I KZ 18/24

PostanowienieIzba Karna2024-05-27

Skład orzekający: Tomasz Artymiuk, Jerzy Grubba, Jarosław Matras

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego może być oparty na twierdzeniu o niesprawiedliwości wyroku lub fałszywych zeznaniach świadków, jeśli nie wskazano konkretnych przesłanek z art. 540 k.p.k. i nie stwierdzono prawomocnym wyrokiem popełnienia przestępstwa?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, stwierdzając, że wnioskodawca nie wskazał żadnych podstaw wznowieniowych wynikających z art. 540 k.p.k. ani przepisów pokrewnych. Instytucja unieważnienia wyroku nie jest przewidziana w przepisach k.p.k., a wznowienie postępowania jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach, w tym stwierdzenia popełnienia przestępstwa prawomocnym wyrokiem, co w tym przypadku jest niemożliwe do przeprowadzenia po ponad 50 latach.
Stan faktyczny
Skazany złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego z 1971 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku z powodu jego oczywistej bezzasadności, gdyż wnioskodawca nie wskazał żadnych podstaw wznowieniowych z art. 540 k.p.k. Skazany w zażaleniu podniósł, że jego żona i córka złożyły fałszywe zeznania, które były jedynymi dowodami w sprawie. Sąd Najwyższy uznał, że twierdzenia te nie uzasadniają wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

I KZ 18/24 POSTANOWIENIE Dnia 27 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Jarosław Matras w sprawie J. J. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 maja 2024r. zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024r. (I KO 6/24) o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1971r. (Rw. 593/71) zmieniającym wyrok Sądu Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 1971r. (So-75/71), na podstawie art. 545§3 k.p.k. p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Zażalenie skazanego nie mogło zostać uwzględnione. W dniu 20 marca 2024r. postanowieniem w sprawie I KO 6/24 Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania złożonego osobiście przez skazanego, wobec jego oczywistej bezzasadności. Powodem takiego rozstrzygnięcia, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, I KZ 18/24 2 było to, że wnioskodawca nie wskazał w swym piśmie żadnych podstaw wznowieniowych wynikających z art. 540 k.p.k., czy art. 540 a lub b k.p.k. Wnioskodawca składając zażalenie na to postanowienie również nie wskazał żadnych okoliczności, które uzasadniałyby złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W jego ocenie wydane przeciwko niemu orzeczenia są niesprawiedliwe, co w istocie uzasadniało złożenie rozpoznawanego wniosku. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2024r. wnioskodawca uzupełnił swoją argumentację mającą uzasadniać „unieważnienie wyroku” i podał, że jego żona i córka złożyły w sprawie fałszywe zeznania, które były jedynymi dowodami w sprawie. Zażalenie nie jest zasadne, a skarżone rozstrzygniecie Sądu Najwyższego jest słuszne. Przede wszystkim wskazać trzeba tu na następujące okoliczności: - instytucja unieważnienia wyroku znana jest obecnie polskiemu procesowi karnemu jedynie na gruncie ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 1991r., nr 34, poz. 149 ze zm.), a sprawa wnioskodawcy nie należy do tej kategorii, - nie ma możliwości unieważniania wyroków w oparciu o przepisy k.p.k., - przyjmując, że wolą J. J. było złożenie wniosku o wznowienie postępowania, stwierdzić trzeba, że prawomocnie zakończone postępowanie można wznowić, wyłącznie wówczas, gdy zaistnieje jedna z przesłanek ściśle opisanych w art. 540 oraz art. 540 a i b k.p.k., - jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest okoliczność, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, lecz okoliczność ta – w tym wypadku fakt złożenia fałszywych zeznań, musi być stwierdzony prawomocnym wyrokiem (art. 541§1 k.p.k.), obecnie, po ponad 50 latach, wydanie takiego wyroku, choćby ze względu na przedawnienie karalności opisanych przez wnioskodawcę czynów, nie jest możliwe. Wnioskodawca nie przedstawił też żadnych nowych dowodów na poparcie swych twierdzeń, które uzasadniałyby wznowienie postępowania pomimo zachodzenia przyczyny wymienionej w art. 17§1 pkt 6 k.p.k. I KZ 18/24 3 W tej sytuacji nie można było uwzględnić zażalenia wnioskodawcy. Zauważyć można jedynie, że skoro J. J. w swych pismach przedstawił argumentację wskazującą na to, iż w jego ocenie, w trakcie prowadzenia postępowań karnych przeciwko niemu, doszło do rażącego naruszenia prawa, które miało istotny wpływ na treść zapadłych w sprawie wyroków, to jest to bardziej materia postępowania kasacyjnego niż wznowieniowego. Może on zatem zwrócić się z wnioskiem do podmiotów szczególnych wskazanych w art. 521 k.p.k., a więc do Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich, o wywiedzenie w jego imieniu kasacji od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1971r. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. Przewodniczący: SSN (Tomasz Artymiuk) Sędziowie: SN (Jerzy Grubba) SN (Jarosław Matras) [PGW] [ms]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 545§3 KPKart. 540 KPKart. 540art. 541§1 KPKart. 17§1 pkt 6 KPKart. 521 KPK§3§1§1 pkt 6

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy