III KR 315/79
WyrokIzba Karna1979-09-11
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd orzekający może oprzeć się na opinii biegłych psychiatrów, nawet jeśli nie została ona sporządzona przez instytut naukowy lub specjalistyczną instytucję, pod warunkiem, że opinia ta nie budzi wątpliwości co do swojej trafności?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że art. 176 § 1 k.p.k. nie przyznaje prymatu opiniom sporządzonym przez instytucje naukowe lub specjalistyczne nad opiniami biegłych. Kluczowe jest, aby opinia biegłych była pełna, jasna i nie budziła wątpliwości co do swojej trafności, a sąd orzekający może oprzeć się na takiej opinii, nawet jeśli nie została ona sporządzona przez jedną z instytucji wymienionych w przepisie.Stan faktyczny
Bogusław G. został skazany za dokonanie rozboju z użyciem gwałtu, w wyniku którego zabrał mienie o znacznej wartości. Sąd Wojewódzki w Elblągu uznał, że oskarżony miał ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania postępowaniem, co zostało uwzględnione przy wymiarze kary. Obrońca oskarżonego wniósł rewizję, kwestionując m.in. sposób przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów i sugerując, że oskarżony działał w warunkach art. 25 § 1 k.k. oraz zataił chorobę padaczkową.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w Elblągu, łagodząc karę pozbawienia wolności wymierzoną oskarżonemu.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: M. Szczepański (sprawozdawca), L. Misiurkiewicz (sędzia SW deleg.).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Olborski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Bogusława G., oskarżonego z art. 210 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Elblągu z dnia 31 lipca 1979 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że karę pozbawienia wolności wymierzoną złagodził do 10 lat (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Elblągu Bogusław G. uznany został za winnego tego, że - mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu oraz kierowania swoim postępowaniem - w dniu 28 listopada 1978 r. w J., działając wspólnie z Sylwestrem M., użył gwałtu na osobie Adeli B., polegającego na grożeniu jej nożem, biciu pięściami i kopaniu po całym ciele oraz związaniu i zakneblowaniu ust, doprowadzając ją w ten sposób do stanu bezbronności, a następnie zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze, bony oszczędnościowe PKO, dolary kanadyjskie, biżuterię i inne przedmioty łącznej wartości 17.820 zł na szkodę wymienionej oraz bony oszczędnościowe PKO, srebrne sztućce, alkohol i inne przedmioty łącznej wartości 26.380 zł na szkodę Eugeniusza C. Za ten czyn - na podstawie art. 210 § 2, art. 36 § 3 i art. 40 § 1 pkt 3 k.k. - skazano oskarżonego na karę 12 lat pozbawienia wolności, 15.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres lat 5 (...).Uzasadnienie prawneW związku z rewizją oskarżonego Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W świetle treści opinii biegłych psychiatrów zarzut obrazy art. 176 § 1, a w istocie art. 182 k.p.k., nie mógł być uznany za zasadny.Po pierwsze - nie sposób jest mówić o obrazie art. 176 § 1 k.p.k., gdyż przepis ten stwarza podstawę do wyboru przewidzianych w nim możliwości zasięgnięcia opinii w instytucie naukowym lub naukowo-badawczym albo w zakładzie specjalistycznym lub powołanej do tego instytucji czy w drodze powołania odpowiedniej liczby biegłych w danej specjalności.Po drugie - jeżeli sąd orzekający przeprowadzi dowód z opinii biegłych, to taka decyzja nie może być uznana za błędną, a odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii jednej z wyżej wymienionych instytucji nie może być uznana za wadliwą, pod warunkiem że opinia biegłych nie nasuwa żadnych wątpliwości co do swej trafności.Inaczej mówiąc - art. 176 § 1 k.p.k. nie przyznaje prymatu opinii wymienionych w nim instytucji nad opinią biegłych.W sprawie niniejszej rewidujący w istocie rzeczy uznał opinię biegłych psychiatrów za niepełną w tym znaczeniu, że skoro biegli stwierdzili u oskarżonego charakteropatię o wyjątkowo dużym nasileniu oraz znaczne ubytki w sferze uczuciowości wyższej, to w tych warunkach - zdaniem rewidującego - uwzględniając uprzednią oraz następną karalność oskarżonego, istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż działał on w warunkach art. 25 § 1 k.k.Pogląd swój dodatkowo poparł obrońca twierdzeniem, że oskarżony zataił przed biegłymi badającymi go występującą u niego padaczkę. Nietrafność omawianego zarzutu jest wręcz oczywista w świetle następujących okoliczności:a) oskarżony nie jest chory na padaczkę, co wynika z informacji lekarskiej przekazanej Sądowi Najwyższemu przez Zakład Karny w G.;b) wspomniane wyżej okoliczności o stopniu charakteropatii oskarżonego Bogusława G. i brakach w jego sferze uczuciowości wyższej stały się podstawą orzeczenia o istnieniu warunków przewidzianych w art. 25 § 2 k.k.;c) biegli psychiatrzy zapoznali się z dokumentacją lekarską co do pobytu oskarżonego Bogusława G. w Szpitalu Psychiatrycznym w K., a ponadto wypowiedzieli się co do braku potrzeby umieszczenia oskarżonego na obserwacji w myśl art. 184 § 1 k.p.k., a także co do tego, że pobyt oskarżonego na wolności nie stwarza poważnego niebezpieczeństwa dla porządku prawnego.Reasumując należy stwierdzić, że pełność i jasność opinii oraz rozważenie przez biegłych wszystkich istotnych kwestii nie pozwala na zakwestionowanie wspomnianej opinii (...).
Powiązane orzeczenia
- II KR 96/88 1988-05-09Czy opinia biegłych psychiatrów, która nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności dotyczących stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, może stanowić podstawę do skazania?
- Rw 198/79 1979-09-06Czy opinia psychiatryczna, która nie uzasadnia odrzucenia wyników badań psychologicznych, może stanowić podstawę ustaleń faktycznych sądu?
- II KR 30/79 1979-03-05Czy zaniechanie wezwania na rozprawę biegłych psychiatrów, którzy wydali opinię w postępowaniu przygotowawczym, oraz pominięcie dowodu z zeznań świadków obrony, mimo braku ustawowych podstaw do oddalenia wniosku, stanowi…
- IV KR 238/66 1967-01-17Czy opinia biegłych psychiatrów, która nie uwzględnia dokumentacji medycznej oskarżonego i nie pozwala na zadawanie pytań przez strony, może stanowić podstawę ustaleń sądu dotyczących stanu psychicznego oskarżonego w chw…
- IV KR 87/68 1968-04-04Czy opinia biegłych psychiatrów, wydana po pobieżnym kontakcie z oskarżonym i bez uwzględnienia całokształtu zebranego materiału dowodowego, może stanowić podstawę do skazania?
Powołane przepisy
art. 210 § 2 KKart. 210 § 2art. 36 § 3art. 40 § 1 pkt 3 KKart. 176 § 1art. 182 KPKart. 176 § 1 KPKart. 25 § 1 KKart. 25 § 2 KKart. 184 § 1 KPK§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.