II KO 102/24

Izba Karna2024-09-17

Skład orzekający: Andrzej Tomczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy sędziowie sądu właściwego do rozpoznania sprawy utrzymują kontakty towarzyskie z osobami, których dotyczy postępowanie, zachodzi uzasadniona obawa braku obiektywizmu, uzasadniająca przekazanie sprawy innemu sądowi?
Ratio decidendi
Przekazanie sprawy innemu sądowi na podstawie art. 37 k.p.k. jest środkiem wyjątkowym, stosowanym, gdy istnieją realne okoliczności zagrażające dobru wymiaru sprawiedliwości. Takie okoliczności obejmują sytuacje, które mogą wpłynąć na swobodę orzekania lub stworzyć przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. W sytuacji, gdy sędziowie sądu właściwego do rozpoznania sprawy utrzymują bliskie relacje towarzyskie z osobami, których dotyczy postępowanie, a w konsekwencji zostali wyłączeni od rozpoznania sprawy, może to w odbiorze społecznym wywołać przekonanie o braku obiektywizmu.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Zamościu zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy dotyczącej zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez sędziów. Powodem wniosku było utrzymywanie przez sędziów Sądu Rejonowego w Zamościu kontaktów towarzyskich z osobami, których dotyczyło postępowanie, co skutkowało wyłączeniem ośmiu sędziów z rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że taka sytuacja może budzić w odbiorze społecznym wątpliwości co do obiektywizmu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie.

Pełny tekst orzeczenia

II KO 102/24 POSTANOWIENIE Dnia 17 września 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk w sprawie z zażalenia J. L. M. i A. M., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu 17 września 2024 r. wniosku Sądu Rejonowego w Zamościu o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie. UZASADNIENIE 4 czerwca 2024 r. do Sądu Rejonowego w Zamościu wpłynęło zażalenie J. M. i A. M. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Zamościu o odmowie wszczęcia śledztwa m.in. w sprawie przekroczenia uprawnień przez Sędziów Sądu Okręgowego w Zamościu J. R., L. B. (wcześniej Sędziów Sądu Rejonowego w Zamościu) i obecnie Sędziego Sądu Rejonowego w Zamościu S. B. 6 sierpnia 2024 r. od rozpoznania sprawy zostało wyłączonych 8. sędziów Sądu Rejonowego w Zamościu z uwagi na utrzymywanie kontaktów towarzyskich ze wskazanymi wyżej osobami. Sąd Rejonowy w Zamościu postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r. zwrócił się do Sądu Najwyższego o jej przekazanie innemu sądowi równorzędnemu, II KO 102/24 2 motywując to faktem, iż sprawa będąca przedmiotem postępowania dotyczy zachowań sędziów Sądu Okręgowego w Zamościu oraz sędziego Sądu Rejonowego w Zamościu, jak również to, że w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy pełnią służbę osoby utrzymujące kontakty towarzyskie z osobami, których dotyczyło postępowanie sprawdzające. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Nie budzi wątpliwości, że stosowanie przepisu art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter z uwagi na możliwość odstąpienia od właściwości miejscowej sądu. Przekazanie sprawy powinno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują realne okoliczności, które mogą zagrażać, w wypadku rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, dobru wymiaru sprawiedliwości. Za takie okoliczności można uznać tego rodzaju sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie, nawet mylne, o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny (por.: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, OSNKW 1995, nr 9 -10, poz. 68 i z dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, R-OSNKW 2008, poz. 2280). Wystąpienie takich okoliczności sygnalizuje w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w Zamościu, sprawa bowiem dotyczy zachowań sędziego tego Sądu oraz sędziów Sądu Okręgowego w Zamościu, a sędziowie uprawnieni do rozpoznania zażalenia pozostają z nimi w bliskiej relacji towarzyskiej, co spowodowało wyłączenie ośmiorga z nich od rozpoznania sprawy. Taka sytuacja bezsprzecznie w odbiorze społecznym mogłaby wywołać przekonanie o możliwości braku obiektywizmu orzekających w tej sprawie sędziów Sądu Rejonowego w Zamościu. W związku z tym Sąd Najwyższy, w pełni podzielając argumentację sądu występującego zawartą w uzasadnieniu postanowienia, przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie, jako równorzędnemu Sądowi Rejonowemu w Zamościu, a mającego siedzibę w obszarze innego sądu apelacyjnego. SSN Andrzej Tomczyk [PGW] II KO 102/24 3 [ms]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 37 KPK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy