II KR 296/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner. Sędziowie: H. Kempisty, Z. Nyczaj (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Kulesza.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie 1) Edwarda O., 2) Feliksa S., 3) Albina P. i 4) Józefa E., oskarżonych z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r, art. 286 § 1 k.k. i art. 187 k.k., po rozpoznaniu rewizji założonych przez prokuratora przeciwko oskarżonym ad 1) i 2) oraz rewizji założonych przez oskarżonych 1-4 od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 30 stycznia 1965 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.1. w stosunku do oskarżonego Edwarda O. a) uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonego z zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w pkt II aktu oskarżenia i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania, b) zmienił tenże wyrok w części dotyczącej kary pozbawienia wolności orzeczonej łącznie oraz za czyn z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (pkt I sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego) w ten sposób, że za ten czyn oraz łącznie wymierzył oskarżonemu Edwardowi O. 7 lat więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 9 stycznia 1964 r., c) utrzymał w mocy powyższy wyrok w pozostałej zaskarżonej części co do tego oskarżonego; 2. w stosunku do oskarżonego Feliksa S. a) uchylił zaskarżony wyrok w części skazującej oskarżonego i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania, b) utrzymał w mocy tenże wyrok w części uniewinniającej oskarżonego z zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w pkt VII aktu oskarżenia; 3. w stosunku do oskarżonego Józefa E. uchylił powyższy wyrok i sprawę w tej części przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; 4. w stosunku do oskarżonego Albina P. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii umorzył postępowanie karne w tym zakresie (...).Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 30 stycznia 1965 r. skazał oskarżonych: 1) Edwarda O.I. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. na 5 lat więzienia z utratą praw na okres 4 lat i z przepadkiem radia, pralki i piecyka gazowego oraz na 30.000 zł grzywny za to, że w miesiącu lipcu 1963 r. w R., będąc zatrudniony w charakterze skupywacza nadwyżek rolnych PSS w R., przedstawiając fikcyjne rachunki wystawione przez Józefa E. i innych indywidualnych producentów, które miały świadczyć o sprzedaży przez nich dla PSS w R. 2.255 kg miodu, pobrał za ten miód pieniądze w kwocie 90.236 zł, które sobie przywłaszczył, nie dostarczając przy tym miodu;II. dalej - z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. na karę 2 lat więzienia, złagodzoną na podstawie dekretu o amnestii z 1964 r. do 1 roku więzienia, oraz na 5.000 zł grzywny za to, że dnia 23 października 1963 r. w D., przedstawiając się w miejscowym Państwowym Gospodarstwie Rolnym jako uprawniony do odbioru towarów dla Powszechnej Spółdzielni Spożywców w R., wyłudził na szkodę tegoż Gospodarstwa 1.270 kg gorczycy i 22 worki łącznej wartości 14.244 zł;III. i IV. dwukrotnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. na kary po 2 lata więzienia, złagodzone na podstawie dekretu o amnestii z 1964 r. do 1 roku więzienia, oraz po 10.000 zł grzywny za to, że (III.) w miesiącu lipcu 1963 r. w C., będąc zatrudniony w charakterze skupywacza nadwyżek rolnych PSS w R., wyłudził na szkodę PSS w C. kwotę 20.320 zł w ten sposób, że zamiast za pobrane od Feliksa S., skupywacza PSS C., pieniądze zapłacić za miód i odstawić go do R., nie uczynił tego, przywłaszczając pieniądze dla siebie oraz że (IV.) w dniu 8 sierpnia 1963 r. w C., będąc zatrudniony w charakterze skupywacza nadwyżek rolnych PSS w R., wyłudził na szkodę PSS w C. kwotę 15.280 zł w ten sposób, że zamiast za pobrane od Feliksa S., skupywacza PSS C., pieniądze zakupić miód i odstawić go do R., nie uczynił tego, przywłaszczając pieniądze dla siebie;jako karę łączną Sąd wymierzył oskarżonemu Edwardowi S. 5 lat więzienia z utratą praw na okres 4 lat i z przepadkiem wyżej wymienionych przedmiotów oraz 40.000 zł grzywny;2) Feliksa S.V. i VI. dwukrotnie z art. 286 § 1 k.k. na kary po 2 lata więzienia, złagodzone na podstawie dekretu o amnestii z 1964 r. do 1 roku więzienia, oraz po 5.000 zł grzywny za to, że (V.) w miesiącu lipcu 1963 r. w C., będąc zatrudniony w charakterze skupywacza nadwyżek rolnych PSS C., wbrew obowiązkom, zamiast osobiście dokonywać zakupu miodu wręczył Edwardowi O. kwotę 20.380 zł w zamian za dostarczone rachunki i pokwitowanie rzekomo odebranego miodu, przez co działał na szkodę wyżej wymienionej Spółdzielni i umożliwił Edwardowi O. przywłaszczenie pieniędzy, oraz że (VI.) w dniu 8 sierpnia 1963 r. w C., będąc zatrudniony w charakterze skupywacza nadwyżek rolnych PSS. C., wbrew obowiązkom, zamiast osobiście dokonywać zakupu miodu wręczył Edwardowi O. kwotę 15.280 zł w zamian za dostarczone rachunki i pokwitowanie rzekomo odebranego miodu, przez co działał na szkodę wyżej wymienionej Spółdzielni i umożliwił Edwardowi O., przywłaszczenie pieniędzy;jako karę łączną Sąd wymierzył oskarżonemu Feliksowi S. 1 rok więzienia i 8.000 zł grzywny;3) Albina P.VII. z art. 286 § 1 k.k. na karę 1 roku więzienia, darowaną na podstawie dekretu o amnestii z 1964 r., oraz na 10.000 zł grzywny za to, że w okresie od 8 lipca 1963 r. do 15 lipca 1963 r. w R., jako odpowiedzialny magazynier magazynu nr 1 PSS R., nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku należytego przyjmowania towarów, a w szczególności, wystawiając dowody przyjęcia na 4.933,9 kg miodu bez faktycznego jego odebrania, bez sprawdzenia i przeważenia, doprowadził do tego, że przyjęto do magazynu jedynie 3.198 kg miodu, skupywaczowi zaś Edwardowi O. wypłacono bezpodstawnie kwotę 69.436 zł, którą ten sobie przywłaszczył, przez co działał na szkodę wyżej wymienionej Spółdzielni;VIII. tymże wyrokiem Sąd uniewinnił oskarżonego Edwarda O. z zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 23 k.k. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (określonego w pkt II aktu oskarżenia), polegającego na tym, że dnia 31 sierpnia 1963 r. w R., działając w tym samym charakterze, w zamiarze wyłudzenia na szkodę Powszechnej Spółdzielni Spożywców w R. kwoty 63.000 zł za 6 ton grochu, przedstawił tejże Spółdzielni 2 podrobione przez siebie rachunki na nazwiska Stanisława O. i Jana J. na dostawę 6.610 kg grochu jako skupu wolnorynkowego, którego wartość określił na 69.405 zł, przy czym dostarczył 610 kg grochu własnego, gdy w rzeczywistości dostarczony groch w ilości 6 ton pobrał za formalnym potwierdzeniem odbioru z Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w M. na podstawie posiadanego jednorazowego upoważnienia do odbioru towaru płatnego w drodze inkasa, jednakże zamierzonego skutku nie osiągnął, gdyż należność z tego tytułu rozliczający go pracownik spółdzielni przekazał do Kasy Spółdzielni na wyrównanie zadłużenia w związku ze skupem miodu; ponadto Sąd uniewinnił tegoż oskarżonego z zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w pkt IV aktu oskarżenia (ta część wyroku nie została zaskarżona przez strony);IX. tymże wyrokiem Sąd uniewinnił także oskarżonego Feliksa S. z zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., polegającego na tym, że w lipcu i sierpniu 1963 r. w C., jako skupywacz nadwyżek rolnych Powszechnej Spółdzielni Spożywców w C., przedstawiając w tejże Spółdzielni opisane w punkcie V i VI rachunki na rzekomo zakupiony przez siebie miód w ilości 890 kg od indywidualnych producentów, wyłudził z tego tytułu nienależną mu prowizję w wysokości 1.424 zł;4) na podstawie art. 5 dekretu z 20 lipca 1964 r. o amnestii Sąd umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonemu Józefowi E. o czyn z art. 187 k.k. polegający na tym, że:a)pod koniec czerwca 1963 r. w B. wystawił fikcyjny rachunek na dostawę dla PSS C. 508 kg miodu wartości 20.320 zł, gdy tymczasem faktycznie tej ilości miodu nie dostarczył,b)15 lipca 1963 r. w L. wystawił fikcyjny rachunek za dostawę dla PSS R. 307 kg miodu wartości 12.280 zł, faktycznie jednak tej ilości miodu nie dostarczył,c)w miesiącu październiku 1963 r. w L. wystawił fikcyjne zaświadczenie traktujące o tym, że w dniu 17 października 1963 r. otrzymał z powrotem od Feliksa S. 260 kg miodu, a tymczasem miodu tego od niego nie otrzymał.Tym też wyrokiem Sąd zasądził na podstawie art. 3311 k.p.k. od Edwarda O. na rzecz PSS w R. kwotę 90 236 zł, na rzecz PGR w D. - kwotę 14.244 zł teraz na rzecz PSS w C. - kwotę 35 660 zł.Od powyższego wyroku wnieśli rewizje: prokurator - w części dotyczącej oskarżonych Edwarda O. i Feliksa S. - oraz wszyscy oskarżeni.Rewizja prokuratora zarzuca:1)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a w szczególności:a)co do Edwarda O. - niesłuszne danie wiary wyjaśnieniom tegoż oskarżonego, że przedstawione przez niego dla PSS w R. podrobione rachunki na dostawę 6.000 kg grochu wartości 63.000 zł miały na celu nie wyłudzenie tej kwoty, lecz - przez zaliczenie jej na konto rozliczenia z innej transakcji dotyczącej dostawy miodu - uniemożliwienie wykrycia nadużyć z dostawą miodu związanych,b)co do oskarżonego Feliksa S. - niesłuszne danie wiary wyjaśnieniom tegoż oskarżonego, że pobierając prowizję w kwocie 1.424 zł od nieformalnej - i to przy użyciu podrobionych przez innych i przez siebie rachunków - transakcji zakupu i zbytu miodu dla Powszechnej Spółdzielni Spożywców w C., był on przekonany o słuszności swych roszczeń, a w konsekwencji - błędne przyjęcie przez Sąd, że oskarżony S. mógł działać w dobrej wierze;2)co do obu oskarżonych - rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanych tym oskarżonym czynów, wynikającą z niedostatecznego uwzględnienia wysokiego stopnia społecznej szkodliwości tego rodzaju czynów.W konkluzji rewizja wnosi:1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w częściach wyżej wymienionych,2. o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania w innym składzie.Rewizja oskarżonego Edwarda O. zarzuca:1) obrazę art. 9 i 320 k.p.k. przez pominięcie obrony oskarżonego, że nie działał on z zamiarem zagarnięcia 90.236 zł, lecz że