IV KR 81/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Wieczorek. Sędziowie: J. Pustelnik (sprawozdawca), R. Czapiewski (sędzia SW del. do SN).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1977 r. sprawy: 1) Leona K., 2) Władysława J. i na podstawie art. 384 k.p.k., 3) Tadeusza B., oskarżonych z art. 217 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych Leona K. i Władyłsawa J. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 31 grudnia 1976 r.zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonych Władysława J., Tadeusza B. oraz Leona K. i oskarżonych tych od zarzutu popełnienia czynu opisanego w pkt X tego wyroku uniewinnił, a kosztami postępowania w tej części obciążył Skarb Państwa (...).Uzasadnienie faktyczneW wyroku z dnia 31 grudnia 1976 r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie, przyjmując, że w okresie od stycznia 1974 r. do sierpnia 1975 r. w R. oskarżony Władysław J. jako inspektor nadzoru budowlanego remontowanego budynku Szkoły Podstawej Nr 1 w R., oskarży Tadeusz B. jako kierownik Grupy Robót Komunalnego Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego w R., a oskarżony Leon K. jako majster budowlany tego Przedsiębiorstwa, działając w ciągłości czynu i nie dopełniając swoich obowiązków, nieumyślnie dopuścili do przefakturowania robót remontowych budynku Szkoły Podstawowej Nr 1 w R. na kwotę 64.101 zł - umorzył postępowanie karne przeciwko nim o przestępstwo określone w art. 217 § 1 k.k. na podstawie art. 26 § 1 k.k. i w związku z art. 11 pkt 2 k.p.k. (...).Od tego wyroku wnieśli rewizje obrońcy oskarżonych Leona K. i Władysława J.(...) Rewizje oskarżonych Władysława J. i Leona K. trzeba uznać za zasadne. Sąd Wojewódzki przyjął, że oskarżeni Władysław J., Tadeusz B. i Leon K. nieumyślnie dopuścili do przefakturowania robót remontowych budynku Szkoły Podstawowej nr 1 w R. na kwotę 64.101 zł, i uznając, że czyn ten wypełnia znamiona przestępstwa określonego w art. 217 § 1 k.k., ze względu na znikomy stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu - na podstawie art. 26 § 1 k.k. w związku z art. 11 pkt 2 k.p.k. - postępowanie przeciwko nim umorzył. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd ten prawidłowo ustalił, że jakość wykonanych prac była bardzo dobra, że przy fakturowaniu robót, których łączna wartość wynosiła około 7 milionów zł, nastąpiło tylko okresowe nieznaczne przefakturowanie na kwotę 64.101 zł, i to z powodu wykonania na żądanie inwestora prac dodatkowych nie ujętych w kosztorysach wykonawczych, przy czym z ostatecznego rozliczenia wynika, iż po potrąceniu kwoty 64.101 zł inwestor powinien dopłacić wykonawcy jeszcze przeszło 400.000 zł.Trafnie podnoszą rewizje, że Sąd Wojewódzki błędnie i z obrazą art. 217 § 1 k.k. uznał, iż ustalony w zaskarżonym wyroku czyn (pkt X) wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 217 § 1 k.k. Przestępstwo gospodarcze przewidziane w art. 217 § 1 k.k. można przypisać sprawcy tylko wówczas, gdy pełniąc funkcję w jednostce gospodarki uspołecznionej umyślnie bądź niedopełnia obowiązku, bądź przekracza swe uprawnienia w zakresie prawidłowego gospodarowania i przez to dopuszcza - chociażby nieuymślnie - do zniszczenia mienia albo do jego nadmiernego lub niewłaściwego użycia czy powoduje inną poważną szkodę w gospodarce uspołecznionej.Z prawidłowych ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynika, że oskarżonym nie można przypisać umyślnego niedopełnienia obowiązku albo przekroczenia uprawnień w zakresie prawidłowego gospodarowania mieniem oraz że nie doszło ani do zniszczenia mienia, ani do jego nadmiernego lub niewłaściwego użycia, a także nie została spowodowana żadna szkoda w gospodarce uspołecznionej. Brak zatem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że czyn oskarżonych wyczerpuje znamiona tego przestępstwa zarówno od strony przedmiotowej, jak i podmiotowej. W odniesieniu do art. 26 § 1 k.k. zauważyć należy, że przesłanką stosowania tego przepisu jest ustalenie, iż czyn sprawcy zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym wypełnia znamiona czynu zabronionego przez ustawę karną, a tylko ze względu na znikomy stopień społecznego niebezpieczeństwa nie stanowi przestępstwa, co - stosownie do art. 11 pkt 2 k.p.k. - powoduje, że nie wszczyna się postępowania karnego, a wszczęte już umarza się. Natomiast w sytuacji, kiedy czyn nie wypełnia znamion określonych w ustawie karnej, a przeprowadzona została rozprawa, sąd wydaje wyrok uniewinniający (art. 361 § 2 k.p.k.).Wobec tego, że Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, iż oskarżeni nieumyślnie dopuścili do przefakturowania robót i nie było to kwestionowane przez prokuratora na niekorzyść oskarżonych, przestępstwo zaś przewidziane w art. 266 k.k. można popełnić tylko z winy umyślnej, nie znalazł Sąd Najwyższy podstawy do uwzględnienia wniosku prokuratora zgłoszonego na rozprawie w Sądzie Najwyższym, by uznać, że czyn oskarżonych wypełnia dyspozycję z art. 266 § 1 k.k., i na podstawie art. 26 § 1 k.k. oraz art. 11 pkt 2 k.p.k. postępowanie umorzyć.Mając to na względzie, Sąd Najwyższy zmienił w tej części zaskarżony wyrok i oskarżonych uniewinnił, obejmując swym orzeczeniem - zgodnie z art. 384 k.p.k. - również oskarżonego Tadeusza B., który nie wniósł rewizji.