III KR 254/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: M. Szczepański (sprawozdawca), T. Świt (sędzia SW deleg.).Prokurator Prokuratury Generalnej: P. Sowiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 1979 r. sprawy Henryka B., oskarżonego z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez oskarżycielkę posiłkową i oskarżonego, od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 27 kwietnia 1979 r.uchylił powyższy wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Toruniu.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 27 kwietnia 1979 r. Henryk B. uznany został za winnego zbrodni określonej w art. 148 § 1 k.k., polegającej na tym, że dnia 12 października 1973 r. w godzinach nocnych w W. w zamiarze pozbawienia życia swej konkubiny Heleny M. dał do niej sześć strzałów z pistoletu typu PW, powodując rozległe zniszczenie lewego płata czołowego mózgu i kości sklepienia po stronie lewej okolicy czołowo-skroniowej oraz masywne zniszczenie kości podstawy czaszki, na skutek czego nastąpił natychmiastowy zgon Heleny M., przy czym w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu zdolność rozumienia jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem miał ograniczoną w stopniu znacznym, i na podstawie cytowanego przepisu w związku z art. 25 § 2 k.k. skazany na karę 15 lat pozbawienia wolności.Rewizje od tego wyroku wnieśli pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej oraz dwaj obrońcy oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z materiału dowodowego wynika, że opinia o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego - z jaskrawym naruszeniem treści art. 183 k.p.k., co przeoczyły obie strony procesowe wnoszące rewizje, a także urząd prokuratorski - wydana została przez biegłego lekarza psychiatrę w osobie Elżbiety S. i lekarza medycyny Alinę G., przy czym udział w opracowywaniu tej opinii wzięła Halina K. - psycholog. To, że Alina G. nie jest lekarzem psychiatrą, wynika z podpisu pod opinią złożoną w śledztwie, adnotacji w protokole rozprawy, a ponadto z informacji udzielonej na żądanie Sądu Najwyższego w dniu 31 sierpnia 1979 r.Z powyższego wynika, że w wydaniu opinii o stanie zdrowia psychicznego nie uczestniczyło dwóch (co najmniej) biegłych lekarzy psychiatrów.Treść art. 183 k.p.k. jest kategoryczna i nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że koniecznym i podstawowym niejako warunkiem do tego, aby opinia o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego mogła być podstawą ustaleń co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, jest pochodzenie jej od dwóch biegłych lekarzy psychiatrów; jeżeli ten warunek nie jest spełniony, to nie może być mowy o przeprowadzeniu dowodu z prawidłowej opinii. Skoro w sprawie niniejszej wspomniany warunek nie został spełniony - złożona opinia o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego nie mogła być podstawą ustaleń faktycznych; w związku z tym zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania, zwłaszcza że zachodzi konieczność postąpienia zgodnie z żądaniem biegłych lekarzy psychiatrów, którzy po zbadaniu oskarżonego w dniu 14 grudnia 1978 r. zalecili obserwację w zakładzie leczniczym.Wprawdzie to, co wyżej powiedziano, czyni zbędnym merytoryczną ocenę dotychczasowej "opinii", niemniej jednak w związku z zarzutami zawartymi w rewizji oskarżycielki posiłkowej nie sposób nie stwierdzić, że w "opinii" tej brak przekonującej argumentacji co do stwierdzonego w niej ograniczonego uszkodzenia centralnego układu nerwowego oskarżonego. Ani bowiem w opinii złożonej w śledztwie, ani też w uzupełniającej "opinii" złożonej na rozprawie nie przytoczono przekonujących przesłanek wskazujących w sposób niewątpliwy na bezsporność owego uszkodzenia, z którym powiązano upojenie na podłożu patologicznym, dające podstawę do uznania, że tempore criminis oskarżony działał w stanie poczytalności ograniczonej w stopniu znacznym (art. 25 § 2 k.k.).Dodać także należy, że sąd pierwszej instancji z rażącym naruszeniem art. 3 § 1 i art. 372 § 1 pkt 1 k.p.k. nie dokonał w zaskarżonym wyroku oceny dowodu z opinii psychiatrycznej, ograniczając się do nic nie mówiącego powołania się na opinię i przeoczając - na co już wielokrotnie zwracał uwagę Sąd Najwyższy - że dowód z opinii biegłych psychiatrów podlega takiej samej ocenie jak inne dowody zebrane w sprawie. Do owej oceny, co trzeba dodatkowo podnieść - zmuszała sąd pierwszej instancji treść wniosku dowodowego pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej z dnia 26 kwietnia 1979 r., w którym przytoczył on wiele krytycznych uwag co do meritum tej opinii (...).