kwota ta została mu skradziona, oraz że dopiero po kradzieży, zaczął on operować fikcyjnymi rachunkami, chcąc ukryć stratę;2) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a w konsekwencji tego - niesłuszne skazanie oskarżonego za czyny określone w pkt III i IV sentencji zaskarżonego wyroku, mimo że pobrane za pomocą fikcyjnych rachunków kwoty 20.250 zł oraz 15.280 zł wchodzą w skład sumy 93.599 zł, stanowiącej ogólną stratę, jaką poniosła PSS w R., a za spowodowanie której oskarżony został już skazany w pkt I sentencji tegoż wyroku;3) niesłuszne przyjęcie w wyroku, że oskarżony był już karany, aczkolwiek z odczytanej na rozprawie karty wynika, iż nie jest on notowany w Rejestrze Skazanych.W konkluzji rewizja wnosi:1. o uchylenie zaskarżonej części wyroku i skazanie oskarżonego z art. 286 § 1 k.k., a ewentualnie -2. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w razie zaś nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 -3. o wymierzenie oskarżonemu kary łagodniejszej. Rewizja oskarżonego Feliksa S. zarzuca:1) obrazę prawa materialnego, w szczególności art. 286 § 1 k.k., przez skazanie oskarżonego z mocy tego przepisu, aczkolwiek nie miał on przymiotu urzędnika,2) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i uniewinnienie oskarżonego S.Rewizja oskarżonego Albina P. zarzuca:obrazę prawa materialnego oraz błędną ocenę okoliczności faktycznych przez przypisanie oskarżonemu przestępstwa z art. 288 § 1 k.k., mimo że przewód sądowy nie dostarczył dostatecznych po temu podstaw.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku w części dotyczącej oskarżonego P. i uniewinnienie go.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd: Co do oskarżonego Edwarda O.Rewizja oskarżonego niesłusznie kwestionuje ustalenia Sądu co do jego winy.Wbrew wywodom tej rewizji Sąd I instancji bynajmniej nie pominął obrony oskarżonego, że kwoty 90.000 zł nie przywłaszczył on sobie, lecz że została mu ona skradziona, "gdy stracił przez 20 minut przytomność". Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd obronę tę rozważył, ale uznając, że nie znajduje ona potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, należycie umotywował swe stanowisko w tym względzie, Zbędne więc byłoby powtarzanie trafnych argumentów Sądu. Dodać trzeba, że oskarżony, przesłuchany w toku śledztwa, wyraźnie przyznał: "ogólnie przywłaszczyłem około 100.000 zł na szkodę PSS w R.", "podstawiłem fikcyjne faktury na dostawę 1.028 kg miodu i 6.000 kg grochu, za co podjąłem pieniądze w wysokości 104.120 zł, nie dostarczając w to miejsce towaru".Teza obrony, że oskarżony "zaczął operować fikcyjnymi rachunkami" dopiero wtedy, gdy mu "skradziono zainkasowane pieniądze", gdyż chciał w ten sposób "ukryć stratę" - jest nie do przyjęcia zarówno w świetle wyżej cytowanych wyjaśnień oskarżonego ze śledztwa, jak i w zestawieniu z ustalonym faktem, że posługiwanie się przez oskarżonego fikcyjnymi rachunkami miało miejsce już na początku jego działalności jako "skupywacza" (a więc w lipcu 1963 r.), gdy tymczasem kradzież pieniędzy - według podanych przez oskarżonego dat (zresztą kilkakrotnie zmienianych) - miała nastąpić znacznie później.Obrona oskarżonego, że miewał on "stany osłabienia", w czasie których tracił przytomność (i wtedy właśnie skradziono mu pieniądze) - nie znalazła potwierdzenia w opinii biegłych psychiatrów, którzy orzekli, co następuje: "sugerowanie przez oskarżonego zaburzenia świadomości i nadanie im przez niego sugestii ich padaczkowego pochodzenia musimy przyjąć jako zasadniczo wątpliwe, gdyż opis tych zaburzeń jak również brak obiektywnych danych na przestrzeni długotrwałej obserwacji lekarskiej (łącznie z rocznym pobytem w więzieniu) o napadach typu padaczkowego przemawiają zdecydowanie przeciwko istnieniu epilepsji".Z tych wszystkich względów brak było podstaw do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego O., że wymienione wyżej pieniądze skradziono mu.Pogląd rewizji oskarżonego, że został on niesłusznie skazany za czyny określone w pkt III i IV sentencji zaskarżonego wyroku, albowiem kwoty 20.230 zł oraz 15.280 zł weszły w skład wyliczonej szkody ogólnej ok. 90.000 zł (wyrządzonej PSS - R.), za której spowodowanie oskarżony został skazany w pkt I sentencji tegoż wyroku - jest nie do przyjęcia.Okoliczności, w jakich doszło do przywłaszczenia przez oskarżonego O. wyżej wymienionych kwot, były następujące: PSS C. w której zatrudniony był w charakterze "skupywacza" oskarżony Feliks S., nabywała nadwyżki rolne, odprzedając je następnie innym spółdzielniom, w szczególności - PSS R., w której pracował oskarżony Edward O. jako "skupywacz". Feliks S., który skupywał m.in. również miód, powinien był nabyć go osobiście, a dopiero potem odprzedać go PSS - R. Tymczasem na propozycję oskarżonego Edwarda O. mając przy tym do niego zaufanie, Feliks S. ułatwił sobie zadanie w ten sposób, że wręczył mu pieniądze na zakup miodu, który miał on dostarczyć wprost do PSS - R., a jemu - jedynie pokwitować odbiór tego miodu.Ustalone zostało ponadto (i rewizja oskarżonego tego nie kwestionuje), że oskarżony Edward O. pobrał od Feliksa S. kwotę 20 230 zł na zakup 508 kg miodu oraz 15.280 zł na zakup 382 kg miodu. Niesporne jest także w sprawie, że oskarżony Edward O. miodu tego nie nabył i pieniądze przywłaszczył sobie, Feliksowi S. zaś wręczył fikcyjny rachunek na 508 kg miodu (wystawiony na jego prośbę przez E.); co się tyczy 382 kg miodu, to oskarżony Edward O. - zapewniając Feliksa S., że taką ilość miodu nabył od Z. i S., tylko że od Z. nie wziął rachunku - nakłonił tegoż Feliksa S. do wystawienia takiego rachunku (na 142 kg miodu), rachunek zaś na nazwisko S. (na 240 kg) sam uprzednio sporządził. Z kolei rachunkami tymi S. rozliczył się w PSS C. z zaliczek pobranych na zakup miodu.Jak z powyższego widać, oskarżony Edward O. bynajmniej nie rozliczał się tymi rachunkami w macierzystej PSS - R., za czym przemawia także fakt, że rachunki te znajdowały się w PSS - C., gdzie zostały zakwestionowane. Wbrew zatem odmiennemu twierdzeniu rewizji oskarżonego Edwarda O. przywłaszczone przez niego kwoty 20.230 zł (stanowiąca równowartość 508 kg miodu) oraz 15.280 zł (stanowiąca równowartość 382 kg miodu) nie weszły w skład ogólnej szkody (ok. 90.000 zł), jaką poniosła PSS - R., a za spowodowanie której oskarżony został skazany w pkt I sentencji zaskarżonego wyroku. Wynika to nadto z załączonej do akt "Kartoteki magazynowej" oraz "Dowodów przychodu", w których to dokumentacjach zarejestrowane zostały wszystkie dostawy miodu dla PSS - R.Na wskazaną wyżej szkodę (90.000 zł) złożyło się:1) 1.735 kg miodu (wartości 69.400 zł) jako różnica pomiędzy złożonymi przez oskarżonego rachunkami (i pobranymi na ich podstawie pieniędzmi) a ilością faktycznie dostarczonego przez niego miodu (co zostało wykazane także w wyżej wymienionej "Kartotece magazynowej");2) 520 kg miodu (wartości 20.800 zł), który został dwukrotnie rozliczony.Pierwsza z wyżej wymienionych wskazanych pozycji jest jasna i nie wymaga szerszego omówienia. Natomiast kontrowersyjna była pozycja druga (520 kg miodu).Owe 520 kg miodu - co jest w sprawie niesporne - zakupił Feliks S., dostarczył go zaś dla PSS - R. oskarżony Edward O., który pokwitował odbiór tego miodu. Na tej podstawie PSS - C. wystawiła fakturę za dostarczony miód i PSS - R. należność tę uregulowała nie sprawdzając, czy miód ten rzeczywiście został dostarczony do jej magazynu. Ustalone zostało nadto, że oskarżony Edward O. wprawdzie dostarczył ten miód Spółdzielni, ale nie jako pochodzący z PSS - C., gdyż ani w "Dowodach przychodu", ani w "Kartotece magazynowej" Spółdzielnia ta nie figuruje jako dostawca miodu, lecz jako nabyty przez niego od prywatnych dostawców, i że za miód ten (uprzednio już zapłacony) pobrał pieniądze. W tym stanie rzeczy skoro oskarżony, mimo że nie wyłożył pieniędzy na zakup miodu (gdyż nabył go S.), pobrał za ten miód należność, to uznać należało, że przywłaszczył sobie odpowiednią kwotę.Zarzut rewizji oskarżonego, że Sąd w danych dotyczących osoby oskarżonego niesłusznie wskazał na jego poprzednią karalność, jest trafny o tyle, że skazanie to ( z art. 286 § 1 k.k.), wobec upływu okresu próby, uległo zatarciu (art. 64 k.k.).Aczkolwiek w tych warunkach poprzednia karalność oskarżonego nie może już rzutować na wymiar kary, to jednak, analizując całokształt działalności przestępnej oskarżonego Edwarda S. i biorąc pod uwagę rozmiar wyrządzonej przez niego szkody w mieniu społecznym, zwłaszcza czynem przypisanym mu w pkt I sentencji zaskarżonego wyroku (90.000 zł), uznać należało, iż wymierzona mu za ten czyn kara pozbawienia wolności na poziomie ustawowego minimum zagrożenia przewidzianego dla danego przestępstwa przy zastosowaniu art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. jest rażąco łagodna. Dlatego też wymiar kary w tym zakresie, a konsekwencji także łącznej kary pozbawienia wolności wymagał odpowiedniej korektury - z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania oskarżonego od dnia jego zatrzymania, tj. od dnia 9 stycznia 1964 r.Trafnie podnosi rewizja prokuratora, że uniewinnienie oskarżonego Edwarda O. z zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w pkt II aktu oskarżenia budzi zastrzeżenia.Wykazane zostało w sprawie, że oskarżony zakupił w G.S.M. dla PSS - R. 6 ton grochu, za co należność miała być zapłacona w drodze inkasa (co też później nastąpiło). Jednakże pragnąc stworzyć pozory nabycia tego grochu w skupie wolnorynkowym oskarżony sporządził dwa fikcyjne rachunki na nazwiska St. O. i J. J. (jako rzekomych dostawców grochu) i rachunki te złożył w Spółdzielni dla uzyskania zapłaty.Sąd, uniewinniając oskarżonego Edwarda O. z zarzutu usiłowania wyłudzenia tych pieniędzy, stanowisko swe umotywował tym, że gdy chciano oskarżonemu wypłacić pieniądze za groch, nie wziął ich, lecz - jak zeznał świadek M. - prosił o zaliczenie tej gotówki na konto jego zadłużenia za miód. "Gdyby oskarżony usiłował wyłudzić te pieniądze - konkluduje Sąd - to pobrałby je i zatrzymał". Jednakże Sąd, powołując się na zeznania świadka M., nie wziął pod uwagę innego ich fragmentu, w którym świadek ten stwierdził: "(...) tych pieniędzy mu (oskarżonemu) nie