II KR 242/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szamrej. Sędziowie: W. Sutkowski, Z. Ziemba (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 października 1982 r. sprawy Stanisława S., oskarżonego z art. 217 § 1 i art. 266 § 1 k.k. oraz innych, z powodu rewizji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 30 kwietnia 1982 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że (...) uznał oskarżonego Stanisława S. za winnego tego, iż w miejscu, czasie i charakterze mu zarzuconym zatwierdził kosztorysy: przejściowy i powykonawczy, w których wykazano większy od rzeczywistego zakres robót ziemnych i instalacyjnych wykonanych przez Zygmunta P., w wyniku czego zawyżono o 129.177 zł wartość tych robót, co stanowi przestępstwo określone w art. 266 § 1 k.k., i na podstawie tego przepisu oraz art. 73 § 1 k.k. skazał oskarżonego na karę 1 roku pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1982 r. skazał m.in. (...) oskarżonego Stanisława S. na podstawie art. 217 § 1 i art. 266 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 2 i 3 oraz art. 73 § 1 i art. 75 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 3 lat, i 20.000 zł grzywny za to, że w 1978 r. w L., jako kierownik grupy robót w tej miejscowości, polegających na budowie wodociągu Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Rolnictwa w Wodę "Wodrol" w W., nie dopełnił obowiązku nadzoru nad zgodnym z dokumentacją wykonaniem przez prywatnego podwykonawcę - Zygmunta P. przyłączy wodociągowych i zatwierdził sporządzane przez niego kosztorysy: przejściowy i powykonawczy, w których wykazano większy od rzeczywistego zakres robót ziemnych i instalacyjnych, w następstwie czego spowodował w sposób umyślny poważną szkodę w gospodarce uspołecznionej w wysokości nie mniejszej niż 129.177 zł, stanowiącej nadpłatę za te roboty (...).Od wyroku Sądu Wojewódzkiego odwołali się obaj wymienieni oskarżeni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Co do rewizji oskarżonego Stanisława S., to trzeba stwierdzić, że nie pozbawiony podstaw jest zarzut obrazy prawa materialnego na skutek zakwalifikowania czynu oskarżonego jako przestępstwa określonego w art. 217 § 1 i w art. 266 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k.Zawarte w art. 217 § 1 k.k. pojęcie: "poważnej szkody w gospodarce uspołecznionej" nie znajduje wprawdzie wyjaśnienia w rozdziale XVII kodeksu karnego, jak to jest w wypadku wartości mienia, określonej jako znaczna lub wielka (art. 120 § 9 k.k.), niemniej jednak wykładni tego pojęcia należy szukać w ścisłym kontekście z treścią art. 120 § 9 k.k., i to zarówno ze względu na zbliżony charakter przestępstw gospodarczych, zwłaszcza przewidzianych w art. 217-218 k.k., oraz przestępstw przeciwko mieniu społecznemu, jak i ze względu na semantyczną pokrewność określeń "poważna szkoda" i "znaczna wartość". Dał już temu zresztą wyraz Sąd Najwyższy we wspomnianych wytycznych z dnia 27 lutego 1976 r., wyjaśniając pojęcie "wielka szkoda" (art. 217 § 2 k.k.) analogicznie do pojęcia "wielka wartość" (art. 120 § 9 k.k.).W związku z tym oraz uwzględniając zaistniałą w tym czasie faktyczną dewaluację złotego, należy stwierdzić, że zawarta w pkt 6 wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 27 lutego 1976 r. w sprawach o przestępstwa niegospodarności, marnotrawstwa oraz spowodowania niedoboru w mieniu społecznym (OSNKW 1976, z. 4-5, poz. 52) wykładnia określeń szkody w gospodarce uspołecznionej jako "poważnej" czy "wielkiej" podlega obecnie korekcie odpowiednio do zmian wprowadzonych w treści art. 120 § 9 k.k., ustawą z dnia 26 maja 1982 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz. U. Nr 16, poz. 125). Skoro więc w myśl aktualnego brzmienia art. 120 § 9 k.k. przez mienie wielkiej wartości rozumie się mienie