II KK 446/23
WyrokIzba Karna2023-12-29
Skład orzekający: Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia w sprawie lustracyjnej, opartego na zarzutach dotyczących wadliwego składu sądu (sędziowie powołani na wniosek KRS ukształtowanej w nowym trybie), może zostać uwzględniony na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. ze względu na wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji?Ratio decidendi
Wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia w sprawie lustracyjnej, opartego na zarzutach dotyczących wadliwego składu sądu (sędziowie powołani na wniosek KRS ukształtowanej w nowym trybie), zasługuje na uwzględnienie na podstawie art. 532 § 1 k.p.k., jeżeli istnieją podstawy do przyjęcia wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia kasacji. Wskazuje się, że negatywny wynik tzw. testu niezależności i bezstronności sędziego, który zasiadał w składzie orzekającym, może stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia do czasu rozpoznania kasacji.Stan faktyczny
Obrońca J.B. złożył kasację od prawomocnego orzeczenia stwierdzającego niezgodność z prawdą jego oświadczenia lustracyjnego i orzekającego utratę prawa wybieralności oraz zakaz pełnienia funkcji publicznych. W kasacji podniesiono zarzuty dotyczące bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z orzekaniem przez sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w nowym trybie. Obrońca wniósł również o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o wstrzymanie wykonania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wstrzymał wykonanie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 414/21, do czasu rozpoznania kasacji obrońcy lustrowanego.Pełny tekst orzeczenia
II KK 446/23 POSTANOWIENIE Dnia 29 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie J.B., w przedmiocie zgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 grudnia 2023 r., wniosku obrońcy lustrowanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 414/21, utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt XII K 116/19, na podstawie art. 532 § 1 k.p.k., p o s t a n o w i ł wstrzymać wykonanie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 414/21, utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt XII K 116/19, do czasu rozpoznania kasacji obrońcy lustrowanego. (TM) UZASADNIENIE Na skutek kasacji obrońcy lustrowanego od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 414/21, utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt XII K 116/19, przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa J. B. W ww. postępowaniu
II KK 446/23 2 prawomocnie stwierdzono, że J. B. złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, a w konsekwencji orzeczono wobec niego utratę prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek utworzenia wynika z ustawy, na okres 3 lat oraz zakaz pełnienia funkcji publicznej na okres 3 lat. W kasacji obrońca lustrowanego podniósł zarzuty o randze tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z orzekaniem przez Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny w składach, w których zasiadali sędziowie (w składzie Sądu Okręgowego – SSO X.Y. w składzie Sądu Apelacyjnego – SSA Y.Z. i SSA Y.Y.) powołani na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3). Oprócz powyższych zarzutów skarżący podniósł również zarzuty rażącego naruszenia prawa, mającego istotny wpływ na treść orzeczenia. W kasacji skarżący zawarł również wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia, odwołując się do przesłanki wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia kasacji, które w jego ocenie wynika z zasadności zarzutów wskazujących na uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek obrońcy lustrowanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia zasługiwał na uwzględnienie. Zarzuty kasacji wniesionej w tej sprawie dotyczą m.in. tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., związanej z tym, że zarówno w składzie Sądu Okręgowego, jak i Sądu Apelacyjnego zasiadali sędziowie powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3). Sam fakt powołania do pełnienia urzędu sędziego sądu powszechnego w procedurze, o której mowa powyżej, nie jest wystarczający do uznania, że w sprawie zaistniała
II KK 446/23 3 bezwzględna przyczyna odwoławcza (por. uchwała składu połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/20, OSNK 2020, z. 2, poz. 7; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Kwestia zaistnienia podstawy uchylenia orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwzględnieniem okoliczności sprawy, a także okoliczności związanych z nominacją sędziów, o których mowa w zarzutach, musi być przedmiotem rozważań w ramach merytorycznego rozpoznania kasacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 lipca 2022 r., III KK 117/22; z dnia 25 lutego 2022 r., V KK 54/22). Trzeba jednak zauważyć, że w kasacji skarżący wskazuje m.in. na to, iż w składzie Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który wydał zaskarżone kasacją orzeczenie, zasiadał SSA Y.Y.. Problem zaistnienia tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu w związku z orzekaniem przez sąd, w składzie którego zasiadał SSA Y.Y. (tzw. test niezależności i bezstronności), był już przedmiotem rozpoznania w kilku sprawach zawisłych przed Sądem Najwyższym. Konsekwentnie wynik tego testu był negatywny, a zaskarżone wyroki były uchylane na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2023 r., II KK 119/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2023 r., II KK 23/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2023 r., II KK 288/23; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2023 r., II KK 363/23; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2023 r., II KK 500/23; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023 r., II KK 206/23). Powyższe powoduje, że zachodzi taki poziom prawdopodobieństwa uchylenia zaskarżonego orzeczenia, który uzasadnia wstrzymanie jego wykonania w trybie art. 532 § 1 k.p.k. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że zachodzą w tej sprawie wystarczające podstawy do zastosowania instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k. Dodać należy, że decyzja w tym względzie nie przesądza ostatecznie o zasadności kasacji skarżącego od prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. [SOP]
II KK 446/23 4 [ał]
Powiązane orzeczenia
- III KK 466/24 2025-09-17Czy w przypadku stwierdzenia niezgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego, sąd drugiej instancji prawidłowo utrzymał w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji, uwzględniając zarzuty kasacji?
- II KK 98/18 2018-06-07Czy w postępowaniu lustracyjnym, w przypadku stwierdzenia przez sąd drugiej instancji, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, dopuszczalne jest uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do p…
- II KK 248/22 2022-06-29Czy kasacja wniesiona od orzeczenia sądu odwoławczego w postępowaniu lustracyjnym, oparta na zarzutach błędnych ustaleń faktycznych i polemizująca z oceną dowodów, może być uwzględniona na podstawie przepisów Kodeksu pos…
- III KK 323/14 2014-10-28Czy kasacja wniesiona od orzeczenia lustracyjnego, która skupia się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd pierwszej instancji, spełnia wymogi formalne postępowania kasacyjnego?
- II KK 86/18 2018-11-28Czy kasacja wniesiona od orzeczenia utrzymującego w mocy orzeczenie stwierdzające zgodność z prawdą oświadczenia lustracyjnego jest oczywiście bezzasadna?
Powołane przepisy
art. 532 § 1 KPKart. 439 § 1 pkt 2 KPK§ 1§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy