II K 147/64

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana R. oskarżonego z art. 3 m.k.k. w związku z art. 23 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 stycznia 1964 r., na zasadzie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.:1) uchylił zaskarżony wyrok,2) uznał Jana R. za winnego tego, że w dniu 31 sierpnia 1963 r. w Ch. w zamiarze dokonania sabotażu na oddziale generatorów huty A - wyłączył dwa systemy zasilające dmuchawy czadnic, powodując ich unieruchomienie co stworzyło niebezpieczeństwo powstania mieszanki gazowej i jej eksplozji, a w następstwie zniszczenia urządzeń produkcyjnych huty, zamierzonego skutku jednak nie osiągnął na skutek przeciwdziałania załogi i za czyn ten skazał go na mocy art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 m.k.k. na 5 i (pięć) lat więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 2 września 1963 r., orzekł w stosunku do niego, z mocy art. 49 § 2 m.k.k. utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat dwóch.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Katowicach, wyrokiem z dnia 4 stycznia 1964 r., uznał osk. Jana R. za winnego tego, że dnia 31 sierpnia 1963 r. w Ch. na oddziale generatorów huty A sprowadził niebezpieczeństwo powszechne dla życia i zdrowia ludzkiego oraz w znacznych rozmiarach dla mienia, wyłączając dwa systemy zasilające dmuchawy czadnic, powodując ich unieruchomienie, co stworzyło niebezpieczeństwo powstania mieszanki gazowej i jej eksplozji, a w następstwie zniszczenie urządzeń produkcyjnych huty, zamierzonego skutku jednak nie osiągnął na skutek przeciwdziałania załogi i za to skazał go z mocy art. 217 § 1 k.k. na 3 (trzy) lata więzienia z zaliczeniem tymczasowego aresztowania od dnia 2 września 1963 r. do dnia 4 stycznia 1964 r. zasądzając od oskarżonego koszty postępowania oraz opłatę sądową w kwocie 100 zł.Powyższy wyrok zaskarżyli prokurator i oskarżony. Prokurator zarzucając obrazę prawa materialnego, w szczególności art. 3 m.k.k. polegającą na błędnym zakwalifikowaniu czynu przypisanego oskarżonemu, jako przestępstwa z art. 217 § 1 k.k. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uznanie oskarżonego za winnego popełnienia zbrodni z art. 3 m.k.k. w związku z art. 23 § 1 k.k. i wymierzenie mu odpowiedniej kary.Rewizja prokuratora wywodzi, że oskarżony wyłączył oba systemy zasilania generatorów dlatego, by dokuczyć kierownikowi K. - zdając sobie sprawę z tego, iż przez to działanie może nastąpić eksplozja, w wyniku której mogło mieć miejsce zniszczenie szeregu urządzeń produkcyjnych huty i co mogło zagrażać bezpośrednio zdrowiu względnie życiu zatrudnionych w tym czasie załogi huty. Oskarżony będąc robotnikiem kwalifikowanym pracującym od szeregu miesięcy na baterii czadnic działał w bezpośrednim zamiarze uniemożliwienia spełnienia funkcji życia społecznego na odcinku huty, czemu dał wyraz swoim zachowaniem już po stwierdzeniu dokonanego czynu w wypowiedzi: "ja was wszystkich i wszystko wypuszczę w powietrze".To, że bezpośrednim zamiarem osk. była chęć dokuczenia swym współpracownikom, a usiłowany akt sabotażu był tylko środkiem do celu - nie odbiera samo przez się czynowi znamion zbrodni z art. 3 pkt 1 m.k.k. w związku z art. 23 § 1 k.k., gdyż - jak to wielokrotnie podkreślał Sąd Najwyższy - "pobudki działania sprawcy są dla kwalifikacji prawnej czynu obojętne".Rewizja osk. Jana R. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku, zakwalifikowanie przypisanego temu oskarżonemu czynu z art. 217 § 2 k.k. i wymierzenie mu kary w granicach kary już odbytej, sprowadza się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za ustalone, że osk. Jan R. świadomie wyłączył dmuchawy czadnic zdając sobie sprawę, iż istnieją możliwości eksplozji baterii czadnic, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji i wymierzenia temu oskarżonemu niewspółmiernie surowej kary.