II KR 96/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Porębski. Sędziowie: Z. Bartnik, K. Jarząbek (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kępiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 9 maja 1988 r. sprawy Henryka P., oskarżonego o czyn określony w art. 201 i art. 265 § 1 w zw. art. 10 § 2 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego, od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 28 sierpnia 1987 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w K. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 28 sierpnia 1987 r. uznał oskarżonego Henryka P. za winnego tego, że w dniu 18 i 19 września 1986 r. w R. i K. po uprzednim przerobieniu dowodu wpłaty przez wywabienie adnotacji o wpłacie kwoty 1.000 zł i wpisanie na to miejsce adnotacji - 1.045.000 zł oraz wprowadzenie przez to w błąd właściciela asygnaty uprawniającej do nabycia samochodu marki "Łada" - Ryszarda D., jak też pracownicy PP "Polmozbyt" w R. załatwiającej formalności finansowe przy sprzedaży samochodu, że wpłacił na konto przedsiębiorstwa 1.045.000 zł, podczas gdy w rzeczywistości wpłacił tylko 1.000 zł, wyłudził samochód osobowy marki "Łada" wartości 1.042.250 zł na szkodę PP "Polmozbyt" w R., tj. o popełnienie czynu określonego w art. 201 i 265 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k., i za tak przypisany czyn - na podstawie art. 201 k.k. w zw. z art. 10 § 3, art. 36 § 3, art. 40 § 1, art. 46 § 1 pkt 2 i art. 49 k.k. - skazał go na karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 1.100.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat, konfiskaty mienia w całości i podania wyroku do publicznej wiadomości przez jego ogłoszenie w prasie na terenie województwa.Od wyroku tego rewizję wniósł obrońca oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizji obrońcy oskarżonego nie można odmówić słuszności.Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, stwierdzić należy, że w postępowaniu przed sądem nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności dotyczących stanu zdrowia psychicznego sprawcy, co w konsekwencji spowodowało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Na wstępie podkreślić należy, że kwestionowana przez obrońcę oskarżonego w rewizji opinia psychiatryczna jest istotnie lakoniczna. Biegli lekarze psychiatrzy nie ustosunkowali się do całego zaprezentowanego im materiału dowodowego, a w związku z tym nie wypowiedzieli się co do wszystkich zagadnień mających istotne znaczenie dla oceny stanu zdrowia psychicznego oskarżonego.Przede wszystkim podnieść należy, że dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów oraz psychologa został dopuszczony przez prokuratora po otrzymaniu przez niego informacji, że oskarżony, jego siostra i ich rodzice są pacjentami Przychodni Zdrowia Psychicznego w K.Fakt ten został potwierdzony odpowiednimi zaświadczeniami lekarskimi z tej przychodni. Z treści zaświadczenia dotyczącego oskarżonego wynika, że był on jeden raz badany na życzenie rodziny. Badający go lekarz stwierdził podejrzenie charakteropatii po zatruciu gazem i porażeniu prądem. Ponadto stwierdzono, że istnieje duże obciążenie rodzinne zaburzeniami psychicznymi. Biegli lekarze psychiatrzy poza stwierdzeniami, że w aktach sprawy znajduje się takie zaświadczenie, nie dążyli do ustalenia okoliczności, w jakich doszło do zatrucia gazem i porażenia prądem elektrycznym, oraz wpływu tych zdarzeń na zdrowie psychiczne oskarżonego, a jeżeli chodzi o okoliczności dotyczące obciążeń psychicznych rodziny oskarżonego, to pominęli je w swojej opinii. Ponadto biegli ci w opinii swojej powołali się na wyniki badań psychologicznych. W świetle realiów sprawy uwzględnienie tych badań przez biegłych psychiatrów było rzeczą niemożliwą, gdy porówna się daty sporządzenia opinii psychiatrycznej i - psychologicznej. Opinia sądowo-psychiatryczna została sporządzona dnia 15 kwietnia 1987 r., a opinia psychologiczna w dniu 4 maja 1987 r.A zatem w świetle tego nie można podzielić poglądu wyrażonego w motywach zaskarżonego wyroku, że opinia biegłych lekarzy psychiatrów "nie zawiera żadnych luk, jest jasna, zrozumiała i prawidłowo uzasadniona".Pominięcie dowodów mających znaczenie dla opracowania opinii powoduje, że opinia taka jest niepełna, tzn. nie uwzględnia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia konkretnej kwestii okoliczności.Opinia biegłych nie może być tylko ich osobistym mniemaniem lub nie udokumentowanym przekonaniem, lecz musi zawierać wnioski z odpowiednim uzasadnieniem.Podlega ona ocenie sądu jak każdy inny dowód i wszystkie przesłanki dowodowe, na których oparli się biegli, powinny być w pełni dokładnie wymienione i określone tak, aby organ procesowy mógł je zawsze skontrolować. W wypadku gdy biegli nie uwzględnili wszystkich dowodów lub nie wypowiedzieli się we wszystkich kwestiach, organ procesowy powinien żądać od nich uzupełnienia opinii w tym zakresie.Nieustosunkowanie się przez biegłych do tych przytoczonych okoliczności uniemożliwia przeprowadzenie właściwej kontroli rewizyjnej zaskarżonego wyroku, tym bardziej że w postępowaniu rewizyjnym przedstawiono zaświadczenie z wymienionej przychodni, w którym jej kierownik Henryk K. specjalista psychiatra stwierdził: "badałem go (oskarżonego - dop. SW) w domu na życzenie rodziny z powodu zaburzeń zachowania zaistniałych po przebytym porażeniu prądem, które miało miejsce w roku 1980. Wyżej wymieniony po tym wypadku wyraźnie zmienił się psychicznie i wykazywał objawy encefalopatyczne, które wymagały okresowych interwencji psychiatrycznych. Dodaję, że w rodzinie wyżej wymienionego stwierdza się przypadki chorób psychicznych, trzy osoby jego najbliższych są leczone w WPZP. Zaistniały konflikt pozwala podać w wątpliwość jego poczytalność w chwili dokonania czynu" (zaświadczenie z Wojewódzkiej Przychodni Zdrowia Psychicznego w K.). Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd Wojewódzki powinien wyjaśnić podniesione kwestie - uzupełniając opinię - przez przesłuchanie na rozprawie biegłych, którzy sporządzali opinię, lub powołanie nowego zespołu biegłych. Co się zaś tyczy pozostałych dowodów, to Sąd Wojewódzki powinien skorzystać z uprawnień wynikających z art. 391 § 2 k.p.k.