I KZ 73/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ostaś. Sędziowie: C. Gajewski, T. Rink (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Kalwas.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana Z., oskarżonego o czyn określony w art. 201 k.k. w zw. z art. 58 k.k., po rozpoznaniu zażalenia prokuratora i obrońców oskarżonego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 5 czerwca 1989 r. co do zastosowania środka zapobiegawczego w postaci poręczenia majątkowego i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w W. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w W. postanowieniem z dnia 5 czerwca 1989 r.:1) zastosował wobec Jana Z. środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego w wysokości 50.000 dolarów USA i 200.000.000 zł, ustalając, że kwota 200.000.000 zł może zostać zabezpieczona w formie wpisu hipotecznego na wskazanej nieruchomości;2) w wypadku spełnienia warunków wymienionych wyżej w pkt 1 sąd nie stawia przeszkód wyjazdowi Jana Z. w celach leczniczych za granicę.Postanowienie to zaskarżył prokurator w części dotyczącej wysokości i warunków zastosowanego przez Sąd Wojewódzki poręczenia majątkowego. Prokurator wnosił o zmianę tego postanowienia przez zastosowanie wobec oskarżonego Jana Z. poręczenia majątkowego w wysokości wyższej, niż przyjął w postanowieniu Sąd Wojewódzki.Postanowienie to zaskarżyli także obrońcy Jana Z., zarzucając, że Sąd Wojewódzki wszczął postępowanie z urzędu, podczas gdy jest ono rezultatem wniosku obrony, oraz że zastosował środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego bez wskazania, że ustanawia się ten środek zapobiegawczy na wypadek wyjazdu oskarżonego za granicę. Obrońcy wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zastosowanie wobec Jana Z. w wypadku jego wyjazdu w celach leczniczych za granicę środka zapobiegawczego w postaci wpisu poręczenia majątkowego w wysokości 200.000.000 zł, przy czym może ono zostać zabezpieczone w formie wpisu hipotecznego na wskazanej nieruchomości (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki w W. przed podjęciem zaskarżonego postanowienia dysponował oświadczeniem oskarżonego Jana Z., że jest on w stanie zapłacić jako sumę poręczenia 50.000 dolarów USA, oraz oświadczeniami siostry oskarżonego Marii Z., Edwarda S. i Andrzeja Z., tj. właścicieli nieruchomości położonych w Polsce, którzy wyrazili zgodę na wpisanie do księgi wieczystej tych nieruchomości hipoteki kaucyjnej poręczającej stawiennictwo oskarżonego przed Sądem Wojewódzkim w W. Z oświadczeń tych jednak nie wynika, jaka jest wartość nieruchomości należących do osób poręczających, czy nieruchomości te nie są obciążone hipotecznie innymi długami, a zatem czy samo poręczenie realnie mieści się w wartości nieruchomości, a z zaskarżonego postanowienia nie wynika, jaką konkretną nieruchomość obciążają sumy poręczenia. Jeżeli sąd stosuje środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego, a kwota tego poręczenia majątkowego będzie zabezpieczona w formie wpisu hipotecznego, to zgodnie z art. 226 § 2 k.p.k. w postępowaniu należy określić nieruchomość, która wpisem tym będzie obciążona po uprzednim ustaleniu wartości nieruchomości, sprawdzeniu, czy nie jest ona obciążona innymi długami hipotecznymi, oraz po sprawdzeniu, czy suma poręczenia realnie mieści się w wartości nieruchomości.W związku z oświadczeniem obrońcy oskarżonego na posiedzeniu przed Sądem Najwyższym co do niemożności złożenia przez oskarżonego sumy poręczenia w dolarach USA Sąd Najwyższy stwierdza, że w stosunku do osoby krajowej ustalenie poręczenia majątkowego w postaci zagranicznych środków płatniczych (np. dolarów USA) nie jest dopuszczalne, jeżeli wpłaty takich środków płatniczych wyraźnie nie deklaruje. W wypadku zaś, gdy deklaracja wpłaty obcych środków płatniczych pochodzi od osoby zagranicznej, to należy uwzględnić ograniczenia wynikające z przepisów prawa dewizowego, a w szczególności z art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 15 lutego 1989 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 33).Przytoczone braki uzasadniają uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w W. do ponownego rozpoznania. W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Wojewódzki będzie mógł rozważyć zasadność argumentacji podnoszonej w zażaleniach prokuratora i obrońców co do wysokości sumy poręczenia.