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja prokuratora jest zasadna.Trafnie ustalił Sąd I instancji, że w danej sprawie zachodzą wszystkie znamiona przedmiotowe przewidziane w art. 3 m.k.k. Błędnie natomiast stwierdza Sąd I instancji, iż brak w materiale sprawy danych uzasadniających przyjęcie, iż oskarżony R. działał z zamiarem bezpośrednim (dolus directus). Słuszny jest pogląd Sądu I instancji, że dla wyczerpania przesłanek podmiotowych zbrodni z art. 3 m.k.k. niezbędne jest ustalenie u sprawcy takiego nastawienia podmiotowego, które wykazuje wprost i bezpośrednio chęć i zamiar działania polegającego na paraliżowaniu funkcji życia społecznego, spełnianych przez powołaną do tego jednostkę państwową lub społeczną. Materiał dowodowy sprawy wykazuje tego rodzaju nastawienie podmiotowe osk. R. Zarówno bowiem z treści wyjaśnień jego złożonych w czasie pierwszego przesłuchania go przez prokuratora, jak również i z dalszych jego wyjaśnień złożonych w toku śledztwa, wynika wyraźnie, że w czasie swej dwuletniej pracy w hucie A. na oddziale utrzymania ruchu generatorów centralnych był zapoznany z obsługą tych generatorów i wiedział gdzie jest rozdzielnia dostawy prądu do generatorów, oraz że przełożenie dźwigni z hali maszyn wyłącza system zasilania generatorów. Wynika to również z zeznań świadków Joachima D., św. M. i św. Zbigniewa M., bezpośredniego przełożonego oskarżonego. Jeśli się ponadto weźmie pod uwagę wypowiedzi oskarżonego ("ja was partyjniaków powypuszczam w powietrze" - po którym bezpośrednio przystąpił do działania przestępnego - św. M. Ł., św. Franciszek J., św. Stanisław P.) - przyjęcie, że oskarżony J.R. działał z całą świadomością wywołania możliwości eksplozji na skutek unieruchomienia systemu zasilenia generatorów (św. Józef K., św. Jan B., św. Franciszek S., św. Antoni P., św. Antoni B.) znajduje oparcie w materiale sprawy i nie może budzić zastrzeżeń, zwłaszcza, że sam następnie wołał, żeby zabrać M., bo wyleci wszystko w powietrze.Jak z powyższego wynika osk. R. działaniem swoim wyczerpał tak podmiotowo jak i przedmiotowo wszelkie wymogi zbrodni z art. 3 m.k.k. w związku z art. 23 § 1 k.k. w związku z czym należało zaskarżony wyrok uchylić i uznać oskarżonego R. za winnego dokonania zbrodni z art. 3 m.k.k. w związku z art. 23 § 1 k.k. popełnianej w sposób opisany w sentencji wyroku.W przedmiocie wymiaru kary Sąd Najwyższy stwierdza, że przy uwzględnieniu okoliczności obciążających w postaci dużej szkodliwości społecznej czynu przypisanego oskarżonemu, działaniu pod wpływem alkoholu, uczucia zemsty, pogróżek pod adresem przełożonych i towarzyszy pracy oraz okoliczności łagodzących polegających na zachowaniu się oskarżonego po popełnieniu przestępstwa (chęć zapobieżenia ewentualnej eksplozji), przeczuleniu nerwowym i połączoną z tym zmniejszoną odpornością na działanie alkoholu, dobrej opinii z zakładu pracy oraz milicyjnej wymierzona mu kara 5 lat więzienia jest odpowiadająca wysokości jego przewinienia.Odnośnie rewizji oskarżonego R. należy stwierdzić, że wysunięty przez oskarżonego (zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku uznać należy za bezzasadny, skoro sąd swoje ustalenia oparł na wyżej powołanych dowodach, z których wyciągnął właściwe wnioski odnośnie świadomego działania oskarżonego Jama R.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania i opłacie sądowej zgodnie z przepisami ustawy.