o wartości przekraczającej 600.000 zł, to analogicznie za wielką szkodę w rozumieniu art. 217 § 2 k.k. nie może być obecnie uznana szkoda nie przewyższająca 600.000 zł. Odpowiedniemu zwiększeniu podlega również kwota będąca miernikiem poważnej szkody. Jeżeli zatem w myśl pkt 6 wymienionych wytycznych za "poważną" szkodę nie mogła być dotychczas uznana szkoda nie przekraczająca kwoty 50.000 zł, stanowiącej połowę kwoty określającej mienie znacznej wartości, to obecnie, gdy próg, od przekroczenia którego uzależnione było uznanie wartości mienia za znaczną, podwyższony został do 300.000 zł, za poważną szkodę w rozumieniu art. 217 § 1 k.k. nie może być uznana szkoda nie przekraczająca 150.000 zł.Interpretacja ta zachowuje dotychczasowe proporcje między omawianymi ustawowymi pojęciami oraz odpowiada przyjętemu w zmienionym art. 120 § 9 k.k. mnożnikowi, wynikającemu ze stopnia dewaluacji złotego. Pozostawienie natomiast bez zmian dotychczasowej wykładni pojęcia "poważnej" i "wielkiej" szkody w rozumieniu art. 217 k.k. przy jednoczesnych zmianach w treści art. 120 § 9 k.k. prowadziłoby do zachwiania jednolitości kodeksu karnego w tym zakresie, co w praktyce oznaczałoby nadmierną penalizację przestępstw określonych w art. 217 k.k. w stosunku do przestępstw zagarnięcia mienia społecznego; spowodowanie bowiem, choćby nieumyślne, szkody w gospodarce przekraczającej 200.000 zł mogłoby skutkować wzmożoną odpowiedzialność na podstawie art. 217 § 2 k.k. (zagrożenie od roku do 8 lat pozbawienia wolności), podczas gdy zwykła kradzież mienia społecznego o wartości do 300.000 zł byłaby występkiem zagrożonym karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat.Z tych powodów Sąd Najwyższy uznał, że w aktualnym stanie prawnym przypisanie temu oskarżonemu spowodowania szkody w gospodarce uspołecznionej w wysokości 129.177 zł nie pozwala na uznanie, iż była to szkoda poważna w rozumieniu art. 217 § 1 k.k.Dodać trzeba, że w myśl cytowanych wytycznych przekroczenie progów, warunkujących uznanie szkody za poważną lub znaczną, nie oznacza wcale, że szkoda taka faktycznie zaistniała, gdyż o tym decyduje przede wszystkim nie cyfrowo określona wysokość tej szkody, lecz stosunek, w jakim pozostaje ona do rozmiarów działalności gospodarczej, w związku z którą powstała. Sąd Wojewódzki uznał wprawdzie, że i w tym zestawieniu była to szkoda poważna, jednakże poza gołosłownym stwierdzeniem niczym tego nie uzasadnił, nie ustalił bowiem żadnego cyfrowego wskaźnika działalności gospodarczej przedsiębiorstwa "Wodrol", w ramach którego działał oskarżony Stanisław S., a z akt tej sprawy wiadomo, że wartość robót wykonywanych przez współoskarżonego Zygmunta P., który był jedynie podwykonawcą, sięgała miliona złotych; można więc twierdzić, że wartość całej budowy wodociągu w L. była znacznie większa.W każdym razie brak podstaw do uznania, że omawiana szkoda jest szkodą znaczną w rozumieniu art. 217 § 1 k.k.Potwierdzeniem tego jest zresztą zaświadczenie z dnia 1 października 1982 r., złożone na rozprawie rewizyjnej, w którym Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Rolnictwa w Wodę "Wodrol" w W. stwierdza, że roboty inwestycyjne prowadzone w L. pod kierownictwem Stanisława S. zostały rozliczone i w związku z tą inwestycją tutejsze przedsiębiorstwo nie poniosło żadnych strat.W tej sytuacji Sąd Najwyższy uznał, że należy zmienić zaskarżony wyrok co do oskarżonego Stanisława S. i ograniczając jego czyn do zatwierdzenia wystawionego przez Zygmunta P. kosztorysu powykonawczego z zawyżonymi danymi co do zakresu wykonywanych robót, co stanowiło poświadczenie nieprawdy, skazać go jedynie na podstawie art. 266 § 1 k.k. na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jak w wyroku sądu pierwszej instancji, jednakże bez stosowania art. 75 § 1 k.k. (...).