wypłacono do ręki, bo już wtedy wyszły zadłużenia z miodem (...)" Poza tym Sąd nie wziął pod uwagę tego, że władze Spółdzielni nie wiedziały jeszcze wówczas, iż oskarżony bezprawnie żąda zapłaty, mimo że należność za ów groch została już uregulowana w drodze inkasa.Argument Sądu, że przeciwko przyjęciu po stronie oskarżonego zamiaru wyłudzenia pieniędzy przemawia okoliczność, iż "zdawał on sobie sprawę, że po nadejściu faktury z GS "Samopomoc Chłopska" M. za 6 ton grochu zostanie ujawnione, iż groch ten nie został przez niego zakupiony w skupie wolnorynkowym - jest nieprzekonywający, bo również pozostałe machinacje oskarżonego musiały być - prędzej czy później - ujawnione, jednakże nie powstrzymało to oskarżonego od dokonywania tych machinacji.Niezależnie od powyższego zauważyć trzeba, że ustalony przez Sąd fakt podrobienia przez oskarżonego dwóch rachunków (i to na znaczne kwoty) i złożenia ich Spółdzielni wskazywał na popełnienie przez niego co najmniej przestępstwa z art. 187 k.k.Z przedstawionych wyżej względów należało zaskarżony wyrok w tej części uchylić i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania.Co do oskarżonego Feliksa S.Sprawa w części dotyczącej skazania tego oskarżonego za dwa czyny z art. 286 § 1 k.k. wymaga ponowienia przewodu sądowego. Zebrany bowiem dotychczas materiał dowodowy nie daje dostatecznej podstawy do rozstrzygnięcia spornej kwestii, czy oskarżony miał przymiot "urzędnika", a więc czy może być podmiotem przypisanych mu przestępstw.Oskarżony zatrudniony był w PSS - C. w charakterze "skupywacza" na podstawie zawartej z nimi umowy. Umowa ta została określona jako "umowa o pracę". Jednakże z treści jej nie wynika w sposób wyraźny, czy jest to rzeczywiście ."umowa o pracę", czy też "umowa ajencyjna", jak to sugeruje rewizja oskarżonego. Fakt bowiem że oskarżonemu przysługiwało wynagrodzenie prowizyjne oraz że był on zobowiązany do złożenia weksla gwarancyjnego, nie przesądza jeszcze o charakterze tej umowy, jako że tego rodzaju postanowienia może zawierać zarówno "umowa o pracę", jak i "umowa ajencyjna". Dlatego też konieczne jest ustalenie dodatkowych momentów, a w szczególności tego, czy oskarżony Feliks S. miał normowany czas pracy, czy przysługiwał mu urlop wypoczynkowy oraz czy był on ubezpieczony. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na prawidłowe rozstrzygnięcie omówionej wyżej kwestii.Gdyby się okazało, że oskarżony nie miał w inkryminowanym okresie przymiotu urzędnika, to Sąd powinien rozważyć jego czyn w ramach art. 269 k.k. albo tylko w ramach art. 187 k.k. (podrobienie rachunku na nazwisko Z. - rzekoma dostawa 142 kg miodu). Jednakże ta ostatnia ewentualność mogłaby wchodzić w grę przy zastosowaniu przepisu art. 313 k.p.k.Dlatego też zaskarżony wyrok w omawianej części należało uchylić.Natomiast, wbrew wywodom rewizji prokuratora, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który nie dopatrzył się winy oskarżonego w fakcie pobrania przez niego prowizji.Oskarżony ułatwił sobie wprawdzie zadanie, wręczając pieniądze na zakup miodu dla PSS - R. wprost oskarżonemu Edwardowi O. - chociaż powinien był miód nabyć osobiście (na rzecz PSS - C.) a dopiero potem odprzedać go PSS - R. - jednakże czynił to w dobrej wierze (czego rewizja prokuratora nie neguje), będąc przekonany o tym, że oskarżony Edward O. rzetelnie załatwi sprawę zakupu miodu. Ponieważ oskarżony Feliks