IV KR 180/70
WyrokIzba Karna1971-01-27
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie art. 183 k.p.k. poprzez wydanie opinii psychiatrycznej przez jednego lekarza psychiatrę i lekarza bez specjalizacji psychiatrycznej, przy dwukrotnym przedłużaniu terminu badań, stanowi podstawę do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że naruszenie art. 183 k.p.k. poprzez wydanie opinii psychiatrycznej przez jednego lekarza psychiatrę i lekarza bez specjalizacji psychiatrycznej, przy dwukrotnym przedłużaniu terminu badań, jest uchybieniem, które mogło mieć wpływ na treść wyroku. Zgodnie z art. 183 k.p.k., opiniowanie o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego wymaga udziału co najmniej dwóch lekarzy psychiatrów.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki skazał A. K. za zabójstwo L. C. na karę piętnastu lat pozbawienia wolności. W trakcie postępowania oskarżony był poddawany obserwacji psychiatrycznej w szpitalu, która była dwukrotnie przedłużana. Opinia końcowa została wydana przez dwóch lekarzy, z których jeden nie posiadał specjalizacji psychiatrycznej. Obrońca oskarżonego wniósł rewizję, zarzucając m.in. naruszenie art. 183 k.p.k. w zakresie składu biegłych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w B. do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Nyczaj.Sędziowie: SN W. Dąbrowski, SW Z. Durkiewicz (spraw.).Przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Z. Śliwińskiego.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 1971 r. sprawy A. K. oskarżonego z art. 225 § 1 k.k. z 1932 r. z powodu rewizji założonej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 11 czerwca 1970 r., sygn. akt (...):uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w B. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w B. po rozpoznaniu sprawy A. K. oskarżonego z art. 225 § 1 k.k. (...) o to, że w dniu 5 lutego 1969 r. w S. w powiecie B., w zamiarze pozbawienia życia L. C., uderzył go cechówką w głowę, powodując u niego złamanie kości skroniowej prawej i uszkodzenie mózgu, w następstwie czego L. C. zmarł - uznał oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu i za to na zasadzie art. 148 § 1 k.k. skazał go na piętnaście lat pozbawienia wolności.Na zasadzie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. w związku z art. 38 (...) pkt 1 i art. 44 § 1 k.k. pozbawił go praw publicznych na okres pięciu lat. Na mocy art. 83 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 6 lutego 1969 r. do dnia 11 czerwca 1970 r.Na zasadzie art. 9 dekretu o opłatach sądowych w sprawach karnych i art. 547 § 1 k.p.k. zasądził od oskarżonego 1.000 zł tytułem opłaty sądowej i obciążył go kosztami postępowania w sprawie.W przedmiocie dowodów rzeczowych, znajdujących się na przechowaniu w Biurze Podawczym Sądu Wojewódzkiego w B. zapisanych pod numerem bieżącym księgi przechowanych przedmiotów poz. 13/69 orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa koperty z zabezpieczonymi stróżkami wyszczególnionymi w pkt (...) wykazu dowodów rzeczowych (...). Przedmioty wyszczególnione w tymże wykazie na (...) pod pozycjami 2-10 i 13 nakazano zwrócić żonie oskarżonego - I. zam. w S. gr. P. pow. B. Przedmioty wyszczególnione pod poz. 11-12 przekazał Państwowemu Nadleśnictwu B. w B.Od wyroku tegoż wniósł rewizję obrońca oskarżonego.Rewizja zarzuca zaskarżonemu wyrokowi:1.obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 2 k.k. i art. 21 k.k. z 32 r.,2. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez:a. niesłuszne ustalenie, że "oskarżony zabójstwa dokonał w stanie pewnego poddenerwowania" podczas, gdy istniała "możliwość działania oskarżonego pod wpływem afektu patologicznego",b.niesłuszne ustalenie, iż brak jest podstaw do uznania, że oskarżony działał w obronie koniecznej, przy ewentualnym przekroczeniu jej granic,c.niesłuszne ustalenie, że brak jest podstaw do przypisania oskarżonemu czynu z art. 225 § 2 k.k. z 32 r.,3. wymierzenie kary rażąco niewspółmiernej.Rewizja wnosi w konkluzji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie "przy przyjęciu kwalifikacji prawnej z art. 225 § 2. k.k. i art. 21 k.k. wymierzenie kary, która w dalszej konsekwencji uległaby darowaniu na mocy ustawy amnestyjnej".Na rozprawie rewizyjnej obrońca oskarżonego zarzucił nadto, iż oskarżony był badany psychiatrycznie w Państwowym Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie chorych w C. przez jednego lekarza psychiatrę i lekarza medycyny bez specjalizacji psychiatrycznej, którzy to lekarze wydali orzeczenie sądowo-psychiatryczne oraz występowali w Sądzie - co jest sprzeczne z wymogiem art. 183 k.p.