II KR 149/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Borodej, A. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: E. Gutkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 1979 r. sprawy Stanisława Ż. o wydanie wyroku łącznego, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 29 marca 1979 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że złagodził orzeczoną karę łączną pozbawienia wolności do 9 lat (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku o wydanie wyroku łącznego co do Stanisława Ż. prawomocnie skazanego:1) wyrokiem Sądu Powiatowego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 1974 r. na karę 3 lat pozbawienia wolności, 2.000 zł grzywny i nadzór ochronny na okres 3 lat - za przestępstwo określone w art. 205 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 2 k.k., popełnione w dniu 25 sierpnia 1972 r.;2) wyrokiem Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 1975 r. na karę 6 lat pozbawienia wolności, 15.000 zł grzywny, 5 lat pozbawienia praw publicznych i nadzór ochronny na okres 3 lat - za przestępstwo określone w art. 199 § 1 i art. 265 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. i art. 20 dekretu o dowodach osobistych, popełnione w okresie od dnia 12 stycznia 1972 r. do dnia 30 stycznia 1973 r.;3) wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 18 marca 1976 r. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 8.000 zł grzywny i nadzór ochronny na okres 5 lat - za przestępstwo określone w art. 199 § 1 i art. 265 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 2 k.k., popełnione w okresie od dnia 15 kwietnia 1972 r. do listopada 1972 r. - na podstawie art. 66, 67 § 1 k.k. wymierzył Stanisławowi Ż. łączne kary: pozbawienia wolności 10 lat i 6 miesięcy oraz grzywny 20.000 zł.Od tego wyroku wniósł rewizję obrońca oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest częściowo zasadna.Wymierzając oskarżonemu łączną karę pozbawienia wolności, Sąd Wojewódzki określił ją w granicach bardzo zbliżonych do sumy kar za poszczególne czyny, przy czym decyzję swą uzasadnił przede wszystkim tym, że oskarżony dopuścił się przypisanych mu przestępstw w warunkach recydywy, działał z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej i w ogóle jest sprawcą zdemoralizowanym i niepoprawnym.Nie przecząc, że stwierdzenia te w zasadzie odpowiadają prawdzie, trzeba jednak podkreślić, że wszystkie powyższe okoliczności były już znane i wzięto je pod uwagę przy wymiarze kary za poszczególne czyny.Wystarczy tu wskazać na pierwszą ze spraw objętych wyrokiem łącznym, a mianowicie sprawę rozpatrywaną przez Sąd Powiatowy we Wrocławiu, w której za wyłudzenie od osoby prywatnej 1.050 zł oskarżony został skazany na karę 3 lat pozbawienia wolności, podczas gdy za oczywiste uznać należy, że gdyby nie działanie w warunkach recydywy - kara taka z pewnością nie spotkałaby go za czyn o tak stosunkowo niewielkiej wadze.W związku z tym stwierdzić wypada, że w razie orzekania kary w warunkach wyroku łącznego sąd powinien kierować się podobnymi względami jak przy orzekaniu kary łącznej w wypadku jednoczesnego osądzenia kilku czynów. Okoliczność bowiem, że czyny sprawcy w jednym wypadku zostały ujawnione oraz osądzone jednocześnie, w innym zaś nie, choć byłyby podstawą do orzeczenia kary łącznej, gdyby czyny te były od razu sądowi znane, nie może zmienić karnomaterialnej oceny tych czynów z punktu widzenia stopnia ich społecznego niebezpieczeństwa.W sprawie niniejszej za bezsporne uznać należy, że gdyby wszystkie czyny, objęte wyrokiem łącznym, były od razu znane sądowi i osądzone jednocześnie, a nawet gdyby uznano je za przestępstwo ciągłe, to zważywszy, że czyny opisane w pkt 1 i 3 dotyczyły łącznie zagarnięcia mienia o wartości 17.000 zł, a czyn opisany w pkt II zagarnięcia mienia społecznego o wartości 88.350 zł, a więc łączna kwota zagarnięta wynosiłaby 105.350 zł, nie należałoby - nawet mimo kwalifikacji prawnej z art. 201 k.k. - liczyć się z wymierzeniem oskarżonemu kary 10 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny, jaką wymierzył mu Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku łącznym.Przekonuje o tym choćby fakt, że skoro - mimo nagromadzenia wielu okoliczności obciążających wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku za czyn najpoważniejszy, tj. zagarnięcie mienia społecznego w wysokości 88.350 zł - wymierzono oskarżonemu karę 6 lat pozbawienia wolności i 15.000 zł grzywny, to trudno uznać, by zwiększenie kwoty zagarniętej zaledwie o 17.000 zł miało tak decydująco rzutować na wymierzoną oskarżonemu karę.Rozumowanie powyższe wskazuje, że bardzo bliski jest związek przedmiotowo-podmiotowy pomiędzy wszystkimi czynami, objętymi wyrokiem łącznym. Nie można też nie dostrzec, że zachowanie się oskarżonego w trakcie odbywania kary jest pozytywne, co wynika z opinii naczelnika Zakładu Karnego w W. z dnia 25 stycznia 1979 r. Wprawdzie z poprzednio wystawionej opinii - z dnia 12 kwietnia 1976 r., znajdującej się w aktach Sądu Powiatowego we Wrocławiu, wynika, że właściwe zachowanie się skazanego: "(...) nie jest efektem prawidłowego przebiegu procesu resocjalizacji, lecz stanowi wynik umiejętności przystosowania się do warunków więziennych", jednakże nawet takie zachowanie ocenić należy z pewnością jako bardziej pozytywne niż wtedy, gdyby było ono naganne.Dlatego też, reasumując wszystkie powyższe argumenty, Sąd Najwyższy uznał, że mimo istniejących wielu negatywnych okoliczności dotyczących osoby oskarżonego kara łączna wymierzona mu w zaskarżonym wyroku przedstawia się jako zbyt surowca, i to w stopniu rażącym (art. 387 pkt 4 k.p.k.), wobec czego należało ją odpowiednio złagodzić; za taką zaś odpowiednią do stopnia społecznego niebezpieczeństwa wszystkich czynów objętych wyrokiem łącznym uznał Sąd Najwyższy karę 9 lat pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny.Do zastosowania pełnej absorpcji, o co wnosił obrońca oskarżonego w rewizji, brak jednak takiego nagromadzenia istotnych okoliczności łagodzących, które nawet taką najniższą ustawowo dopuszczalną karę łączną czyniłyby karą współmierną i sprawiedliwą.Zważywszy, że oskarżony nie ma ani określonego majątku, ani stałego dochodu i że odbywa długotrwałą karę pozbawienia wolności, Sąd Najwyższy zwolnił go od obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kosztów postępowania rewizyjnego zgodnie z art. 556 k.p.k.