S. pobierał prowizję od dokonanych transakcji skupu i odprzedaży i transakcję taką przeprowadził (a Spółdzielnia C. marżę zarobkową pobrała), przeto sądził, że umowna prowizja należy mu się i dlatego pobrał z tego tytułu 1.424 zł. W tym stanie rzeczy Sąd słusznie uniewinnił oskarżonego z omawianego wyżej zarzutu, albowiem nie została wypełniona strona podmiotowa przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. Co do oskarżonego Józefa E.Rewizja oskarżonego trafnie wywodzi, że działanie oskarżonego nie stanowiło ani "podrobienia", ani "przerobienia dokumentu" w rozumieniu art. 187 k.k.Z akt sprawy wynika, że oskarżony sporządził 2 rachunki za rzekomą dostawę 508 kg i 307 kg miodu oraz poświadczył otrzymanie zwrotu 260 kg miodu, przy czym zarówno owe rachunki, jak i poświadczenie podpisał własnym nazwiskiem. Tymczasem fałszerstwo dokumentu w rozumieniu art. 187 k.k. polega na podrobieniu całego tekstu dokumentu wraz z podpisem lub samego tylko podpisu dla wywołania wrażenia, że dokument ten lub jego fragment pochodzi od władzy albo osoby prywatnej, od której de facto nie pochodzi. Przerobienie zaś dokumentu polega na zmianie jego treści za pomocą przekreśleń, uzupełnień itp. Otóż elementy te w czynie oskarżonego Józefa E. nie występują. Działanie oskarżonego jest typowym "poświadczeniem nieprawdy" przewidzianym w art. 287 k.k., jednakże oskarżony nie może odpowiadać z tego przepisu, albowiem nie ma przymiotu urzędnika.Natomiast czyn oskarżonego mógłby być rozpatrywany w ramach art. 293 w związku z art. 286 § 1 k.k., gdyż oskarżony sporządził na prośbą oskarżonego Edwarda O., fikcyjne rachunki i wręczył je, i w tej sytuacji zdawał sobie sprawę z tego, że ten, rozliczając się nimi Spółdzielni, co najmniej przekracza swe uprawnienia. W związku z tym konieczne jednak byłoby wyjaśnienie, czy oskarżony Edward O. był urzędnikiem w rozumieniu przepisów prawnych, okoliczność zaś ta nie wynika w sposób jasny z zebranego materiału dowodowego.Z tych względów sprawa w tym zakresie wymaga również ponowienia przewodu sądowego.Co do oskarżonego Albina P.Rewizja oskarżonego bezpodstawnie kwestionuje ustalenia Sądu I instancji co do jego winy. Niesporne jest przecież w sprawie, że oskarżony jako magazynier (zatrudniony w PSS - R.) wystawiał dowody przyjęcia miodu, mimo że miód ten nie został w tym czasie do magazynu dostarczony. W tym stanie rzeczy wykazana w sprawie okoliczność, że oskarżony czynił to na polecenia referenta zaopatrzenia (świadka H.), który zapewnił go, że miód został rzeczywiście nabyty, że składowany jest w powiecie oraz że w późniejszym czasie zostanie dostarczony do magazynu, bynajmniej oskarżonego nie ekskulpuje, lecz jedynie zmniejsza stopień jego winy.W tych warunkach zarzuty rewizji oskarżonego uznać należało za nietrafne.Mając jednak na względzie, że stopień zawinienia oskarżonego nie jest duży (działał on pod sugestią swego przełożonego), że nie był on dotychczas karany i cieszył się w miejscu pracy dobrą opinią, a nadto że jedynie pośrednio przyczynił się do powstania szkody (a zatem nie wyrządził jej, jak tego wymaga przepis art. 42 § 3 k.k.), że zatem niesłuszne byłoby wymierzenie mu grzywny obok orzeczonej kary 1 roku więzienia - Sąd Najwyższy umorzył postępowanie karne przeciwko temu oskarżonemu na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii.Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji.