Rw 198/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak (sprawozdawca). Sędziowie: ppłk J. Jeż, mjr T. Kacperski (sędzia s. wojsk. deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Rulewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 września 1979 r. na rozprawie sprawy Leszka A., nieprawomocnie skazanego za przestępstwo określone w art. 176 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji, wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Okręgu Wojskowego w N. z dnia 11 maja 1979 r., od rewizji obrońcy nie uwzględnił, lecz z urzędu zmienił zaskarżony wyrok przez:a) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 176 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k. na art. 168 § 1 k.k. w zbiegu z art. 176 k.k. i w związku z art. 25 § 2 k.k. (...),b) przyjęcie za podstawę wymiaru kary art. 168 § 1 k.k. - i z tymi zmianami wyrok ten w pozostałej części utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonego, podnosząc w rewizji zarzut naruszenia przez sąd przepisów postępowania, a mianowicie art. 182 k.p.k., błędu w ustaleniach faktycznych wskutek ustalenia u oskarżonego znacznego stopnia niepoczytalności (art. 25 § 2 k.k.), zamiast jej zniesienia (art. 25 § 1 k.k.), oraz wymierzenia oskarżonemu rażąco niewspółmiernie surowej kary. W konkluzji rewizji obrońca wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo o zmianę wyroku przez znaczne złagodzenie orzeczonej kary.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym obrońca poparł swoją rewizję, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnosząc o nieuwzględnienie tej rewizji, jednocześnie postulował zmianę wyroku z urzędu przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 176 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k. na art. 168 § 1 k.k. w zbiegu z art. 176 k.k. i w związku z art. 25 § 2 k.k.Uzasadnienie prawneW związku z tym Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy w części dotyczącej naruszenia przez sąd przepisów postępowania karnego, a w szczególności art. 182 k.p.k. wskutek przyjęcia za podstawę ustaleń faktycznych niepełnej opinii psychiatrycznej, jest częściowo słuszna. Zważyć bowiem należy, że - stosownie do treści art. 183 k.p.k. - o stanie zdrowia psychicznego, a w związku z tym również poczytalności oskarżonego w chwili popełnienia czynu zabronionego opiniują biegli lekarze psychiatrzy na podstawie przeprowadzonych przez siebie badań i ewentualnie badań uzupełniających pomocniczych, do których m.in. zaliczyć należy badania psychologiczne. Nie oznacza to jednak, że wyniki wspomnianych badań pomocniczych mogą być pomijane w opinii psychiatrycznej. Wręcz odwrotnie, jeżeli biegli lekarze psychiatrzy przyjmują w swojej opinii inne oceny, niż wynika to z badań pomocniczych, np. z opinii psychologicznej, to zobowiązani są swoje stanowisko w tej kwestii uzasadnić, wskazując, dlaczego nie podzielają wyników tych badań. Brak takiego uzasadnienia utrudnia kontrolę merytorycznej słuszności zajętego przez biegłych stanowiska.W rozpoznawanej sprawie Leszka A. biegli lekarze psychiatrzy nie uczynili zadość temu warunkowi i jakkolwiek w swojej opinii wspominają o wynikach badań psychologicznych, to jednak nie wykazali, dlaczego w pełni ich nie podzielają i opiniują odmiennie. Brak ten, jak podnosi obrońca dopiero w rewizji, a czego nie dostrzegł występując przed sądem pierwszej instancji, czyni wspomnianą opinię niepełną i tym samym zobowiązuje sąd do postąpienia zgodnie z dyrektywą wynikającą z art. 182 k.p.k.Wspomniane uchybienie jednak nie uzasadnia, jak to wywodzi obrońca, uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy w trybie art. 402 § 3 k.p.k. zażądał od tych samych biegłych lekarzy psychiatrów opinii uzupełniającej w kwestii określenia stopnia niedorozwoju umysłowego oskarżonego oraz stanu jego poczytalności w chwili popełnienie zarzucanego mu czynu.W opinii tej, ustosunkowując się do poruszonych wyżej kwestii, biegli stwierdzili jednoznacznie i przekonująco, że w oparciu o poczynione ustalenia, bliżej omówione w opiniach, nie mogą przychylić się do oceny poziomu umysłowego oskarżonego zawartej w opinii psychologicznej, zwłaszcza że biegły w tym zakresie dopuszcza możliwość innej oceny niż uzyskana na podstawie cyfrowego wyniku badań metodą Wechslera, i podtrzymują swoje stanowisko co do tego, że oskarżony dotknięty jest encefalopatią prawdopodobnie pourazową w postaci zespołu charakteropatycznego z cechami lekkiego niedorozwoju umysłowego, w związku z czym w chwili dokonania czynu miał on w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznawania znaczenia tego czynu i pokierowania swoim postępowaniem.Podzielając tę opinię biegłych, zaznaczyć należy, że ustalenia sądu, przyjmując zmniejszoną w znacznym stopniu (art. 25 § 2 k.k.) poczytalność oskarżonego w chwili dokonania zarzucanego mu czynu, są w pełni prawidłowe i z tych względów rewizja obrońcy domagająca się uznania pełnej niepoczytalności oskarżonego nie może być uwzględniona (...).(...) Podzielając natomiast stanowisko przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej co do oceny prawnej czynu oskarżonego, należało opierając się na prawidłowych ustaleniach faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji zmienić kwalifikację przypisanego oskarżonemu czynu - z art. 176 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k. na art. 168 § 1 k.k. w zbiegu z art. 176 k.k. i w związku z art. 25 § 2 k.k. Skoro bowiem oskarżony swoim działaniem wyczerpał znamiona określone w tych przepisach, przy czym żaden z nich nie obejmuje całej treści popełnionego przezeń czynu, to w myśl zasady wyrażonej w art. 10 § 2 k.k. czyn jego powinien być kwalifikowany z obu wspomnianych przepisów w zbiegu kumulatywnym (...).