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrok Sądu Wojewódzkiego musi być uchylony w celu ponownego rozpoznania sprawy, ze względu na słuszność zarzutu podniesionego przez obrońcę oskarżonego na rozprawie rewizyjnej.Rozpoznanie sprawy w tym zakresie jest wystarczające do wydania wyroku, a ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne (art. 385 k.p.k.).Sąd Wojewódzki na rozprawie w dniu 18 września 1969 r. dopuścił dowód z dwóch biegłych lekarzy psychiatrów w celu zbadania stanu umysłowego oskarżonego (...).Dwaj biegli lekarze psychiatrzy, wydali opinię, wnioskując poddanie oskarżonego obserwacji w zakładzie leczniczym (...). W związku z tym Sąd Wojewódzki skierował oskarżonego do badania w Państwowym Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w C., gdzie oskarżony przebywał od dnia 12 listopada 1969 r. (...).Z akt sprawy wynika, że Sąd Wojewódzki dwukrotnie przedłużał - z uwagi na "negatywną" postawę oskarżonego, która uniemożliwiała nawiązanie z nim kontaktu i przeprowadzenie niezbędnych badań dodatkowych (...) - okres obserwacji oskarżonego w tymże szpitalu, a to postanowieniem z dnia 12 stycznia 1970 r. (...) i postanowieniem z dnia 2 lutego 1970 r. (...). W konsekwencji biegli wydali opinię o oskarżonym na rozprawie w dniu 6 maja 1970 r., powołując się na złożoną do akt pisemną opinię z dnia 25 marca 1970 r. (...).Jak wynika z personaliów biegłych podanych do protokołu rozprawy (...) i podpisów na opinii pisemnej (...) jeden z lekarzy - H. G. - nie posiada specjalizacji z dziedziny psychiatrii. W badaniu oskarżonego i wydaniu opinii brał zatem udział tylko jeden lekarz psychiatra. Ponieważ złożenie opinii na rozprawie i właściwe badanie oskarżonego, po dwukrotnym przedłużaniu terminu tych badań przez Sąd, tudzież wydanie opinii na piśmie, dokonano pod rządami nowego kodeksu postępowania karnego - należało więc stosować przepisy tegoż nowego kodeksu postępowania karnego (art. IX i X przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego - ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. (Dz. U. Nr 13, poz. 97)).Artykuł 183 k.p.k. w sposób kategoryczny wymaga, by o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego opiniowało co najmniej dwóch lekarzy psychiatrów.Z tego względu, skoro w sposób oczywisty naruszony został art. 183 k.p.k., a uchybienie to może mieć wpływ na treść wyroku (art. 387 pkt 2 k.p.k.) - zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać do jej ponownego rozpoznania.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien Sąd Wojewódzki mieć na uwadze wyrażony wyżej pogląd na tle art. 183 k.p.k.Z powyższych względów orzeczono, jak w wyroku.
Powiązane orzeczenia
- III KR 254/79 1979-09-03Czy opinia psychiatryczna wydana przez jednego lekarza psychiatrę i jednego lekarza medycyny, przy udziale psychologa, może stanowić podstawę ustaleń faktycznych dotyczących stanu zdrowia psychicznego oskarżonego w konte…
- Rw 198/79 1979-09-06Czy opinia psychiatryczna, która nie uzasadnia odrzucenia wyników badań psychologicznych, może stanowić podstawę ustaleń faktycznych sądu?
- III KK 32/19 2020-02-06Czy sąd odwoławczy prawidłowo oddalił wniosek dowodowy o przeprowadzenie ponownych badań psychiatrycznych oskarżonego, mimo przedstawienia nowej opinii biegłych wskazującej na podejrzenie choroby psychicznej?
- I KK 240/25 2025-10-23Czy sąd odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, który opierał się na opinii psychiatrycznej, mimo istnienia wątpliwości co do stanu psychicznego skazanego w chwili popełnienia czynów?
- II KZ 13/56 1956-03-24Czy naruszenie prawa do obrony oskarżonego poprzez niezawiadomienie obrońcy o terminach kluczowych posiedzeń i badań, a także umorzenie postępowania przed rozprawą na podstawie opinii biegłych psychiatrów bez przeprowadz…
Powołane przepisy
art. 225 § 1 KKart. 148 § 1 KKart. 40 § 1 pkt 3 KKart. 38art. 44 § 1 KKart. 83 § 1 KKart. 9art. 547 § 1 KPKart. 2 KKart. 21 KKart. 225 § 2 KKart. 225 § 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.