II KR 248/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Jarząbek, J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Zdrojewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 1984 r. sprawy Ryszarda K. i innych, oskarżonych z art. 201 k.k. w zw. z art. 208 i 10 § 2 k.k., z powodu rewizji złożonych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 22 czerwca 1984 r.zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Kazimierza K. w ten sposób, że:1) uchylił orzeczenie o wymierzeniu mu kary łącznej oraz w części skazującej go za czyn określony w art. 215 § 1 k.k. i postępowanie karne o ten czyn umorzył na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) (...);2) utrzymał w mocy tenże wyrok co do oskarżonego Kazimierza K. w pozostałym zakresie, a co do oskarżonych Ryszarda K., Zygmunta S. i Walerego G. w całości (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w O. wyrokiem z dnia 22 czerwca 1984 r. uznał m.in. oskarżonych Ryszarda K. oraz Walerego G. za winnych tego, że w dniu 24 czerwca 1983 r. w O., działając wspólnie i w porozumieniu, po zerwaniu kłódek w drzwiach magazynu kawy Zakładów Koncentratów Spożywczych w O. weszli do wewnątrz, skąd zabrali w celu przywłaszczenia 180 kg kawy naturalnej o wartości 535.680 zł na szkodę tych zakładów, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 208 i 201 k.k., z zastosowaniem art. 10 § 2 k.k., i za to na podstawie art. 201, 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. skazał oskarżonego Ryszarda K. na karę 5 lat pozbawienia wolności i 50.000 zł grzywny, a oskarżonego Walerego G. na karę 5 lat pozbawienia wolności i 80.000 zł grzywny, orzekając ponadto co do każdego z nich kary dodatkowe pozbawienia praw publicznych i konfiskaty mienia w całości.Tymże wyrokiem oskarżony Zygmunt S. został uznany za winnego dokonania w dniu 24 czerwca 1983 r. kradzieży z włamaniem na szkodę Zakładów Koncentratów Spożywczych w O. - wspólnie z wyżej wymienionymi oskarżonymi - 180 kg kawy naturalnej o wartości 535.680 zł i w nocy z dnia 28 na dzień 29 października 1983 r. takiej samej kradzieży na szkodę tychże zakładów - wspólnie z oskarżonym Kazimierzem K. - kawy naturalnej o wartości 714.240 zł, co potraktowano jako jedno przestępstwo ciągłe, dotyczące kradzieży mienia społecznego o wartości łącznej 1.249.920 zł, i za to na podstawie art. 201, 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. skazany na karę 8 lat pozbawienia wolności i 120.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat i konfiskaty mienia w całości.Wreszcie oskarżony Kazimierz K. został uznany za winnego tego, że w nocy z dnia 28 na dzień 29 października 1983 r. w O., działając wspólnie i w porozumieniu z Zygmuntem S., po uprzednim wyważeniu okna i zerwaniu kłódki w drzwiach magazynu kawy Zakładów Koncentratów Spożywczych w O. weszli do wewnątrz, skąd zabrali w celu przywłaszczenia 240 kg naturalnej kawy o wartości 714.240 zł na szkodę tych zakładów, tj. przestępstwa określonego w art. 208 k.k. i art. 201 k.k., z zastosowaniem art. 10 § 2 k.k., i za to na podstawie art. 201, 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. skazany na karę 6 lat pozbawienia wolności i 90.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskatę części mienia (...).Od tego wyroku wnieśli rewizje obrońcy wymienionych oskarżonych (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wobec tego, że wszystkie rewizje - niezależnie od pewnych różnic - kwestionują także wymierzone oskarżonym kary i że wspólny w tym zakresie jest zarzut nieuwzględnienia lub niedostatecznego uwzględnienia tego, że oskarżeni byli młodocianymi lub ludźmi młodymi, Sąd Najwyższy uznał za celowe generalne ustosunkowanie się do tych zarzutów już na wstępie, to jest przed przystąpieniem do omówienia innych zarzutów odnoszących się już indywidualnie do każdego z oskarżonych.W wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 25 czerwca 1980 r. w sprawie odpowiedzialności karnej za przestępstwa określone w art. 208 k.k. (OSNKW 1980, z. 8, poz. 65), obowiązujących wszystkie sądy, zwrócono już uwagę sądów m.in. na niedopuszczalność przecenienia niektórych okoliczności, a przede wszystkim młodocianego wieku sprawcy (teza III pkt 2 tych wytycznych). Wprawdzie zaakcentowano w nich głównie te wypadki, w których młodociany sprawca nie uczy się i nie pracuje (a więc prowadzi pasożytniczy tryb życia), ale nie ograniczono się do tego, akcentując także konieczność uwzględnienia stopnia demoralizacji i związaną z nim potrzebę nie tylko jednostronnego, lecz wszechstronnego rozumienia dyrektyw wymiaru kary zawartych w art. 51 k.k.Zważywszy, że stopień demoralizacji może przejawiać się - zdaniem Sądu Najwyższego - nie tylko przez uprzednie popełnienie przestępstw w ogóle czy popadanie w konflikty z prawem, ale może wyrazić się także w sposobie przygotowania i realizacji tego przestępstwa, które jest aktualnie przedmiotem osądu, i że sprawcami tego typu przestępstw jak kradzieże z włamaniem, w zdecydowanej większości, są albo młodociani, albo ludzie młodzi, nie można tej ostatniej okoliczności nadawać w niniejszej sprawie dalej idącego znaczenia w sensie łagodzącym, niż to uczynił Sąd Wojewódzki, gdyż takie jej potraktowanie oznaczałoby z kolei nieuwzględnienie lub niedocenienie pozostałych dyrektyw wymiaru kary, wymienionych w art. 50 k.k., a wśród nich dyrektywy współmierności kary do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu i względów na społeczne oddziaływanie kary. Oskarżeni dopuścili się zresztą nie tylko kradzieży z włamaniem jakiegokolwiek mienia i o małej wartości, lecz mienia społecznego, i to o znacznej wartości, wobec czego przy wymiarze kary musiały zostać co do nich uwzględnione także te uwagi, które zostały zawarte w innych wytycznych, a mianowicie dotyczących zagarnięć mienia społecznego znacznej wartości (OSNKW 1975, z. 10-11, poz. 34).Z wytycznych tych wynika obowiązek sądów uwzględniania przy wymiarze kary - oprócz innych przesłanek - wysokości wyrządzonej w mieniu społecznym szkody.Należyte uwzględnienie wszystkich wspomnianych okoliczności - w zestawieniu z faktem, że wszyscy oskarżeni dopuścili się zagarnięcia mienia społecznego o dużej wartości, i to dokonanego przez wszystkich w sposób przemyślany i z góry zaplanowany, i że przestępstwa tego rodzaju popełniane są zbyt często - nie pozwala na uznanie, że sam fakt, iż pierwsi trzej byli sprawcami młodocianymi w rozumieniu art. 120 § 4 k.k. miałby uzasadniać zastosowanie do któregokolwiek z nich nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 57 § 1 k.k. (...).