II KK 379/17

Sygn. akt II KK 379/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Błuś (przewodniczący) SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk Protokolant Marta Brylińska w sprawie R.G. skazanego z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 grudnia 2017 r., kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego, od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt III K …/14, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w [...] do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE R. G. oskarżony został o to, że w dniu 11 grudnia 2013 r. w mieszkaniu w [...] przy ul. W. oraz przy sobie, w pobliżu budynku mieszkalnego pod wyżej wskazanym adresem posiadał znaczną ilość środków odurzających w postaci marihuany o łącznej wadze 75,73 grama netto wbrew przepisom ustawy o 2 przeciwdziałaniu narkomanii, to jest oskarżono go o czyn z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. W skierowanym do sądu akcie oskarżenia prokurator zawarł na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. wniosek o skazanie R.G. za ten występek bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie uzgodnionej z nim kary roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata, orzeczenie dozoru kuratora, grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 10 zł każda, przepadku dowodów rzeczowych oraz obciążenie go kosztami postępowania (k. 159 - 162). Sąd Rejonowy w [...] wniosek ten uwzględnił i wydanym na posiedzeniu wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r., uznał oskarżonego R.G. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii skazał go na karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 4 lata, a na podstawie art. 73 § 1 k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego. Na podstawie art. 71 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu R. G. karę grzywny w wysokości 300 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł, przy czym na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczył okres zatrzymania od 11 grudnia 2013 r. do 13 grudnia 2013 r., uznając jeden dzień zatrzymania za równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny. W punktach VI i VII wyroku sąd orzekł o dowodach rzeczowych i kosztach postępowania zgodnie z wnioskiem prokuratora. Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w I instancji w dniu 22 maja 2014 r. (k. 176). Od tego prawomocnego wyroku kasację nadzwyczajną na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. wniósł Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny. Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego – art. 343 § 1 i § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r., polegające na uwzględnieniu przez sąd sprzecznego z wymogami prawa wniosku prokuratora i wydaniu wyroku zgodnego 3 z tym wnioskiem w zakresie proponowanego wymiaru kary grzywny, w konsekwencji czego doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, to jest, art. 71 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania sądu w niniejszej sprawie, poprzez orzeczenie na podstawie tego przepisu – obok kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania – grzywny w wysokości 300 stawek dziennych, podczas gdy przepis ten pozwalał na orzeczenie grzywny w wysokości do 270 stawek dziennych. Podnosząc ten zarzut Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w [...]. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym. Dodać przy tym należy, że z uwagi na treść art. 535 § 5 k.p.k. możliwe jest jej rozpoznanie na posiedzeniu bez udziału stron, albowiem niniejszy nadzwyczajny środek zaskarżenia został wniesiony na korzyść skazanego, a zarazem zachodzą podstawy do jego uwzględnienia w całości. Autor kasacji trafnie wywodzi, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, polegającego na tym, iż Sąd Rejonowy w [...] uwzględnił sprzeczny z wymogami prawa wniosek prokuratora złożony na podstawie art. 335 § 1 k.p.k., o skazanie R.G. za zarzucany mu występek bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie uzgodnionej z nim kary – między innymi na podstawie art. 71 § 1 k.k. grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 10 zł każda. Podkreślenia wymaga, iż zarówno w dacie popełnienia przez oskarżonego przypisanego mu przestępstwa, czyli w dniu 11 grudnia 2013 r., jak i w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy w [...], tj. w dniu 14 maja 2014 r., art. 71 § 1 k.k. obowiązywał w wersji ustalonej na mocy art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. (Dz. U. z 2009, Nr 206, poz. 1589) zmieniającej ustawę Kodeks karny z dniem 8 czerwca 2010 r. Przepis ten brzmiał - „Zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może orzec grzywnę w wysokości do 270 stawek dziennych, jeżeli jej wymierzenie na innej podstawie nie jest możliwe; zawieszając wykonanie kary ograniczenia wolności, sąd może orzec grzywnę w wysokości do 135 stawek dziennych”. Tymczasem Sąd orzekł wobec R.G. na podstawie tego 4 przepisu grzywnę w wysokości 300 stawek dziennych, a więc w rozmiarze przekraczającym przewidzianą w art. 71 § 1 k.k. liczbę możliwych do wymierzenia stawek dziennych grzywny. Dopiero art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz. U. z 2015, poz. 396) zmienił treść art. 71 § 1 k.k. z dniem 1 lipca 2015 r. Obecnie przepis ten obowiązuje w następującej wersji: „Zawieszając wykonanie kary, sąd może orzec grzywnę, jeżeli jej wymierzenie obok kary pozbawienia wolności na innej podstawie nie jest możliwe”. Skoro przepis ten nie określa maksymalnego wymiaru grzywny, zastosowanie znajdzie art. 33 § 1 k.k., a zatem może ona zostać wymierzona w granicach od 10 do 540 stawek dziennych Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny słusznie wskazał, że wskutek wydania w niniejszej sprawie wyroku zgodnego z wnioskiem prokuratora w zakresie proponowanego wymiaru kary grzywny, doszło do orzeczenia tej kary z rażącym naruszeniem art. 71 § 1 k.k. Skoro wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k. zawierał wniosek o skazanie na karę grzywny w wymiarze niezgodnym z treścią ustawy, w ewidentnej sprzeczności z wymogami art. 71 § 1 k.k., to wydanie wyroku uwzględniającego ten wniosek stanowiło naruszenie przepisu art. 343 § 1 i § 7 k.p.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r.), gdyż sąd zaniechał dokonania prawidłowej kontroli złożonego wniosku. W takiej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku i wydania wyroku w trybie przewidzianym w art. 343 k.p.k. Dostrzeżenie tego uchybienia obligowało Sąd do rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych, bądź dążenia do zmodyfikowania wniosku w zakresie porozumienia co do wymiaru ilości stawek dziennych grzywny, jednakże procedujący w sprawie Sąd Rejonowy w [...] uchybienia tego nie dostrzegł. W rezultacie więc orzeczenie to zapadło z rażącym i mającym wpływ na jego treść naruszeniem przepisów prawa wskazanych w zarzucie kasacji Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego. W tej sytuacji należało wniesioną kasację uwzględnić w całości, albowiem istotnie zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego dotknięte jest wskazanym w niej uchybieniem. Uwzględnić też należało, że z uwagi na normę art. 4 § 1 k.k., podstawę rozstrzygnięcia Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien stanowić przepis obowiązujący przed nowelizacją. Skarżący przy tym trafnie 5 zauważył, że orzeczenie to nie budzi zastrzeżeń w zakresie uznania winy oskarżonego i przyjętej kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu. Dlatego też uchylenie w/w wyroku mogłoby nastąpić jedynie w części odnoszącej się do wymiaru kary, a konkretnie – w zakresie kary grzywny, orzeczonej w związku z zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności w wysokości 300 stawek dziennych, po 10 zł każda stawka. Jednakże z uwagi na konsensualny tryb procedowania w niniejszej sprawie oraz wobec tego, że wadliwością polegającą na błędnym określeniu wymiaru grzywny, wniosek prokuratora dotknięty był już w fazie postępowania przygotowawczego, zasadne jest uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi meriti. Nie wyklucza to oczywiście ewentualnego ponownego zakończenia sprawy w trybie konsensualnym, zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 343 § 3 k.p.k. Z tych powodów Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu złożonego wniosku kasacyjnego, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w [...] i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. kc