II KO 145/23

II KO 145/23 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 19 grudnia 2023 r. w sprawie zażalenia Prezesa Sądu Okręgowego w W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. z dnia 30 marca 2022 r., w sprawie […], o odmowie wszczęcia dochodzenia, wniosku Sądu Rejonowego w W. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu (sygn. akt III Kp 258/23), na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S. UZASADNIENIE We wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. wystosowanym przez Sąd Rejonowy w W. wskazano, że niniejsza sprawa została zainicjowana zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa złożonym przez ówczesnego Prezesa Sądu Okręgowego w W., P. S., a przedmiotowy środek zaskarżenia został złożony przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w W., P. R. Aktualnie P. S. pełni funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego w […], a więc zgodnie z obowiązującymi przepisami sprawuje nadzór administracyjny m.in. nad wnioskującym sądem. Te okoliczności powodują, że ewentualne rozpoznanie zażalenia na decyzję procesową prokuratora przez właściwy miejscowo Sąd mogłoby doprowadzić do II KO 145/23 2 powstania wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziów, a tym samym do zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. W tej sytuacji zasadnym jest, zdaniem wnioskującego Sądu, przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, przy czym proponuje się przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Ł., jako Sądowi spoza apelacji […]. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego w W. co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że korzystanie z właściwości delegacyjnej w trybie art. 37 k.p.k. może nastąpić wyjątkowo, jako odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) w sytuacji, gdy zostanie wykazane przez sąd inicjujący to postępowanie, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego postąpienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2012 r., III KO 102/12, LEX nr 1231575). Sąd Rejonowy przedstawił uzasadniony powód, który przemawia za słusznością wniosku o przekazanie sprawy. Stanął on bowiem przed koniecznością rozpoznania odwołania Prezesa Sądu Okręgowego w W., a zatem miałby rozstrzygać o zasadności środka odwoławczego w sprawie zainicjowanej wcześniej przez Prezesa tego samego Sądu. Taka sytuacja mogłaby stwarzać przekonanie (nawet mylne), tak u samych bezpośrednio zainteresowanych sprawą, jak i w odbiorze społecznym, o braku wymaganych warunków do rozpoznania przedmiotowej sprawy w tym Sądzie w sposób obiektywny, to jest, dający gwarancję absolutnej bezstronności. Przykładowo przekonanie, że sprawa została rozpoznana nie na skutek obiektywnego osądu, lecz w wyniku wywarcia wpływu przez Prezesa tego Sądu. Trafnie również stwierdza, że budowanie takiego mylnego przekonania wpływa bardzo szkodliwie na wizerunek Sądów, na zaufanie obywateli do bezstronności i niezawisłości instytucji sądowych, co uderza w dobro wymiaru sprawiedliwości. Jest też niewątpliwie sprzeczne z zasadą nemo iudex in causa sua. W tej sytuacji, dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za tym, aby doszło do rozpoznania sprawy przez inny Sąd Rejonowy. Będzie to mieć wpływ na bezstronność orzekania, a także wpłynie korzystnie na odbiór społeczny, że II KO 145/23 3 przedmiotowe odwołanie w postępowaniu zażaleniowym zostanie rozpoznane w sposób właściwy, bezstronny i sprawiedliwy. Wskazane powyżej okoliczności faktyczne uzasadniały zastosowanie instytucji właściwości delegacyjnej określonej w art. 37 k.p.k. i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w S. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w postanowieniu. [ms]