II KK 452/22

Sygn. akt II KK 452/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch w sprawie V. V. skazanego za czyn z art. 120 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron, na podstawie art. 535 § 1 i 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 8 marca 2022 r., sygn. III W 266/22 o r z e k a: uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. postępowanie przeciwko obwinionemu V. V. umarza, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania w sprawie. UZASADNIENIE Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem nakazowym z dnia 8 marca 2022 roku, sygn. akt III W 266/22, Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uznał V. V. 2 za winnego tego, że w okresie od 9 kwietnia 2020 r. do 9 kwietnia 2021 r. nielegalnie wykonywał pracę na rzecz podmiotu „S.” Sp. z o.o.” z siedzibą w L. w ten sposób, że pracował bez odpowiedniego zezwolenia na pracę w związku ze stwierdzeniem pracy na innych warunkach niż określone w „Oświadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi”, tj. czynu z art. 120 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 645 z późn. zm.), za co na mocy art. 120 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wymierzył obwinionemu karę grzywny w wysokości 200 złotych. Wyrok ten nie został zaskarżony i stał się prawomocny z dniem 22 marca 2022 r. Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające istotny wypływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., polegające na skazaniu obwinionego V. V. przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt III W 266/22, mimo, że za popełnienie tego samego czynu został już uprzednio prawomocnie skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt IX W 30/22. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co pozwoliło na uwzględnienie jej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. Rację ma Prokurator Generalny, że w niniejszej sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza o jakiej mowa w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. w postaci powagi rzeczy osądzonej, uniemożliwiająca procedowanie w sprawie. W istocie czyn zarzucany obwinionemu stanowił uprzednio przedmiot postępowania zakończonego wydaniem wyroku w sprawie IX W 30/22 w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie. Stan rzeczy osądzonej (res iudicata) należy do przesłanek formalnych (ściśle procesowych) warunkujących postępowanie – i jest przesłanką negatywną jego wszczęcia lub kontynuowania. W myśl art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. postępowania nie 3 wszczyna się, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte się toczy. Podstawowymi kryteriami dla zaistnienia tej przesłanki procesowej są więc tożsamość sprawcy i tożsamość czynu, gdyż nie wolno orzekać dwa razy „co do tego samego czynu” tego samego obwinionego. Ma to na celu zapewnienie stabilności prawa i orzeczeń organów procesowych w postępowaniu karnym, a także służy realizacji zasady ne bis in idem, stanowiącej gwarancję, że nikt nie będzie pociągany do odpowiedzialności karnej za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary więcej niż raz (zob. postanowienie SN z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt III KK 169/14, Lex nr 1565774; wyrok SN z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt V KK 407/13, Lex nr 1439399). Przyjmuje się, że przez ten sam czyn rozumieć należy to samo zdarzenie faktyczne, które było już uprzednio przedmiotem osądu, bez względu na jego kwalifikację prawną czy różnice w opisie czynu, jeżeli tylko konkretne okoliczności ustalone w obu postępowaniach odnośnie do identyczności przedmiotu czynu zabronionego, przedmiotu czynności wykonawczej, a także posiłkowo miejsca, czasu i okoliczności jego popełniania wskazują na tożsamość czynu, przy czym już np. różnice w opisie sposobu działania sprawcy nie mają tu decydującego charakteru (wyroki SN z dni: 18 września 2007 r., II KK 196/07, OSNwSK 2007/1, poz. 1997; 18 lutego 2009 r., V KK 4/09, LEX nr 486533). Lektura akt sprawy IX W 30/22 potwierdza, że V. V. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lubinie z dnia 13 stycznia 2022 r. został skazany za to, że w okresie od 9 kwietnia 2020 r. do 9 kwietnia 2021 r. nielegalnie wykonywał pracę na rzecz podmiotu „S.” Sp. z o.o.” z siedzibą w Lublinie w ten sposób, że pracował bez odpowiedniego zezwolenia na pracę w związku ze stwierdzeniem pracy na innych warunkach niż określone w „Oświadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi”, tj. czynu z art. 120 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 645 z późn. zm.), za co na mocy art. 120 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wymierzył obwinionemu karę grzywny w wysokości 300 złotych. 4 Kwestia tożsamości czynu nie może zatem budzić wątpliwości. Przekonuje o tym opis inkryminowanych zachowań przypisanych V. V. oboma wyrokami nakazowymi. Wobec wcześniejszej prawomocności wydanego w sprawie o sygn. IX W 30/22 wyroku nakazowego sąd nie mógł wszcząć i prowadzić wobec V. V. kolejnego postępowania – zakończonego wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną kasacją. Ukaranie obwinionego za czyn, który był już wcześniej przedmiotem zakończonego prawomocnie postępowania, stanowi naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., a uchybienie to ma charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w. Stwierdzenie powyższego w postępowaniu kasacyjnym, zgodnie z art. 62 § 2 k.p.s.w., powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku sądu rejonowego i umorzenia postępowania. Kosztami postępowania Sąd Najwyższy obciążył Skarb Państwa.