie leczniczym,4)obrazę art. 324 § 2 k.p.k. przez nieuprzedzenie oskarżonego o możliwości zastosowania ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, zastosowanie przepisu art. 17 k.k. oraz umieszczenie oskarżonego w zamkniętym zakładzie leczniczym - względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Jak wynika z protokółu rozprawy, obrońca oskarżonego Janusza S. trzykrotnie ponawiał wniosek o powołanie biegłych psychiatrów dla zbadania stanu poczytalności oskarżonego. Sąd odmówił temu wnioskowi, motywując swe stanowisko tym, że "sprawa została wyjaśniona dostatecznie". Natomiast sąd dopuścił dowód z opinii biegłych z akt Sądu Powiatowego w Częstochowie, z której wynika, że oskarżony Janusz S. jest nałogowym alkoholikiem, że cierpi na padaczkę pourazową, w związku z czym posiada on obniżoną tolerancję na alkohol, że w okresie nadużywania alkoholu nie posiada on zdolności rozumienia znaczenia czynu i kierowania swym postępowaniem (art. 17 k.k.).Sąd I instancji wychodząc z założenia., iż przewód sądowy nie dostarczył dostatecznych dowodów do przyjęcia, że oskarżony ten dopuścił się zarzuconych mu czynów w stanie odurzenia alkoholem, doszedł do wniosku, iż tempore criminis był on poczytalny.Takie stanowisko nie jest słuszne.Sąd powołany jest do kontrolowania logicznych przesłanek opinii biegłych i do sprawdzania jej wyników na podstawie materiału dowodowego sprawy, jednakże nie może ich zastępować.Wskazana opinia biegłych psychiatrów - co zresztą sąd zaznaczył w motywach wyroku - jest opinią sprzed dwóch lat. Można zatem mieć uzasadnione wątpliwości co do jej aktualności. Stan oskarżonego mógł w ciągu dwóch lat ulec poprawie bądź też pogorszeniu. Jeżeli sąd uważał za zbędne ponowne poddanie oskarżonego badaniu przez biegłych psychiatrów, to w każdym razie powinien był przynajmniej wezwać biegłych na rozprawę, by zarówno sąd jak też strony mogły zadawać im pytania, zmierzające do możliwie najbardziej wyczerpującego wyjaśnienia odnośnej kwestii.Wprawdzie przepis art. 296 k.p.c. - w razie nie budzącego wątpliwości przyznania się oskarżonego do winy - zezwala na nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego lub na częściowe tylko przeprowadzenie go. Jednakże może to nastąpić jedynie za zgodą stron i nie może naruszać zagwarantowanych przepisami k.p.k. praw oskarżonego.Ponieważ omówione wyżej uchybienie należy do rzędu uchybień określonych w art. 383 pkt 3 k.p.k., bowiem mogło mieć wpływ na treść wyroku - przeto należało wyrok w części dotyczącej skazania oskarżonego Janusza S. uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania w tym zakresie.Z uwagi na to, że sprawa oskarżonego Czesława M. łączy się jak najściślej ze sprawą oskarżonego Janusza S., a nadto zarzut obrazy art. 324 k.p.k. (nieuprzedzenie o możliwości zastosowania surowszego przepisu z ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. - pkt 4 zarzutów rewizji oskarżonego Janusza S.) dotyczy również sprawy Czesława M. - przeto należało uchylić zaskarżony wyrok również w tej części i sprawę w tym zakresie przekazać do ponownego rozpoznania.Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.