II K 448/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty. Sędziowie: J. Dorsz, K. Wagner (sprawozdawca). Prokurator: W. Petela.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zofii B. oskarżanej z art. 225 § 2 k.k., po rozpoznaniu złożonej przez oskarżoną rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 18 kwietnia 1957 r., na mocy art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (…).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 18 kwietnia 1957 r. Zofia B. została skazana na podstawie art. 225 § 2 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia za to, że działając pod wpływem silnego wzruszenia, w zamiarze pozbawienia życia swego męża Wawrzyńca B. zacisnęła mu na szyi pętlę sporządzoną ze skakanki, wskutek czego Wawrzyniec B. poniósł śmierć przez uduszenie.Rewizja oskarżonej zarzuca powyższemu wyrokowi:1)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegającą na odrzuceniu tezy, że oskarżona działała przy przekroczeniu granic obrony koniecznej,2)niesłuszne przyjęcie konieczności wymierzenia efektywnej kary pozbawienia wolności.Rewizja stwierdza w szczególności, że Wawrzyniec B. przez szereg lat zagrażał swej najbliższej rodzinie, urządzając, zwłaszcza w stanie nietrzeźwym, awantury, bijąc żonę i małe dzieci, doprowadzając je do nędzy, terroryzując i grożąc "wykończeniem". Wprawdzie czyn oskarżonej nie był poprzedzony żadnym bezpośrednim zamachem na oskarżoną czy też na jej dzieci, ale - jak wywodzi rewizja - istniał stan permanentnego zagrożenia, z okresami większego i mniejszego nasilenia, w związku z czym oskarżona działała w stanie obrony koniecznej, przekraczając tylko w czasie granice tej obrony.Pozytywna sylwetka oskarżonej, czemu Sąd Wojewódzki dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, tragizm położenia tejże oskarżonej i jej dzieci oraz niemożność znalezienia wyjścia z sytuacji powinny były, zdaniem rewizji, spowodować warunkowe zawieszenie orzeczonej kary i umożliwić w ten sposób oskarżonej jak najszybszy powrót do swych dzieci.Uzasadnienie prawneW uzasadnieniu Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zagadnienie obrony koniecznej czy też przekroczenia granic tej obrony było przedmiotem rozważań Sądu Wojewódzkiego, który zajął stanowisko, że czyn oskarżonej nie został poprzedzony ze strony Wawrzyńca B. żadnym bezpośrednim atakiem na samą oskarżoną lub jej dzieci, że zresztą napaść taka nie groziła ze względu na stopień zamroczenia alkoholem Wawrzyńca B. Stanowiska Sądu, że nie było bezpośredniego zamachu, skarga rewizyjna nie kwestionuje; ustalenie to nie może zresztą budzić żadnych wątpliwości w świetle wyjaśnień oskarżonej. Teza rewizji, że art. 21 k.k. obejmuje również stany "permanentnego zagrożenia" z okresowym nasileniem i zwalnianiem napięcia tego zagrożenia, nie da się pogodzić z treścią przepisów Kodeksu o obronie koniecznej. Bezpośredniość zamachu polega na tym, że wymaga on odparcia w danej chwili, a warunek ten, jak słusznie przyjął Sąd Wojewódzki, nie został w sprawie niniejszej spełniony. Ocena niewspółczesności obrony koniecznej jako jednej z postaci jej przekroczenia możliwa jest tylko wówczas, gdy sam bezpośredni zamach zostanie ściśle umiejscowiony w czasie; dopiero wtedy, biorąc przy tym za podstawę wyjściową moment zamachu, można ustalić, czy obrona wyprzedzała zamach, czy też nastąpiła w chwili, kiedy bezpośredni atak minął. Skoro, jak w sprawie niniejszej, nie było bezpośredniego zamachu, to nie można też, wbrew tezom rewizji, mówić o przekroczeniu granic obrony koniecznej w czasie.Sąd Wojewódzki rozważył przy wymiarze kary wszelkie okoliczności przemawiające za oskarżoną, a między innymi również i te, na które powołuje się rewizja. W wyniku tych rozważań słusznie została wymierzona oskarżonej łagodna kara jednego roku i 6 miesięcy więzienia. Nie można przecież zapominać, że oskarżona pozbawiła życia swego męża i ojca swych dzieci; fakt ten ma tak poważny ciężar gatunkowy, że skorzystanie w stosunku do oskarżonej z fakultatywnego przepisu art. 61 k.k. nie byłoby, zdaniem Sądu Najwyższego, ani słuszne, ani celowe.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.